| Articul por Ladin Val Badia | 
|
.
La fisica ( parora che vëgn dal latin physica, "natöra", che vëgn dal grech ( τὰ) φυσικά ( (tà) physiká), é la sciënza dla natöra en general.
Ara stüdia i fenomens naturai, düc i evënc che po gní mosorá y de chi che al po gní fat na descriziun tres les grandëzes fisiches corespondëntes por definí i prinzips y les leges che regolëia les interaziuns danter les grandëzes instësses y sües variaziuns tres astraziuns matematiches. Chësc obietif vëgn arjunt tres l’aplicaziun de na metoda scientifica por pité n model del fenomen descrit
I prinzips y les leges fisiches cun referimënt a na zerta classa de fenomens osservá definësc na teoria fisica dedutiva apié ia dal’induziun sperimentala.
La fisica é ince conesciüda sciöche la regina dles sciënzes y aldî denant pro la filosofia. Almanco cina al XVIII seco ti dijôn filosofia naturala. Impormó do dala codificaziun dla metoda scientifica da pert de Galileo Galilei s’á la fisica tan svilupé che ara é deventada autonoma y s’á destaché dala filosofia.
Le sistem de mosoraziun che vëgn azeté universalmënter dai fisics é le Sistem Internazional (SI), che se basëia sön set grandëzes fondamentales da chëres che al derivëia dötes les atres:
- le meter (m), por les mosöres de lunghëza;
- le secund (s), por les periodes de tëmp;
- le chilogram (kg), por les mosöres dla massa;
- l' ampere (A), por l’intensité dl’eletrizité;
- le kelvin (K), por les mosöres dla temperatöra;
- la mole (mol), por la cuantité de sostanza;
- la ciandëra - candela (cd), por l’intensité dla löm
