Sidi Bou Saïd (bl-Għarbi: سيدي بو سعيد) huwa raħal fit-Tramuntana tat-Tuneżija, li jinsab madwar 20 kilometru fil-Grigal tal-belt kapitali, Tuneż.
Isem ir-raħal oriġina mill-figura reliġjuża Abu Said al-Baji, u qabel kien magħruf bħala Jabel el-Menar. Ir-raħal huwa destinazzjoni turistika popolari, u huwa magħruf għall-arkitettura distintiva bl-abjad u bil-blu. Ir-raħal huwa aċċessibbli bil-linja ferrovjarja TGM, li topera minn Tuneż għal La Marsa.
Ir-raħal tniżżel fil-lista tas-Siti ta' Wirt Dinji tal-UNESCO f'Lulju 2026, peress li ġie rikonoxxut għall-armonija arkitettonika, il-wirt spiritwali u l-karattru kostali Mediterranju tiegħu.
Storja
Abu Said Ibn Khalaf Yahya al-Tamimi al-Beji wasal fir-raħal ta' Jabal el-Menar u stabbilixxa santwarju hemmhekk fis-seklu 12 jew 13 W.K. Wara mewtu fl-1231, huwa ndifen fis-sit. Fis-seklu 18, ċittadini għonja mill-Bejlik ta' Tuneż bnew ir-residenzi tagħhom f'Sidi Bou Said.
Matul is-snin 20 tas-seklu 20, Rodolphe d'Erlanger wassal biex ir-raħal isir popolari bis-saħħa tal-użu tal-ilwien bi skema ta' abjad u blu. L-eks residenza tiegħu, Ennejma Ezzahra, issa saret mużew bi strumenti mużikali u tospita kunċerti tal-mużika klassika u Għarbija.
Sit ta' Wirt Dinji
Sidi Bou Said ġie ddeżinjat bħala Sit ta' Wirt Dinji tal-UNESCO fl-2026.
Il-valur universali straordinarju tas-sit ġie rrikonoxxut abbażi ta' kriterju wieħed tal-għażla tal-UNESCO: il-kriterju (iii) "Xhieda unika jew minn tal-inqas eċċezzjonali ta' tradizzjoni kulturali jew ta' ċivilizzazzjoni li għadha ħajja jew li għebet".
Sfidi reċenti
F'Jannar 2026, Sidi Bou Saïd esperjenza xita rekord li qatt ma niżlet bħalha fl-aħħar 70 sena (kważi 300 millimetru fi 48 siegħa skont xi rapporti), u din wasslet għal ċedimenti tal-art u l-ħolqien ta' xquq fil-ġnub fraġli tal-għoljiet tal-madwar. L-awtoritajiet evakwaw diversi proprjetajiet, għamlu restrizzjonijiet fuq l-użu ta' vetturi tqal, u bdew jagħmlu sforzi ta' stabbilizzazzjoni. Il-President Kais Saied żar iż-żoni milquta biex jivvaluta l-ħsara u saħaq fuq il-preservazzjoni fit-tul. L-esperti attribwew iż-żieda fir-riskju lill-ġeoloġija prekarja tar-raħal flimkien mal-pressjoni urbana u t-tibdil fil-klima.
Nies notevoli
Ir-raħal ta' Sidi Bou Said ilu jattira lit-turisti u lill-intellettwali. Fost ir-residenti jew il-viżitaturi notevoli tar-raħal insibu l-okkultist Aleister Crowley u l-pitturi Paul Klee, Gustave-Henri Jossot, August Macke u Louis Moillet. L-artisti Tuneżini assoċjati mal-École de Tunis, bħal Yahia Turki, Brahim Dhahak u Ammar Farhat, ġew assoċjati wkoll mar-raħal.
Il-filosfu Franċiż Michel Foucault għex f'Sidi Bou Said hu u jgħallem fl-Università ta' Tuneż, u l-awtur André Gide kien sid ta' dar fir-raħal.
L-eks President Tuneżin Beji Caid Essebsi twieled f'Sidi Bou Said, l-istess bħar-reġista tal-films Moufida Tlatli. Id-disinjatur tal-moda Azzedine Alaïa kellu residenza fir-raħal, li issa saret gallerija tal-arti.
Il-kantant Franċiż Patrick Bruel isemmi lil Sidi Bou Said u l-Café des Délices fil-kanzunetta tiegħu Au Café des Délices fl-album tal-1999 Juste Avant.
Attrazzjonijiet u turiżmu
Sidi Bou Saïd għadu waħda mill-iktar destinazzjonijiet fit-Tuneżija li jżuruha nies, u jattira folol kbar minħabba t-toroq fotoġeniċi bl-abjad u bil-blu, il-ħitan miksijin bil-bougainvillea u l-veduti panoramiċi fuq il-Golf ta' Tuneż u l-Baħar Mediterran.
L-attrazzjonijiet ewlenin jinkludu:
- Café des Nattes (Place des Nattes), kafetterija storika famuża għat-te tan-nagħniegħ servut bil-prinjoli.
- Café des Délices, imperreċ mal-irdumijiet b'veduti tal-baħar.
- Dar Ennejma Ezzahra (Palazz tal-Baruni d'Erlanger), mużew u post tal-kunċerti tal-mużika Għarbija u Mediterranja, b'kollezzjoni ta' strumenti storiċi.
- Dar El Annabi, dar Tuneżina tradizzjonali ppreservata u kkonvertita f'mużew li juri l-ħajja domestika u l-arkitettura lokali.
- Bosta galleriji tal-arti (bħal Galerie A. Gorgi) b'xogħlijiet Tuneżini kontemporanji, ħwienet tal-artiġjani li jbigħu l-artiġjanat.
- Aċċess fil-qrib għas-siti arkeoloġiċi ta' Kartaġni.
Wieħed jasal fir-raħal faċilment bil-linja ferrovjarja TGM minn Tuneż. It-turiżmu jikkontribwixxi b'mod sinifikanti għall-ekonomija lokali minkejja xi pressjoni ambjentali okkażjonali.
Gallerija
