Laon Frantziako udalerri bat da Aisne departamenduan dagoena, Frantzia Garaia eskualdean. Azken erroldaren arabera 24.220 biztanle zituen 42 km²-ko azaleran. Azken erroldaren arabera 24.220 biztanle zituen 42 km²-ko azaleran.
Geografia
Udalerri mugakideak
Honako udalerri hauek ditu mugakide: Athies-sous-Laon, Aulnois-sous-Laon, Barenton-Bugny, Besny-et-Loizy, Bruyères-et-Montbérault, Cerny-lès-Bucy, Chambry, Chivy-lès-Étouvelles, Clacy-et-Thierret, Molinchart, Presles-et-Thierny eta Vorges.
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Klima
CNRSk 2010ean egindako Joly ikerketaren arabera, udalerriak Erdialdeko eta Iparraldeko lautaden klima ozeaniko degradatua du<ref name="Joly">{{erreferentzia | izena1 = Daniel | abizena1 = Joly | izena2 = Thierry | abizena2 = Brossard | izena3 = Hervé | abizena3 = Cardot | izena4 = Jean | abizena4 = Cavailhes | izena5 = Mohamed | abizena5 = Hilal | izena6 = Pierre | abizena6 = Wavresky | izenburua = Les types de climats en France, une construction spatiale | aldizkaria = Cybergéo: revue européenne de géographie | zenbakia = 501 | data = 2010-06-18 | doi = 10.4000/cybergeo.23155 | hizkuntza = fr }}</ref>. Köppen-Geiger sailkapenaren arabera, Cfb motakoa da: klima epela, uda freskoa, sasoi lehorrik gabe<ref name="Dubreuil2022">{{erreferentzia | izena1 = Vincent | abizena1 = Dubreuil | izenburua = Le changement climatique en France illustré par la classification de Köppen | aldizkaria = La Météorologie | zenbakia = 116 | data = 2022-02 | doi = 10.37053/lameteorologie-2022-0012 | hizkuntza = fr }}</ref>. Météo-Franceren 2020ko tipologiaren arabera, udalerria klima ozeaniko aldatua du, eta Parisko arroaren ipar-ekialdeako klima-eskualdean kokatuta dago (ezaugarri nagusiak: eguzkialdi eskasa; urteko prezipitazio erregular eta ertainak; negu hotza (3 °C))<ref name="MFTipologia">{{erreferentzia | izenburua = Le climat en France hexagonale et Corse | url = https://meteofrance.com/comprendre-climat/france/le-climat-en-france-metropolitaine | webgunea = meteofrance.com | hizkuntza = fr }}</ref>. RE2020 araudiaren arabera, eraikuntza berrietarako, udalerria H1a zonan dago<ref name="RE2020">{{erreferentzia | izenburua = Réglementation environnementale RE2020 | url = https://www.ecologie.gouv.fr/politiques-publiques/reglementation-environnementale-re2020 | webgunea = ecologie.gouv.fr | data = 2020-11-18 | hizkuntza = fr }}</ref>.
1971-2000 aldiko batez besteko urteko tenperatura 10,6 °C-koa da, 3,5 °C-ko anplitude termikoarekin. Urteko batez besteko prezipitazio-metaketa 801 mm-koa da, urtarrilean 13 euri-egun eta uztailean 8,8 egun izanik<ref name="Joly" />. 1991-2020 aldirako, hurbilen dagoen Météo-France estazioa Aulnois-sous-Laon udalerrian dago, 3,6 km-ra, eta bertan neurtutako batez besteko urteko tenperatura 11 °C-koa da eta prezipitazio-metaketa 685,6 mm-koa delarik<ref name="FICHECLIM02037002">{{erreferentzia | izenburua = Station Météo-France « Aulnois-sous-Laon », fiche climatologique | url = https://object.files.data.gouv.fr/meteofrance/data/synchro_ftp/REF_STATION/FICHECLIM_02037002.pdf | webgunea = data.gouv.fr | hizkuntza = fr }}</ref>. Estazio horretan erregistratutako tenperatura maximoa 40,8 °C-koa da, 2019ko uztailaren 25an lortua; tenperatura minimoa, berriz, -17 °C-koa da, 2009ko urtarrilaren 7an lortua<ref group="oh">Estazioko erregistroak 1988ko urriaren 1an eta 2026ko irailaren 20an artekoak dira.</ref><ref name="FICHECLIM02037002" />.
Météo-Franceren SIM analisiaren arabera, udalerriari dagokion sare-puntuan 1991–2020 aldiko urteko batez besteko tenperatura 10,8 °C-koa da.<ref group="oh" name="MF-SIM-sareta">Météo-Franceren SIM (Safran-Isba) analisiak Frantzia metropolitarra 8 km-ko sareta batean hartzen du. Hemengo balioak udalerriaren erditik 4,0 km-ra dagoen sare-puntukoak dira, ez estazio jakin batekoak. Serie hauek ez daude homogeneizatuta: estazio-sarearen aldaketek joera luzeetan eragina izan dezakete.</ref> Hilabeterik beroena uztaila da (19,0 °C) eta hotzena urtarrila (3,7 °C). Urteko prezipitazioa 736 mm-koa da; hilabeterik euritsuena abendua da (82 mm) eta lehorrena apirila (47 mm).<ref name="MF-SIM">{{erreferentzia | izenburua = Données changement climatique - SIM quotidienne | url = https://www.data.gouv.fr/datasets/donnees-changement-climatique-sim-quotidienne | argitaletxea = Météo-France | webgunea = data.gouv.fr | hizkuntza = fr }}</ref>
1959–2025 aldian, urteko batez besteko tenperaturak hamarkadako 0,35 °C-ko gorako joera izan du. Azken hamar urteak (2016–2025) 1961–1990 aldiko batez bestekoa (9,7 °C) baino 2,0 °C beroagoak izan dira. Seriako bost urte beroenak 2000tik aurrerakoak dira: 2020, 2022, 2023, 2024 eta 2025. Urterik beroena 2020 izan zen (12,4 °C) eta hotzena 1963 (8,5 °C).<ref name="MF-SIM" />
 Datu klimatikoak (Laon) 
| |||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Hila | Urt | Ots | Mar | Api | Mai | Eka | Uzt | Abu | Ira | Urr | Aza | Abe | Urtekoa |
| Batez besteko tenperatura (ºC) | 3.7 | 4.1 | 7.0 | 10.0 | 13.8 | 16.7 | 19.0 | 18.5 | 14.8 | 11.1 | 7.0 | 4.3 | 10.8 |
| Pilatutako prezipitazioa (mm) | 65 | 55 | 54 | 47 | 61 | 61 | 66 | 69 | 50 | 63 | 62 | 82 | 736 |
| Iturria: Météo-France, SIM: 1991–2020 normalak, udalerriari dagokion sare-puntua | |||||||||||||
Demografia
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
BiztanleriaUrtea500010.00015.00020.00025.00030.0001750180018501900195020002050BiztanleriaBiztanleriaren eboluzioa Datu hauek Wikimedia Commonsetik eskuratu dira. Aldaketarik behar izanez gero, han egin dezakezu. 1962 eta 1999 artean kontatze bikoitz gabeko biztanleria; hortik aurrera, udalerriko biztanleria. Iturriak: Ldh/EHESS/Cassini 1999ra arte. 2006tik aurrera INSEEren datuak.
| Urtea | 2008 | 2009 | 2010 | 2011 | 2012 | 2013 | 2014 | 2015 | 2016 | 2017 | 2018 | 2019 | 2020 | 2021 | 2022 | 2023 | 2024 | 2025 |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Hazkunde begetatiboa | 156 | 130 | 155 | 150 | 94 | 117 | 141 | 98 | 61 | 66 | 52 | 63 | −15 | −28 | −23 | 21 | −1 | −6 |
| Jaiotzak | 393 | 371 | 381 | 399 | 367 | 357 | 373 | 366 | 316 | 330 | 308 | 324 | 271 | 265 | 252 | 277 | 270 | 267 |
| Heriotzak | 237 | 241 | 226 | 249 | 273 | 240 | 232 | 268 | 255 | 264 | 256 | 261 | 286 | 293 | 275 | 256 | 271 | 273 |
Familiak eta etxeguneak
2023 erroldaren arabera, Laon udalerrian 22.815 biztanle zeuden eta 11.798 elkarbizitza unitate<ref group="oh">INSEEren ménage kontzeptua (elkarbizitza-unitatea / etxegunea) etxebizitza berean bizi diren pertsonak dira, ahaidetuta egon edo ez. Famille kontzeptua (familia), aldiz, elkarbizitza-unitate BATEN BARRUAN dagoen bikote bat (seme-alabekin edo gabe) edo guraso bakar bat da. Kide bakarreko etxegune batek ez du familiarik: hortik dator udalerri bakoitzean elkarbizitza-unitate kopurua familia kopurua baino handiagoa izatea beti.</ref>, hau da, 1,93 lagun elkarbizitza unitate bakoitzeko (Metropolitar Frantzian 2,13). Talderik handiena kide bakarreko elkarbizitza-unitateak ziren (% 48,8), Metropolitar Frantziako batez bestekoaren gainetik (% 39,2).<ref name="menages">{{erreferentzia|url=https://www.insee.fr/fr/statistiques/9006073?sommaire=9006187%7Cizenburua=Couples-Familles-Ménages en 2023|lana=Recensement de la population|argitaletxea=INSEE|hizkuntza=fr|urtea=2023}}</ref>
Udalerrian 5.967 familia zeuden, eta horien artean etxean seme-alabarik ez zuten bikoteak ziren ugarienak (2.523). Guraso bakarreko 1.574 familietatik 1.344etan ama zen guraso bakarra. 2.937 familiek ez zuten 25 urtetik beherako seme-alabarik etxean. 1.390k seme-alaba bakarra zuten etxean, 967k bi, eta 673k hiru edo gehiago. Seme-alabadun 1.870 bikoteetatik 331tan (% 17,7) seme-alabaren bat bikotekide baten aurreko harreman batekoa zen.<ref name="menages" />
15 urte edo gehiago zituzten 20.210 biztanle zeuden. Horien artean 15-24 urtekoen % 16,3 bizi zen bakarrik eta 80 urte edo gehiagokoen % 52,5. Bikotean bizitzea ohikoagoa zen talde guztietan, 65-79 urteko taldean jotzen zuen gailurra (% 57,2). 80 urte edo gehiagoko 1.386 biztanleetatik 1.173 baino ez ziren elkarbizitza-unitateetan bizi; gainerako 213 kolektibitateren batean.<ref name="menages" />
15 urte edo gehiagoko biztanleen % 30,4 ezkonduta zegoen, eta beste % 16,8 bikotean bizi zen ezkondu gabe (% 13,5 izatezko bikotean eta % 3,4 PACS bidez lotuta). % 36,3 ezkongabeak ziren, % 7,4 alargunak eta % 9,1 dibortziatuak.<ref name="menages" />
Elkarbizitza-unitatearen erreferentziazko pertsonaren lanbide-kategoriari dagokionez, nagusiak hauek ziren: erretiratuak (% 31,2), eskulangileak (% 18,0), enplegatuak (% 17,9), erdi-mailako lanbideak (% 13,3). Talde nagusia (erretiratuak, % 31,2) Aisne departamenduko batez bestekoaren (% 33,6) azpitik dago. 20 elkarbizitza-unitatetan nekazari bat zen erreferentziazko pertsona (% 0,2).<ref name="menages" />
| Kopurua | % | |
|---|---|---|
| Elkarbizitza-unitateak | ||
| Seme-alabekin bizi ziren bikoteak | 1.863 | % 15,8 |
| Etxean seme-alabarik ez zuten bikoteak | 2.520 | % 21,4 |
| Guraso bakarrekoak | 1.530 | % 13,0 |
| Kide bakarrekoak | 5.756 | % 48,8 |
| Bestelakoak | 129 | % 1,1 |
| Familiak | ||
| Seme-alabarik gabeko bikoteak | 2.523 | % 42,3 |
| Seme-alabadun bikoteak | 1.870 | % 31,3 |
| Guraso bakarrekoak | 1.574 | % 26,4 |
| 25 urtez azpiko seme-alabarik ez etxean | 2.937 | % 49,2 |
| Seme-alaba bat | 1.390 | % 23,3 |
| Bi seme-alaba | 967 | % 16,2 |
| Hiru seme-alaba | 431 | % 7,2 |
| Lau seme-alaba edo gehiago | 242 | % 4,1 |
| Egoera zibila (15 urte edo gehiago) | ||
| Ezkonduta | 6.142 | % 30,4 |
| Izatezko bikotean | 2.723 | % 13,5 |
| PACS bidez lotuta | 679 | % 3,4 |
| Ezkongabea | 7.327 | % 36,3 |
| Alarguna | 1.499 | % 7,4 |
| Dibortziatuta | 1.841 | % 9,1 |
| Erreferentziazko pertsonaren lanbidea | ||
| Nekazariak | 20 | % 0,2 |
| Artisau, merkatari eta enpresa-buruak | 302 | % 2,6 |
| Goi-mailako langileak | 802 | % 6,8 |
| Erdi-mailako lanbideak | 1.566 | % 13,3 |
| Enplegatuak | 2.117 | % 17,9 |
| Eskulangileak | 2.123 | % 18,0 |
| Erretiratuak | 3.681 | % 31,2 |
| Bestelakoak | 1.188 | % 10,1 |
| Iturria: INSEE, RP2023. | ||
Etxebizitza
2023 erroldaren arabera, udalerrian 13.540 etxebizitza zeuden. Horietatik 11.779 egoitza nagusi ziren, 246 bigarren egoitza edo noizbehinkakoak eta 1.515 hutsik zeuden. Apartamentuak ziren nagusi (7.879), etxeak baino gehiago (5.618). Egoitza nagusietatik 3.932 beren jabearen bizilekuak ziren, 7.701 alokairuan zeuden, 4.749 errenta moderatuko etxebizitza gisa alokatuta eta 145 doan lagata.<ref name="etxebizitzak">{{erreferentzia|url=https://www.insee.fr/fr/statistiques/8997194%7Cizenburua=Logement en 2023|lana=Recensement de la population|argitaletxea=INSEE|hizkuntza=fr|urtea=2023}}</ref>
Etxebizitza multzoa
Etxe mota
Jabetza egoera
Eraikuntza garaiari dagokionez, 1971-1990 artean eraikitako egoitza nagusiak ziren ugarienak (3.880).<ref name="etxebizitzak" />
Eraikuntza garaia
Egoitza nagusien artean gehienek 5 gela edo gehiago zituzten (3.215). Gas sarea zen berogailu mota nagusia (7.594 etxebizitzatan). 5.162 egoitza nagusik beren aparkalekua zuten: 6.384 etxebizitzatan auto bakarra zegoen eta 2.361tan bi edo gehiago.<ref name="etxebizitzak" />
Gela kopurua
Berogailu mota
Aparkalekua eta ibilgailuak
| Kopurua | % | |
|---|---|---|
| Etxebizitza multzoa | ||
| Egoitza nagusia | 11.779 | % 87,0 |
| Bigarren egoitza edo noizbehinkakoa | 246 | % 1,8 |
| Hutsik | 1.515 | % 11,2 |
| Etxe mota | ||
| Etxeak | 5.618 | % 41,5 |
| Apartamentuak | 7.879 | % 58,2 |
| Gela kopurua (egoitza nagusiak) | ||
| 1 gela | 590 | % 5,0 |
| 2 gela | 1.646 | % 14,0 |
| 3 gela | 3.191 | % 27,1 |
| 4 gela | 3.136 | % 26,6 |
| 5 gela edo gehiago | 3.215 | % 27,3 |
| Eraikuntza garaia (egoitza nagusiak) | ||
| 1919 aurretik | 1.129 | % 9,6 |
| 1919-1945 | 1.322 | % 11,2 |
| 1946-1970 | 3.796 | % 32,2 |
| 1971-1990 | 3.880 | % 32,9 |
| 1991-2005 | 1.074 | % 9,1 |
| 2006-2020 | 557 | % 4,7 |
| Jabetza egoera (egoitza nagusiak) | ||
| Jabeak | 3.932 | % 33,4 |
| Alokairuan | 7.701 | % 65,4 |
| HLM | 4.749 | % 40,3 |
| Doan lagata | 145 | % 1,2 |
| Berogailu mota (egoitza nagusiak) | ||
| Gas sarea | 7.594 | % 64,5 |
| Fuel-olioa | 464 | % 3,9 |
| Elektrizitatea | 3.235 | % 27,5 |
| Gas botila | 38 | % 0,3 |
| Bestelakoak | 446 | % 3,8 |
| Aparkalekua eta ibilgailuak (egoitza nagusiak) | ||
| Aparkalekua | 5.162 | % 43,8 |
| Ibilgailu bat | 6.384 | % 54,2 |
| Bi ibilgailu edo gehiago | 2.361 | % 20,0 |
| Iturria: INSEE, RP2023. | ||
Ekonomia
Enplegua
2023 urtean 15-64 urteko 15.244 biztanleetatik 10.105 aktibo ziren (% 66,3), horietako 7.943 lanean (% 52,1) eta 2.162 langabezian (aktiboen % 21,4).
Jarduera-tasa: talde bakoitzeko biztanleen artean zenbat diren aktibo (lanean edo langabezian).
Langabezia-tasa hezkuntza-mailaren arabera
Marratxo bertikala: udalerriko langabezia-tasa orokorra (% 21,4). Zabalerak eskala finko batean daude (0-% 50), udalerri artean konparagarriak izan daitezen.
5.139 ez-aktibotik 1.610 ikasle edo ordaindu gabeko praktiketan ari ziren (% 31,3), 862 erretiraturik zeuden (% 16,8) eta 2.668 bestelako ez-aktibo ziren (% 51,9).
Ez-aktiboak
Lanbide-kategoria<ref group="oh">Frantziako lanbide-sailkapen ofiziala (PCS) darabil: goi-mailako langileak zuzendariak eta goi-mailako lanbide intelektualak dira (ingeniariak, irakasle unibertsitarioak, medikuak...); erdi-mailakoak irakasleak, teknikariak eta erdi-mailako kudeatzaileak; enplegatuak bulego- eta zerbitzu-langileak (administrazio-langileak, saltzaileak...); eskulangileak eskulanezko lanbideak, kalifikatuak zein ez.</ref>
Udalerrian 16.654 enplegu zeuden 2023 urtean. Udalerriko biztanle landunak 7.943 ziren; beraz, udalerria langile-erakarlea da.<ref group="oh">Atal hau lantokiaren arabera neurtzen da, ez bizilekuaren arabera: udalerriko enplegu kopuruak eta bertako biztanle langileen kopuruak ez datoz bat.</ref>
Diru sarrerak
2023 urtean, diru-sarreren mediana 19.870 eurokoa zen, eta biztanleen % 32 pobrezian bizi zen (bizimoduaren medianaren % 60tik behera).
Departamenduarekiko konparaketa xehea
|
|---|
|
Pobrezia-tasa adinaren arabera (departamendua) 18 urtez azpiko% 28,7 18-29 urte% 22,6 30-39 urte% 19,4 40-49 urte% 19,0 50-64 urte% 16,6 65-74 urte% 12,4 75 urte eta gehiago% 10,3 Pobrezia-tasa etxebizitza-erregimenaren arabera (departamendua) Jabeak% 8,9 Errentariak% 38,0 Eskuragarri dagoen errentaren osaera (departamendua) INSEEk «eskuragarri dagoen errenta» horrela eraikitzen du: jarduera-errenta + pentsioak + ondarea + gizarte-prestazioak (batuz % 100 baino gehiago ematen dute) ken zuzeneko zergak (batez ere errentaren gaineko zerga). Jarduera-errenta% 68,0 Pentsio/erretiroak% 29,9 Ondarea, bestelakoak% 8,8 Gizarte-prestazioak% 7,1 Zuzeneko zergak−% 13,7 Jarduera-errenta zatitzen bada: soldatak % 59,6, ez-soldatapekoen errenta % 5,9, langabezia-sariak % 2,4. |
Errentak eta okupazioa
2007an batez besteko errenta 10,8€/h zen; goi karguen kasuan 21,3€/h zen (23€/h gizonena eta 18,4€/h emakumeena), tarteko profesionalena 12,4€/h (12,7€/ h gizonena eta 12 emakumeena), enplegatuena 9,2€/h (9,6€/h gizonena eta 9,2€/h les dones) eta langileena 8,9€/h (9€/h gizonena eta 8,2€/h emakumeena).
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 1.319 komertzioetatik, 14 erauzte enpresak ziren, 27 janari enpresak ziren, 3 material elektrikoaren fabrikazioko enpresak ziren, 34 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 86 eraikuntza enpresak ziren, 352 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 50 garraio enpresak ziren, 112 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 29 informazio eta komunikazio enpresak ziren, 94 finantziazio enpresak ziren, 70 higiezinen enpresak ziren, 147 zerbitzu enpresak ziren, 171 administrazio publikoko enpresak ziren eta 130 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 322 zerbitzu publikoetatik, 2 poliziaren kasernak ziren, 5 Ogasun Publikoaren administrazio bulegoak, 3 lan bilaketa bulegoak, 1 jendarmeria, 4 posta bulegoak, 21 banku bulegoak, 7 funerariak, 21 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 6 ibilgailuen ikuskaritza teknikoko lekuak, 4 ibilgailuen alokairu bulegoak, 6 autoeskolak, 10 igeltseroak, 12 margolariak, 12 zurginak, 16 iturginak, 9 argiketariak, 14 eraikuntza enpresak, 42 ile apaindegiak, 7 albaitariak, 6 aldi baterako lan enpresak, 70 jatetxeak, 26 higiezinen agentziak, 6 tintoreriak eta 12 apaindegiak.
2009an zeuden 178 establezimendu komertzialetatik, 1 hipermerkatu zen, 8 supermerkatuak, 2 brikolaje denda handika, 1 120 m2 baino gehiagoko denda zen, 8 120 m2 baino gutxiagoko dendak, 23 okindegiak, 14 harategiak, 2 kongelatu-dendak, 1 arraindegi zen, 15 liburu dendak, 41 arropa dendak, 7 etxerako tresna dendak, 10 zapata-dendak, 5 elektrotresna dendak, 4 altzari dendak, 7 kirol-dendak, 3 lur eta paretak apaintzeko dendak, 5 drogeria, 4 lurrin-dendak, 5 bitxi-dendak eta 12 lore-dendak ziren.
2000. urtean Laon udalerrian 20 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.755 hektarea erabiltzen.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an 2 tratamendu laburretarako ospitale, 2 iraupen erdiko (jarraipen eta errehabilitazio) tratamenduetarako ospitale, tratamendu luzeetarako ospitale 1 bat, 3 psikiatriko, urgentzia zentro 1 bat, amatasun-klinika 1 bat, osasun-zentro 1 bat, 11 botika eta 2 anbulantzia zegoen.
2009an 8 haur-eskola eta 12 lehen-hezkuntzako eskola zegoen. Laon udalerrian 4 Bigarren Hezkuntzako ikastetxe, 3 hezkuntza orokorreko lizeo eta 1 lizeo teknologiko daude. Bigarren Hezkuntzako ikastetxeetan 2.156 ikasle zeuden, Hezkuntza orokorreko lizeoetan ez zeuden 2.316 eta lizeo teknologikoetan 740.
Laon udalerrian goi-mailako hezkuntza ez unibertsitarioko osasun-formakuntzako zentro bat zegoen. 2 unibertsitate-insituto zeuden.
