factograf
NDS

Kantüffel

Kantüffel

Key facts

is enTaxon
Wetenschoplich NaamSolanum tuberosum
Taxonomie (Rang)Oort
beschreven inOttův slovník naučný
Disse Artikel is man blots en Stubben. Du kannst Wikipedia helpen un em verbetern.

De Kantüffel (ok ünner anner: Kartüffel, Tuffel) is ene Staudenplant mit haarige Blööd, witte oder rotblau-vigelette Blöden, gröne Beren, de giftig sünd, un unnereerdsche Stängels, an de sik Knullen utbillt. Disse Knullen hebbt Knuppen oder Ogen, de in’t Vörjahr kiemt.

Plattdüütsche Synonymbegrepen un Schrievwiesen

Eerdappel, Eernööt, Eertuffel, Kantüffel, Kartuffel, Kartüffel, Katüffel, Katuffel, Nudel, Pateter, Patetsche, Pudel, Schucke, Toffel, Tüffel, Tuffel, Tüffelken, Tüfferken, Tüft, Tüften, Tuwwel un anner; in Plautdietsch: Eardschocke, Ierdschocke, Itschke

Beschrieven

De Kantüffel keem um 1530 dör de Spaniers na Europa un is in Düütschland siet 1730 neven Koorn dat wichtigste Nehrmiddel, wiel se so riek is an Stärk. Uterdem hett se noch veel Vitamin C, dat bi’t Kaken to’n groten Deel nich kaputt geiht. Een Kilogramm Kantüffeln gifft so wat bi 950 Kalorien.

De Kantüffel hett geern lichten Bodden un en maatig warmet un fuchtigt Klima. Gegen Frost un Natt is se tämlich fienföhlig. Je na de Rieptiet (fröh, middelfröh, laat), na de Farv (geel, witt, root, blau) un na den Verbruuk (Eet-, Foder- un Fabrikkantüffeln) weert vele Sorten unnerscheden. En Hektar bringt so wat bi 200 Duppelzentner. Bi de Kantüffelaarnt warrt ene Kanttüffelaarnt-Maschien, de Kantüffelroder, insett.

In de Köök

De normaalste Form vun de Kartuffel sünd de kaakten Katuffeln. Solt oder ok nich solt. Pellkartuffeln warrt mit Schell kaakt un denn an’n Disch afpellt. Braadkartuffeln sünd kaakt Kartuffeln, de in de Pann braadt sünd. Smuttkartuffeln sünd ok in de Pann braadt, warrt aver ut rohe Kartuffeln maakt. Röstkartuffeln sünd lüttje Kartuffeln, de in de Pann braadt warrt.

Ok för Klüten oder Klümp, för Pommes, för Kroketten, för Mooskartuffeln un för Rievkoken warrt Kartuffeln bruukt. Annere Kartuffelgerichten oder Eten ut Kartuffeln sünd Kartuffelsalat Kartuffelchips un veele Mangkookeeten as Tüffel un Plum (Tüffelsupp mit Plumen un Speck ut Meckelnborg).

Weblenken

Kantüffel. Mehr Biller, Videos oder Audiodateien to’t Thema gifft dat bi Wikimedia Commons.

Read next

In 190 languages

ndsаԥсшәаAfrikaansAlemannischአማርኛaragonésÆngliscالعربيةالدارجةمصرىঅসমীয়াasturianuAtikamekwअवधीazərbaycancaتۆرکجهбашҡортсаBasa BaližemaitėškaBikol Centralбеларуская (тарашкевіца)беларускаяBetawiбългарскиবাংলাbrezhonegbosanskiбуряадcatalà閩東語 / Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄нохчийнCebuanoTsetsêhestâheseکوردیcorsuqırımtatarcačeštinaчӑвашлаCymraegdanskDeutschdolnoserbskiΕλληνικάemiliàn e rumagnòlEnglishEsperantoespañoleestieuskaraفارسیFulfuldesuomifrançaisNordfriiskfurlanFryskGaeilge贛語kriyòl gwiyannenGàidhliggalegoAvañe'ẽगोंयची कोंकणी / Gõychi KonknniBahasa HulontaloગુજરાતીGaelgHausaעבריתहिन्दीFiji HindihrvatskihornjoserbsceKreyòl ayisyenmagyarհայերենinterlinguaBahasa IndonesiaIlokanoгӀалгӀайIdoíslenskaitaliano日本語PatoisJawaქართულიKabɩyɛTyapKongoKumoringқазақшаಕನ್ನಡ한국어перем комиکٲشُرkurdîкомиkernowekкыргызчаLatinaLëtzebuergeschLingua Franca NovaLimburgsLigurelombardlietuviųlatviešuMadhurâBasa BanyumasanMalagasyMinangkabauмакедонскиമലയാളംмонголဘာသာမန်Bahasa Melayuမြန်မာဘာသာэрзяньمازِرونیNāhuatlNapulitanoNedersaksiesनेपालीनेपाल भाषाNederlandsnorsk nynorsknorskoccitanlivvinkarjalaиронਪੰਜਾਬੀKapampanganPicardDeitschPälzischpolskiPiemontèisپنجابیپښتوportuguêsRuna Simiromânăрускирусскийрусиньскыйसंस्कृतम्саха тылаᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤsarduScotsسنڌيdavvisámegiellasrpskohrvatski / српскохрватскиSimple Englishslovenčinaسرائیکیslovenščinashqipсрпски / srpskiSundasvenskaKiswahiliślůnskiதமிழ்ತುಳುతెలుగుтоҷикӣไทยTürkmençeTagaloglea faka-TongaTürkçeтатарча / tatarçaтыва дылئۇيغۇرچە / Uyghurcheукраїнськаاردوoʻzbekcha / ўзбекчаvepsän kel’Tiếng ViệtWest-VlamsWinaray吴语მარგალურიייִדישYorùbá閩南語 / Bân-lâm-gí粵語中文isiZulu

Text from Wikipedia, CC BY-SA 4.0 · Source article