Daeventer (Nederlands: Deventer) is n stad en gemeente en olde Hanzestad in t oosten van Nederland, in t zuudwesten van de provinsie Aoveriessel. De stad is ebouwd an de rivier de Iessel. De gemeente Daeventer grenst in t noordwesten an de gemeente Olst-Wieje, in t noordoosten an Raolte, in t oosten an Riessen-Holten, in t zuden an Lochem (Gelderland) en, escheiden deur de Iessel, in t westen an Voorst (Gelderland). In t zuden van de gemeente mondt de Schipbeek in de Iessel. Op 1 januari 2020 had de gemeente 100.718 inwoners en het was de ni'jste gemeente in Nederland met 100.000 inwoners.
Daeventer is één van de vuuf oldste steden van Nederland en hef n lange geschiedenis. Daeventer steet al in de 9e eeuwse bronnen van t bisdom Utrecht vermeld. In n oorkonde uut 877 wordt espreuken aover zeuven hoeven in Daventre portu (de haven Daeventer). In 952 wordt Daeventer in n schenkingsoorkonde van keuning Otto I as stad vermeld. Naodat Daeventer in de loop der jören steeds meer rechten en vrieheden kreeg, kreeg t in 1123 van keizer Hendrik V de beschikking aover de gemeentelike gronden. Dit wordt deur historisi ezeen as t moment van t verkriegen van stadsrechten deur de inwaoners. De stad hef t oldste stenen huus, t oldste wandelpark en de oldste wetenschappelike biebeltheek (Stadsarchief en Athenaeumbibliotheek) van Nederland.
Naam
De name Daeventer wordt etymologies toe-eschreven an n in de 8e eeuw of eerder ontstaone samenstelling van twee Oldsaksiese vormen. De name zol dan ontstaon waezen uut *deve-treo, dat betekent zo'n beetjen "an n waterloop elegen geboomte". Döörnaost wordt wel es ezegd dat Daeventer zien name dankt an t stadjen Daventry in Engeland, wöör de kristelike missionaris Lebuïnus (Liafwin) vandaon zol kommen, of nöör n met hum mee-ereisde bevriende monnik met de name Davo; dit leste lik onmeugelik.
Vanwege de politiek overwegend linkse bevolking werd Daeventer vrogger ok wel t Moskou an de Iessel eneumd. Ok wordt t wel de Koekstad eneumd, vanwege de bekende Daeventer koek.
Dörpen en buurtschappen
Daeventer besteet uut de volgende dörpen:
- Battem
- Colmschate
- Diepenvene
- Lettele
- Okkenbrook
- Schalkhöör
En de volgende buurtschappen:
- Apenhuzen
- De Bannink
- Dortherhoek
- Averlo en Frieswiek
- Linde
- Loo
- Meulebelt
- Olde Meule
- Oxe
- Pierkesmars
- Rande
- Snipperling
- Tjoene
- Zuudloo
Schrievers
De verhaleschriever Herman Korteling was veurzitter van de in 1956 op-erichte Sallandse Schrieverskring. Hee was een van de stuwende krachten achter t tiedschrift veur streektaalschrieverieje De Moespot en publiseerden in 't Swieniegeltje. Gerrit Kuijk (1927-2018) was n Daeventer schriever van kinderboeken, schoelmethodes, grammatika van t Daeventers, memoires en kollums in t Deventer Dagblad. Veul van zien werk, wööronder de kollums, is in t Daeventers eschreven.
Nedersaksiese schriefwiezes
Andere regionale schriefwiezes: Dèventer, Daeventer, Deav(e)nter, Deaw(e)nter, Deventer, etc. In Vreesenvaene zegt zee Djemter.
Referensies
Commons: Daeventer - plaatjes, filmkes en/of gelüüdsbestanden.
Gemeentes:Almelo · Boorn · Dalsen · Deenkellaand · Dèventer · Eanske · Hardenbarg · Heldern · Hengel · Hof van Tweante · Hoksebarge · Kampen · Loster · Oldnzel · Olst-Wieje · Ommen · Raolte · Riesn-Hooltn · Stappest · Stienwiekerlaand · Tubbige · Tweanteraand · Wierdn · Zwärtewäterlaand · Zwolle
Oaveriessel · Steden en dörpen in Oaveriessel Nederlaand · Previncies · Gemientes
Dit artikel is noch mär en beginnechyn. Help med döär et üüt to breiden.
Dit artikel is eskreaven in et sallandske dialekt van Deventer, in de Algemene Nedersaksiese Schriefwieze.
