Սըր Ուիլյամ Ռանդալ Քրիմեր (մարտի 18, 1828, Ֆերեհեմ, Անգլիա - հուլիսի 22, 1908, Լոնդոն, Անգլիա), սովորաբար հայտնի է իր «Ռանդալ» երկրորդ անունով, բրիտանացի լիբերալ պատգամավոր, պացիֆիստ և միջազգային արբիտրաժի առաջատար փաստաբան: Միջազգային արբիտրաժային շարժման հետ աշխատանքի համար 1903 թվականին արժանացել է Խաղաղության Նոբելյան մրցանակի։
Վաղ կյանք
Քրիմերը ծնվել է Անգլիայի հարավային Ֆարեհեմ քաղաքում բանվոր դասակարգի ընտանիքում: Նրա հայրը եղել է կառապան, որը լքել է ընտանիքը Ռանդալ Քրիմերի ծնվելուց անմիջապես հետո: Նրա մայրը մեծացրել է նրան իր երկու քույրերի հետ՝ ապահովելով, որ նա կրթություն ստանա տեղի մեթոդիստական դպրոցում: Ընդլայնել է իր գիտելիքները՝ հաճախելով անվճար դասախոսությունների, սովորել է շինարարություն և դարձել ատաղձագործ։
1852 թվականին տեղափոխվելով Լոնդոն՝ Քրիմերը եղել է արհմիության կազմակերպիչ՝ արագորեն դառնալով ճանաչված բանվորական առաջնորդ: Քրիմերը 1865 թվականին ընտրվել է Միջազգային Աշխատավորների ասոցիացիայի քարտուղար, սակայն երկու տարի անց՝ 1867 թվականին հրաժարական է տվել, երբ կազմակերպությունը որոշել է կանանց անդամակցության իրավունք տալ։ Կտրականապես դեմ է եղել կանանց ընտրական իրավունքին։ Քրիմերը համաձայն չի եղել բանվորների կողմից ղեկավարվող հեղափոխության հետ։
Դերը միջազգային արբիտրաժային շարժման մեջ
Դեռևս 1868 թվականին՝ իր առաջին անհաջող թեկնածությունը խորհրդարանում, Քրիմերը հանդես է եկել միջազգային արբիտրաժի ընդլայնման օգտին, որպես պատերազմի խաղաղ այլընտրանք՝ վեճերի լուծման համար։
Ընտրվել է որպես Հագերսթոնի լիբերալ պատգամավոր Շորեդիչի Մետրոպոլիտեն թաղամասում 1885-ից 1895 թվականներին, այնուհետև 1900 թվականից մինչև իր մահը՝ 1908 թվականին։
Օգտագործելով իր հարթակը որպես պատգամավոր՝ Քրիմերը դաշնակիցներ է ունեցել ինչպես մայրցամաքային Եվրոպայում, այնպես էլ Ատլանտյան օվկիանոսից այն կողմ, այդ թվում՝ Ֆրեդերիկ Պասին, Ուիլյամ Ջենինգս Բրայանը և Էնդրյու Կարնեգինը: Օգտագործելով իր շփումների ցանցը և կազմակերպչական իր տաղանդը, Քրիմերը մեծ գործ է արել միջազգային արբիտրաժային ինստիտուտների ստեղծման և ընդլայնման համար։ Այս աշխատանքը ներառում է Միջխորհրդարանական միության և Միջազգային արբիտրաժային լիգայի համահիմնադրումը։ Միացյալ Նահանգների և Մեծ Բրիտանիայի միջև 1897 թվականի Օլնի-Պաունսեֆոտ պայմանագրի ընդունումը։
Ի գնահատում արբիտրաժային շարժման մեջ իր աշխատանքի՝ Քրիմերը 1903 թվականին ստացել է Խաղաղության Նոբելյան մրցանակը։ 8000 ֆունտ ստեռլինգ մրցանակից նա 7000 ֆունտ ստերլինգը նվիրաբերել է Միջազգային արբիտրաժային լիգային որպես նվիրատվություն։
Կոչվել է ֆրանսիական Պատվավոր լեգեոնի շևալիեր, արժանացել է Սուրբ Օլաֆի նորվեգական ասպետության կոչմանը և 1907 թվականին դարձել ասպետ։
Ռանդալ Քրիմերի տարրական դպրոցը՝ Հագերսթոնում անվանվել է նրա պատվին։
Մահ
Քրիմերը մահացել է 1908 թվականի հուլիսի 22-ին՝ թողնելով 2241 ֆունտ ստեռլինգ (1803 ֆունտ զուտ) ունեցվածք։ Քրիմերի Նոբելյան մրցանակը վաճառվել է 1985 թվականի նոյեմբերին Լոնդոնի սոթբիս աճուրդում 16750 դոլարով։
Արտաքին հղումներ
Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Ուիլյամ Քրիմեր» հոդվածին։
