Solfer

Dit artikel is gesjreve (of begós) in 't Mestreechs. Laes hie wie v'r mit de versjillende saorte Limburgs ómgaon.

Algemein Naom Solfer/Z(j)wa(e)vel/Sulfur Symbool S Atoomnómmer 16 Gróp Zuurstofgroep Periode Periode 3 Blok P blok Reeks Niet-metalen Kleur Geel Sjemische eigenschappe Atoommassa (u) 32,06 Elektroneconfiguratie [Ne]3s² 3p⁴ Oxidatietoestande -2, +4, +6 Elektronegativiteit (Pauling) 2,58 Atoomstraol (pm) 103 1e ionisatiepotentiaol (kJ×mol^-1) 999,60 2e ionisatiepotentiaol (kJ×mol^-1) 2251,78 3e ionisatiepotentiaol (kJ×mol^-1) 3356,75 Fysische eigenschappe Deechde (kg·m^-3) 2070 Smiltpunt (K) 386 Kaokpunt (K) 718 Aggregatietoestand Vas Smiltwermde (kJ·mol^-1) 1,7175 Verdampingswermde (kJ·mol^-1) 9,62 Van der Waalse straol (pm) 180 Kristalstructuur Ortho Molair volume (m³·mol^-1) 15,49 Specifieke wermde (J·kg^-1·K^-1) 710 Elektrische weerstand (μΩcm) 2×10²³ Wermdegeleiding (W·m^-1·K^-1) 0,205 SI-einhede en standaardtemperatuur en -drök waere gebroek,
tenzij angers aongegeve

Solfer (ouch wel z(j)wa(e)vel) is e chemisch illemint, hurend bij de neet-metaole, wat bij kamertemperatuur oetzuut es geel kórrele mèt 'ne sterk penetrante, oonplezerege reuk, dee evels neet vaan de solfer zelf kump meh vaan 'n oxide wat 't vörmp. De kórrele kinne versjèllende kristalstructure aonnumme. Gesmolte solfer heet evels 'n bloodroej kleur, bij verbranding kleurt de vlam helblaw. Wat wijer aon vloejbare solfer opvèlt is tot de viscositeit euver e bepaold trajek touwnump naomaote 't helder verwermp weurt, dewijl me 't tegeneuvergestèlde zouw verwachte.

Solfer vint me in de aminozoere cysteïne en methionine en daorum is 't veur bieste oonmisbaar, al is 't ouch mer in klein kwantiteite. De mins haolt 't oonder mie oet eier. Väöl solferverbindinge vervojle 't milieu evels sterk, veural doortot ze zoere rege veroorzake.

't Illemint kump hei en dao in gedege touwstand veur, dèks bij wermwaterbrónne. Wijer is 't veural te vinde in geboonde touwstaand, mèt iezer es pyriet (FeS₂), mèt kwik es cinnaber (HgS) en mèt loed es galeen (PbS). Rotte eier oontliene hunne staank aon 't gaas waterstofsulfied (H₂S); 'n aander gaas, solferdioxide (SO₂), heet oongeveer dezelfde reuk. Solferzoer (H₂SO₄), e sterk zoer, en solferigzoer (H₂SO₃), e zwak zoer, vinde touwpassinge in de industrie. Ander touwpassinge vaan solfer zien v'r in kunsmes, in zwegele, in insecticides. Door de sterke miljeuvervojling en de helle staank en klein gezoondheidsrisico's nump 't gebruuk vaan solfer in hoeshawweleke veurwerpe aof.