Chocolatedə kəmbu ngalo kokobe wargata-a cidi-alan tədin. Waneye awo njiya-njiyaro waljin, cibbu, au tuskaata. Kǝlanzǝn tǝmzayin kuru kǝmbuwa gadero lele tǝdin.
Ngalo kokobedə shima kusunyi kəska kokobe (Theobroma cacao) gultindəwo. Sandidǝ ngǝwusoro fermenttin leledǝ satuluwu nankaro, daji harzain, tǝrazain, kuru warzain. Shi shell dəga tutuluyin nibs dəga fəletəro, shi do ne mbol chocolate ye ro gənatəna ma (chocolate do ne kəltənyi ma.) mbol dəga waltə cocoa butter ro tədin kuru cocoa powder ro waljin, au zayetə kuru chocolate tamtam ba ro təladin. Shiwur kəltəlan, cakulet tamtamma tətandin, shidəwo cakulet sələmro təladin, au, cam kəltəlan, cakulet camro tədin. Chocolate cocoa butter-a cam-a lan tətandində chocolate bəl sutuluyin.
Cakuletdə shima jili kəmbube dunyalan zauro nowatawo, kuru kəmbuwa ngəwu suronzan cakulet mbeji, taanasmaro awo kəji fantəbe, suronzan ice cream-a, kek-a, mousse-a, kuki-a. Candies kada chocolate tamtamma lan təmzayin au zaktin. Chocolate bars də, chocolate cibbu lan tətandin au awo gade chocolate lan təkkəna də, kəmbu kəske lan təmzayin. Kazəyiya cakuletbe zaye gade-gaden tətandənadə (alamanna ngəwulso, karəgəso, zar sənanaso) batalla laason ada, Krismas-a, Easter-a, yim kərawobe-a, Hanukkah-a Eid al-Fitr-a kunten. Cakuletdə kuruson awo kənzabe amusu-a kawudo-aro faidatin, misallo cam cakuletbe-a, cakulet kawudo-a kuru mbol cakuletbe-a.
Kəska cacao də buro salak lan faidatə kəmbu nankaro na do kuro Ecuador gultin də lan gananzə yayi saa 5,300 kozəna lan. Jami kəla furum zamanbe Mesoamericanbedə zauro awo kənzabe cacaobe zawin, kuru karnu kən 16medən, awo kənzabe anyibe faldə, chocolatedə, Europero caudo. Kawu karnu kən 19me ro saadənan, chocolatedə awo kənzabe am kurawa naptəram jamabeye zawin. Fuwutə nzundubedən chocolatedə kəmbu cibbu am ngəwuye zawinro wallono. Ngalo kokobedə ngəwusoro lardəwa fəte Africaben baretin, musammanno Ivory Coast-a Ghana-a, sandidə kashi 60% koko dunyabedə banazayin.
Ilmu asalbe
Glyph Mayabedə kakao nankaro Chocolate də kalma Spanish ye, buro salak lan təlam Nasara yen saa 1604 lan ruwotəna, [a] kuru təlam Spanish yen saa 1579 lan. Furtə kalmadəbe ngawo adəben kambiwuwa. Nəm kasada nowatadən yayi kəla chocolatedə kalima Nahuatlye chocolatl lan gowotə, ruwowa buroye kalima Nahuatlye chocolate kənzayedə kalima gade faidatəna, cacahuatl, maananzə "nji cacaoye". Adə nankaro karnowa kada shawarizana.[4]
Faldən, chocolatedə kalma Nahuatlbe xocoatldən goatə, maananzə "kənza kəji". Maləmma Michael a Sophie Coe adəga awo adəga mowonjinbaro gozana, sandiye gulzana dalilla fete bawo kəla ayi nankaro sauti 'sh' dəga 'x' lan wakiltənadə 'ch' ro faltin, au ayi nankaro 'l' kəltəyin.[4] Nazari gadeye wono chocolatedə chocolatl lan kedo, maananzə 'nji kawudo' təlam Mayanben. Attəson yayi, hujja laa kəla shi jili 'chocol' də faidatə maana hotbe bawo.
