factograf
KBP

Kobalti

Kobalti
Co-TableImage.png
Co-TableImage
Electron shell 027 Cobalt
Electron shell 027 Cobalt
2 images

Kobalti kɛ kpɛlɩ kpɛlɛkʊʊ tɛ pʊtʊ weyi ɛ-yʊsaɣ matʊ kɔyɔ Ar 4s23d7 yɔ, ɛkɛ pʊtʊ naalɛ tʊ pɩlʊʊ lutozo ñɩŋʊ kɩtɩlɩsɩnaʊ tɛɛ. Ɛkɛ ñɩɣlɩm pʊtʊ kɩɖɛzʊʊ nɛ ɛ-nɛ ñɩɣyʊʊ pɛkpɛndɩ pɩlʊʊ kʊyʊmʊʊ. Ɖɩcɔna kɔyɔ ɖɩnaɣ se e-tomnaɣ wɛtʊ kɛ kʊyʊmtʊ nɛ ñɩɣyʊʊ nɛ nɩkɛlɩ. Ɛtɛkɛ cosiyaɣ ɛzɩ ñɩɣyʊʊ yɔ. Kobalti kɛ koloŋa 9 tɛ pʊtʊ kɛlɛ natozo kajalaɣ ñɩmba yɔ Co Rh nɛ Ir, mba nɛ kobalti pɛkpɛndɩna pɩlʊʊ kʊyʊmʊʊ.

Kobalti ñɩɣlɩm pʊtʊnaa mba pɛwɛ ɛzɩ tɔlɩm, ndɩ ndɩ sɛmɩŋ mbʊ yɔ palakaɣ-wɛ nɛ tʊmɩyɛ ɖooo Hayi Canaʊ alɩwaatʊ taa, kɔzɩ kɔzɩ kpaɣ ɛzɩ pɩnzɩ 2600 pʊcɔ palʊlɩ Yeesuu Krɩstʊ Egipiti ɛjaɖɛ taa yaa Mesopotami ɛyaa tɛ mbʊ lɛ Babilone ñɔñɔɔ kɛlɛ. Mbʊ lɛ canaʊ tɛtʊ wondu kɩbɩndʊ yɔɔ kpɛlɛkɩyʊ na tɔlɩm yuulee cʊʊ ñanzɩ yɔɔ yaa tɛtʊ kɩhɔbɩtʊ yɔɔ. Ñɩɣlɩm kicisi nzɩ paata sɩ-yɔɔ yuulee tɔlɩm yɔ kaakɛ kʊyʊmʊm kpaɣ pɩnzɩ 2200 pʊcɔ Yeesuu Krɩstʊ lʊlʊʊ Iran.

Pɩnaɣ 1735, Sʊyɛɛdɩ kpɛlɩ kpɛlɛkɩyʊ Georg Brant pɩnzɩ (1694 ŋtalɩ 1768) pɩza yɔɔdʊʊ se ɛpɩza nɛ ɛlɩzɩ ñɩɣlɩm pʊtʊ ɛnʊ ɛ-taa kɛ ñɩɣlɩm cikpem nabʊyʊ, pʊhʊlʊma caʊʊ, pɩwɛɛ ɖoŋ kɛlɛ pɩpɛlɩɣ, nɛ pʊtʊ weyi ɛtɛkɛ ñɩɣlɩm pʊtʊ ɛnʊ kɛɛkɛɛ yɔ ɛyaa se kobalti.

Tʊma wena keŋkeŋ palaba mbʊ yɔ wɛɛ tamɩyɛ tɛɛ. Ɖooo pɩnaɣ 1780 Torbern Olof Bergman ɖanɩɣ pazɩɣ ñɩɣlɩm pʊtʊ ɛnʊ ɛ-yɔɔ tʊmɩyɛ nɛ pʊcɔ panaɣ tovonum Georg Brandt kaanaʊʊ pʊtʊ ɛnʊ ɛ-yɔɔ. Pɩkɔma kpaɣɖʊ 19, kobalti yuulee ñɩŋʊ wɛʊʊ yɔ Nɔrvɛzɩ Blaaforvaerket lukaɣna-kʊ (kedeŋa kpeekpe taa kiyeke kulukaɣ pɩtalɩɣ 70 nɛ 80%) kɛlɛ Prusi Benjamin Wegner cɔŋaɣnaɣ kʊ-tʊmɩyɛ yɔɔ.

Read next

In 159 languages

kbpAfrikaansአማርኛaragonésअंगिकाالعربيةالدارجةمصرىasturianuKotavaअवधीazərbaycancaتۆرکجهбашҡортсаBasa BaliBikol Centralбеларуская (тарашкевіца)беларускаябългарскиभोजपुरीပအိုဝ်ႏဘာႏသာႏবাংলাབོད་ཡིགbrezhonegbosanskicatalà閩東語 / Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄CebuanoکوردیcorsučeštinaчӑвашлаCymraegdanskDeutschދިވެހިބަސްΕλληνικάEnglishEsperantoespañoleestieuskaraفارسیsuomifrançaisNordfriiskfurlanGaeilgeGàidhliggalegoગુજરાતીGaelg客家語 / Hak-kâ-ngîעבריתहिन्दीFiji HindihrvatskimagyarհայերենԱրեւմտահայերէնinterlinguaBahasa IndonesiaIdoíslenskaitaliano日本語la .lojban.Jawaქართულიқазақшаಕನ್ನಡ한국어kurdîкомиkernowekкыргызчаLatinaLëtzebuergeschLimburgsLigurelombardlietuviųlatviešuмокшеньMalagasyмакедонскиമലയാളംмонголमराठीкырык марыBahasa Melayuမြန်မာဘာသာэрзяньPlattdüütschनेपालीनेपाल भाषाNederlandsnorsk nynorsknorskNovialDiné bizaadoccitanlivvinkarjalaOromooиронਪੰਜਾਬੀPapiamentupolskiPiemontèisپنجابیپښتوportuguêsRuna Simiရခိုင်românăarmãneashtiрусскийसंस्कृतम्sardusicilianuScotsسنڌيsrpskohrvatski / српскохрватскиසිංහලSimple EnglishslovenčinaslovenščinaSoomaaligashqipсрпски / srpskiSeelterskSundasvenskaKiswahiliதமிழ்తెలుగుтоҷикӣไทยTagalogtoki ponaTürkçeтатарча / tatarçaئۇيغۇرچە / Uyghurcheукраїнськаاردوoʻzbekcha / ўзбекчаvepsän kel’Tiếng ViệtwalonWinaray吴语хальмгייִדישYorùbá文言閩南語 / Bân-lâm-gí粵語中文isiZulu

Text from Wikipedia, CC BY-SA 4.0 · Source article