Arles-sur-Tech (frantsesez eta ofizialki: Arles-sur-Tech) Katalan Herrietako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Ekialdeko Pirinioak departamenduan dago, Okzitania eskualdean. Azken erroldaren arabera 2.815 biztanle zituen 28,8 km²-ko azaleran.
Geografia
Udalerri mugakideak
Honako udalerri hauek ditu mugakide: Montbolo, Amélie-les-Bains-Palalda, Saint-Laurent-de-Cerdans, Montferrer eta Corsavy.
Diagrama honek gertuen dauden herriak erakusten ditu.
Klima
CNRSk 2010ean egindako Joly ikerketaren arabera, udalerriak klima mediterraneo aldatua du<ref name="Joly">{{erreferentzia | izena1 = Daniel | abizena1 = Joly | izena2 = Thierry | abizena2 = Brossard | izena3 = Hervé | abizena3 = Cardot | izena4 = Jean | abizena4 = Cavailhes | izena5 = Mohamed | abizena5 = Hilal | izena6 = Pierre | abizena6 = Wavresky | izenburua = Les types de climats en France, une construction spatiale | aldizkaria = Cybergéo: revue européenne de géographie | zenbakia = 501 | data = 2010-06-18 | doi = 10.4000/cybergeo.23155 | hizkuntza = fr }}</ref>. Köppen-Geiger sailkapenaren arabera, Csa motakoa da: Mediterraneoko klima epela, uda bero eta lehorrarekin<ref name="Dubreuil2022">{{erreferentzia | izena1 = Vincent | abizena1 = Dubreuil | izenburua = Le changement climatique en France illustré par la classification de Köppen | aldizkaria = La Météorologie | zenbakia = 116 | data = 2022-02 | doi = 10.37053/lameteorologie-2022-0012 | hizkuntza = fr }}</ref>. Météo-Franceren 2020ko tipologiaren arabera, udalerria klima mediterraneo du, eta ekialdeko Pirinioetako klima-eskualdean kokatuta dago (ezaugarri nagusiak: prezipitazio urriak; eguzkialdi oso ona (2600 ordu/urte); aire lehorra, batez ere neguan; laino gutxi)<ref name="MFTipologia">{{erreferentzia | izenburua = Le climat en France hexagonale et Corse | url = https://meteofrance.com/comprendre-climat/france/le-climat-en-france-metropolitaine | webgunea = meteofrance.com | hizkuntza = fr }}</ref>. RE2020 araudiaren arabera, eraikuntza berrietarako, udalerria H3 zonan dago<ref name="RE2020">{{erreferentzia | izenburua = Réglementation environnementale RE2020 | url = https://www.ecologie.gouv.fr/politiques-publiques/reglementation-environnementale-re2020 | webgunea = ecologie.gouv.fr | data = 2020-11-18 | hizkuntza = fr }}</ref>.
1971-2000 aldiko batez besteko urteko tenperatura 14,2 °C-koa da, 14,8 °C-ko anplitude termikoarekin. Urteko batez besteko prezipitazio-metaketa 920 mm-koa da, urtarrilean 6,2 euri-egun eta uztailean 4,5 egun izanik<ref name="Joly" />. 1991-2020 aldirako, hurbilen dagoen Météo-France estazioa Amélie-les-Bains-Palalda udalerrian dago, 3,4 km-ra, eta bertan neurtutako batez besteko urteko tenperatura 16 °C-koa da eta prezipitazio-metaketa 893,8 mm-koa delarik<ref name="FICHECLIM66003001">{{erreferentzia | izenburua = Station Météo-France « Amélie-les-Bains », fiche climatologique | url = https://object.files.data.gouv.fr/meteofrance/data/synchro_ftp/REF_STATION/FICHECLIM_66003001.pdf | webgunea = data.gouv.fr | hizkuntza = fr }}</ref>. Estazio horretan erregistratutako tenperatura maximoa 41,4 °C-koa da, 2019ko ekainaren 28an lortua; tenperatura minimoa, berriz, -12,4 °C-koa da, 1985ko urtarrilaren 15an lortua<ref group="oh">Estazioko erregistroak 1977ko urtarrilaren 1an eta 2021ko abenduaren 31an artekoak dira.</ref><ref name="FICHECLIM66003001" />.
Météo-Franceren SIM analisiaren arabera, udalerriari dagokion sare-puntuan 1991–2020 aldiko urteko batez besteko tenperatura 12,2 °C-koa da.<ref group="oh" name="MF-SIM-sareta">Météo-Franceren SIM (Safran-Isba) analisiak Frantzia metropolitarra 8 km-ko sareta batean hartzen du. Hemengo balioak udalerriaren erditik 5,1 km-ra dagoen sare-puntukoak dira, ez estazio jakin batekoak. Serie hauek ez daude homogeneizatuta: estazio-sarearen aldaketek joera luzeetan eragina izan dezakete.</ref> Hilabeterik beroena uztaila da (20,4 °C) eta hotzena urtarrila (5,3 °C). Urteko prezipitazioa 1058 mm-koa da; hilabeterik euritsuena maiatza da (112 mm) eta lehorrena otsaila (56 mm).<ref name="MF-SIM">{{erreferentzia | izenburua = Données changement climatique - SIM quotidienne | url = https://www.data.gouv.fr/datasets/donnees-changement-climatique-sim-quotidienne | argitaletxea = Météo-France | webgunea = data.gouv.fr | hizkuntza = fr }}</ref>
1959–2025 aldian, urteko batez besteko tenperaturak hamarkadako 0,28 °C-ko gorako joera izan du. Azken hamar urteak (2016–2025) 1961–1990 aldiko batez bestekoa (11,3 °C) baino 1,4 °C beroagoak izan dira. Seriako bost urte beroenak 2000tik aurrerakoak dira: 2015, 2022, 2023, 2024 eta 2025. Urterik beroena 2022 izan zen (13,7 °C) eta hotzena 1963 (10,3 °C).<ref name="MF-SIM" />
 Datu klimatikoak (Arles-sur-Tech) 
| |||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Hila | Urt | Ots | Mar | Api | Mai | Eka | Uzt | Abu | Ira | Urr | Aza | Abe | Urtekoa |
| Batez besteko tenperatura (ºC) | 5.3 | 5.7 | 8.2 | 10.5 | 14.0 | 18.0 | 20.4 | 20.3 | 16.3 | 12.9 | 8.5 | 6.0 | 12.2 |
| Pilatutako prezipitazioa (mm) | 79 | 56 | 79 | 109 | 112 | 92 | 65 | 83 | 91 | 110 | 105 | 76 | 1058 |
| Iturria: Météo-France, SIM: 1991–2020 normalak, udalerriari dagokion sare-puntua | |||||||||||||
Demografia
Biztanleria
Biztanleriak, denboran, ondorengo grafikoan ageri den bilakaera izan du:
BiztanleriaUrtea90012001500180021002400270030001750180018501900195020002050BiztanleriaBiztanleriaren eboluzioa Datu hauek Wikimedia Commonsetik eskuratu dira. Aldaketarik behar izanez gero, han egin dezakezu. 1962 eta 1999 artean kontatze bikoitz gabeko biztanleria; hortik aurrera, udalerriko biztanleria. Iturriak: Ldh/EHESS/Cassini 1999ra arte. 2006tik aurrera INSEEren datuak.
| Urtea | 2008 | 2009 | 2010 | 2011 | 2012 | 2013 | 2014 | 2015 | 2016 | 2017 | 2018 | 2019 | 2020 | 2021 | 2022 | 2023 | 2024 | 2025 |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Hazkunde begetatiboa | −28 | −33 | −29 | −33 | −36 | −32 | −30 | −44 | −49 | −44 | −47 | −47 | −53 | −63 | −70 | −73 | −78 | −86 |
| Jaiotzak | 19 | 16 | 23 | 24 | 21 | 22 | 16 | 13 | 11 | 20 | 20 | 23 | 25 | 24 | 20 | 14 | 22 | 21 |
| Heriotzak | 47 | 49 | 52 | 57 | 57 | 54 | 46 | 57 | 60 | 64 | 67 | 70 | 78 | 87 | 90 | 87 | 100 | 107 |
Familiak eta etxeguneak
2023 erroldaren arabera, Arles-sur-Tech udalerrian 2.675 biztanle zeuden eta 1.337 elkarbizitza unitate<ref group="oh">INSEEren ménage kontzeptua (elkarbizitza-unitatea / etxegunea) etxebizitza berean bizi diren pertsonak dira, ahaidetuta egon edo ez. Famille kontzeptua (familia), aldiz, elkarbizitza-unitate BATEN BARRUAN dagoen bikote bat (seme-alabekin edo gabe) edo guraso bakar bat da. Kide bakarreko etxegune batek ez du familiarik: hortik dator udalerri bakoitzean elkarbizitza-unitate kopurua familia kopurua baino handiagoa izatea beti.</ref>, hau da, 2,00 lagun elkarbizitza unitate bakoitzeko (Metropolitar Frantzian 2,13). Talderik handiena kide bakarreko elkarbizitza-unitateak ziren (% 40,2), Metropolitar Frantziako batez bestekoaren gainetik (% 39,2).<ref name="menages">{{erreferentzia|url=https://www.insee.fr/fr/statistiques/9006073?sommaire=9006187%7Cizenburua=Couples-Familles-Ménages en 2023|lana=Recensement de la population|argitaletxea=INSEE|hizkuntza=fr|urtea=2023}}</ref>
Udalerrian 791 familia zeuden, eta horien artean etxean seme-alabarik ez zuten bikoteak ziren ugarienak (408). Guraso bakarreko 144 familietatik 109etan ama zen guraso bakarra. 442 familiek ez zuten 25 urtetik beherako seme-alabarik etxean. 174k seme-alaba bakarra zuten etxean, 114k bi, eta 60k hiru edo gehiago. Seme-alabadun 239 bikoteetatik 50tan (% 20,9) seme-alabaren bat bikotekide baten aurreko harreman batekoa zen.<ref name="menages" />
15 urte edo gehiago zituzten 2.450 biztanle zeuden. Horien artean 15-24 urtekoen % 3,0 bizi zen bakarrik eta 80 urte edo gehiagokoen % 33,8. Bikotean bizitzea ohikoagoa zen talde guztietan, 55-64 urteko taldean jotzen zuen gailurra (% 70,5). 80 urte edo gehiagoko 290 biztanleetatik 195 baino ez ziren elkarbizitza-unitateetan bizi; gainerako 95 kolektibitateren batean.<ref name="menages" />
15 urte edo gehiagoko biztanleen % 40,4 ezkonduta zegoen, eta beste % 15,1 bikotean bizi zen ezkondu gabe (% 11,0 izatezko bikotean eta % 4,1 PACS bidez lotuta). % 25,0 ezkongabeak ziren, % 11,3 alargunak eta % 8,1 dibortziatuak.<ref name="menages" />
Elkarbizitza-unitatearen erreferentziazko pertsonaren lanbide-kategoriari dagokionez, nagusiak hauek ziren: erretiratuak (% 40,2), enplegatuak (% 17,1), eskulangileak (% 16,8), erdi-mailako lanbideak (% 8,5). Talde nagusia (erretiratuak, % 40,2) Ekialdeko Pirinioak departamenduko batez bestekoaren (% 38,0) gainetik dago. Ez zen nekazaririk erregistratu erreferentziazko pertsona gisa.<ref name="menages" />
| Kopurua | % | |
|---|---|---|
| Elkarbizitza-unitateak | ||
| Seme-alabekin bizi ziren bikoteak | 239 | % 17,9 |
| Etxean seme-alabarik ez zuten bikoteak | 408 | % 30,5 |
| Guraso bakarrekoak | 144 | % 10,8 |
| Kide bakarrekoak | 537 | % 40,2 |
| Bestelakoak | 10 | % 0,7 |
| Familiak | ||
| Seme-alabarik gabeko bikoteak | 408 | % 51,6 |
| Seme-alabadun bikoteak | 239 | % 30,2 |
| Guraso bakarrekoak | 144 | % 18,2 |
| 25 urtez azpiko seme-alabarik ez etxean | 442 | % 55,9 |
| Seme-alaba bat | 174 | % 22,0 |
| Bi seme-alaba | 114 | % 14,4 |
| Hiru seme-alaba | 35 | % 4,4 |
| Lau seme-alaba edo gehiago | 25 | % 3,2 |
| Egoera zibila (15 urte edo gehiago) | ||
| Ezkonduta | 990 | % 40,4 |
| Izatezko bikotean | 270 | % 11,0 |
| PACS bidez lotuta | 100 | % 4,1 |
| Ezkongabea | 613 | % 25,0 |
| Alarguna | 278 | % 11,3 |
| Dibortziatuta | 199 | % 8,1 |
| Erreferentziazko pertsonaren lanbidea | ||
| Nekazariak | 0 | % 0,0 |
| Artisau, merkatari eta enpresa-buruak | 75 | % 5,6 |
| Goi-mailako langileak | 55 | % 4,1 |
| Erdi-mailako lanbideak | 114 | % 8,5 |
| Enplegatuak | 229 | % 17,1 |
| Eskulangileak | 224 | % 16,8 |
| Erretiratuak | 537 | % 40,2 |
| Bestelakoak | 104 | % 7,8 |
| Iturria: INSEE, RP2023. | ||
Etxebizitza
2023 erroldaren arabera, udalerrian 1.895 etxebizitza zeuden. Horietatik 1.344 egoitza nagusi ziren, 182 bigarren egoitza edo noizbehinkakoak eta 369 hutsik zeuden. Etxebizitza gehienak etxeak ziren (1.229), eta apartamentuak gutxi ziren (663). Egoitza nagusietatik 849 beren jabearen bizilekuak ziren, 455 alokairuan zeuden, 92 errenta moderatuko etxebizitza gisa alokatuta eta 40 doan lagata.<ref name="etxebizitzak">{{erreferentzia|url=https://www.insee.fr/fr/statistiques/8997194%7Cizenburua=Logement en 2023|lana=Recensement de la population|argitaletxea=INSEE|hizkuntza=fr|urtea=2023}}</ref>
Etxebizitza multzoa
Etxe mota
Jabetza egoera
Eraikuntza garaiari dagokionez, 1971-1990 artean eraikitako egoitza nagusiak ziren ugarienak (369).<ref name="etxebizitzak" />
Eraikuntza garaia
Egoitza nagusien artean gehienek 5 gela edo gehiago zituzten (476). Elektrizitatea zen berogailu mota nagusia (705 etxebizitzatan). 859 egoitza nagusik beren aparkalekua zuten: 626 etxebizitzatan auto bakarra zegoen eta 518tan bi edo gehiago.<ref name="etxebizitzak" />
Gela kopurua
Berogailu mota
Aparkalekua eta ibilgailuak
| Kopurua | % | |
|---|---|---|
| Etxebizitza multzoa | ||
| Egoitza nagusia | 1.344 | % 70,9 |
| Bigarren egoitza edo noizbehinkakoa | 182 | % 9,6 |
| Hutsik | 369 | % 19,5 |
| Etxe mota | ||
| Etxeak | 1.229 | % 64,9 |
| Apartamentuak | 663 | % 35,0 |
| Gela kopurua (egoitza nagusiak) | ||
| 1 gela | 14 | % 1,0 |
| 2 gela | 121 | % 9,0 |
| 3 gela | 319 | % 23,7 |
| 4 gela | 414 | % 30,8 |
| 5 gela edo gehiago | 476 | % 35,4 |
| Eraikuntza garaia (egoitza nagusiak) | ||
| 1919 aurretik | 272 | % 20,2 |
| 1919-1945 | 122 | % 9,1 |
| 1946-1970 | 300 | % 22,3 |
| 1971-1990 | 369 | % 27,5 |
| 1991-2005 | 126 | % 9,4 |
| 2006-2020 | 138 | % 10,3 |
| Jabetza egoera (egoitza nagusiak) | ||
| Jabeak | 849 | % 63,2 |
| Alokairuan | 455 | % 33,9 |
| HLM | 92 | % 6,8 |
| Doan lagata | 40 | % 3,0 |
| Berogailu mota (egoitza nagusiak) | ||
| Gas sarea | 76 | % 5,7 |
| Fuel-olioa | 206 | % 15,3 |
| Elektrizitatea | 705 | % 52,5 |
| Gas botila | 25 | % 1,9 |
| Bestelakoak | 332 | % 24,7 |
| Aparkalekua eta ibilgailuak (egoitza nagusiak) | ||
| Aparkalekua | 859 | % 63,9 |
| Ibilgailu bat | 626 | % 46,6 |
| Bi ibilgailu edo gehiago | 518 | % 38,5 |
| Iturria: INSEE, RP2023. | ||
Politika
Alkateen zerrenda
| Alkatea | Legealdia |
|---|---|
| Jean-Baptiste Serradell | 1807 - 1808 |
| Abdon Desclaus | 1808 - 1813 |
| Jean-Baptiste Serradell | 1813 - 1815 |
| Jean Galangau | 1815 - 1827 |
| Dominique Jofre | 1827 - 1830 |
| Jean Pujade | 1830 - 1832 |
| Etienne Grau | 1832 - 1835 |
| Pierre Mouchart | 1835 - 1837 |
| Jacques Dubois | 1837 - 1839 |
| Jean Serreclare | 1839 - 1840 |
| François Comaills | 1840 - 1848 |
| Etienne Douffiagues | 1848 - 1849 |
| Joseph Boix | 1849 - 1850 |
| Bonaventure Desclaux | 1850 - 1851 |
| Pierre Mouchart | 1851 - 1853 |
| Antoine Dubois | 1853 - 1855 |
| François Comaills | 1855 - 1859 |
| Abdon Malé | 1859 - 1865 |
| Joseph Julia | 1865 - 1870 |
| Jean-Baptiste Barjau | 1870 - 1871 |
| François Moreau | 1871- 1874 |
| Jérôme Moreau | 1874 - 1874 |
| Joseph Julia | 1874 - 1876 |
| Jean Arago | 1876 - 1878 |
| Jules Boix | 1878 - 1878 |
| Joseph Galangau | 1878 - 1881 |
| Jean-Baptiste Barjau | 1881 - 1888 |
| Venance Paraire | 1888 - 1892 |
| Joseph Pallarès | 1892-1908 |
| Jean Vilar | 1908-1914 |
| Baptiste Pams | 1914-1940 |
| Lucien Trenet | 1941-1942 |
| Pierre Sola | 1942-1944 |
| Baptiste Pams | 1944-1967 |
| Paul Lavanga | 1967-1983 |
| Marcel Charlet | 1983-1989 |
| Albert Costa | 1989-2001 |
| René Ala | 2001-2008 |
| René Bantoure | 2008 - |
Ekonomia
Enplegua
2023 urtean 15-64 urteko 1.544 biztanleetatik 1.067 aktibo ziren (% 69,1), horietako 882 lanean (% 57,1) eta 185 langabezian (aktiboen % 17,3).
Jarduera-tasa: talde bakoitzeko biztanleen artean zenbat diren aktibo (lanean edo langabezian).
Langabezia-tasa hezkuntza-mailaren arabera
Marratxo bertikala: udalerriko langabezia-tasa orokorra (% 17,3). Zabalerak eskala finko batean daude (0-% 50), udalerri artean konparagarriak izan daitezen.
477 ez-aktibotik 99 ikasle edo ordaindu gabeko praktiketan ari ziren (% 20,8), 152 erretiraturik zeuden (% 31,9) eta 226 bestelako ez-aktibo ziren (% 47,4).
Ez-aktiboak
Lanbide-kategoria<ref group="oh">Frantziako lanbide-sailkapen ofiziala (PCS) darabil: goi-mailako langileak zuzendariak eta goi-mailako lanbide intelektualak dira (ingeniariak, irakasle unibertsitarioak, medikuak...); erdi-mailakoak irakasleak, teknikariak eta erdi-mailako kudeatzaileak; enplegatuak bulego- eta zerbitzu-langileak (administrazio-langileak, saltzaileak...); eskulangileak eskulanezko lanbideak, kalifikatuak zein ez.</ref>
Udalerrian 740 enplegu zeuden 2023 urtean. Udalerriko biztanle landunak 882 ziren; beraz, udalerria langile-erakarlea da.<ref group="oh">Atal hau lantokiaren arabera neurtzen da, ez bizilekuaren arabera: udalerriko enplegu kopuruak eta bertako biztanle langileen kopuruak ez datoz bat.</ref>
Diru sarrerak
2023 urtean, diru-sarreren mediana 21.480 eurokoa zen, eta biztanleen % 24 pobrezian bizi zen (bizimoduaren medianaren % 60tik behera).
Departamenduarekiko konparaketa xehea
|
|---|
|
Pobrezia-tasa adinaren arabera (departamendua) 18 urtez azpiko% 33,4 18-29 urte% 27,5 30-39 urte% 22,9 40-49 urte% 23,6 50-64 urte% 20,5 65-74 urte% 14,3 75 urte eta gehiago% 13,2 Pobrezia-tasa etxebizitza-erregimenaren arabera (departamendua) Jabeak% 11,5 Errentariak% 39,7 Eskuragarri dagoen errentaren osaera (departamendua) INSEEk «eskuragarri dagoen errenta» horrela eraikitzen du: jarduera-errenta + pentsioak + ondarea + gizarte-prestazioak (batuz % 100 baino gehiago ematen dute) ken zuzeneko zergak (batez ere errentaren gaineko zerga). Jarduera-errenta% 58,2 Pentsio/erretiroak% 36,4 Ondarea, bestelakoak% 12,1 Gizarte-prestazioak% 7,5 Zuzeneko zergak−% 14,1 Jarduera-errenta zatitzen bada: soldatak % 49,1, ez-soldatapekoen errenta % 6,0, langabezia-sariak % 3,0. |
Ekonomia jarduerak
2007an zeuden 146 komertzioetatik, 3 erauzte enpresak ziren, 6 janari enpresak ziren, 1 material elektrikoaren fabrikazioko enpresa zen, 3 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 25 eraikuntza enpresak ziren, 25 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 7 garraio enpresak ziren, 15 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 4 informazio eta komunikazio enpresak ziren, 4 finantziazio enpresak ziren, 14 higiezinen enpresak ziren, 16 zerbitzu enpresak ziren, 12 administrazio publikoko enpresak ziren eta 11 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.
2009an zeuden norbanakoentzako 45 zerbitzu publikoetatik, 1 Ogasun Publikoaren administrazio bulegoa zen, 1 jendarmeria, 1 posta bulegoa, 2 banku bulegoak, 1 funeraria, 4 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokiak, 1 ibilgailuen ikuskaritza teknikoko lekua, 9 igeltseroak, 6 margolariak, 3 zurginak, 3 iturginak, 4 argiketariak, 2 ile apaindegiak, 6 jatetxeak eta 1 higiezinen agentzia.
2009an zeuden 13 establezimendu komertzialetatik, 1 120 m2 baino gehiagoko denda zen, 1 120 m2 baino gutxiagoko denda zen, 5 okindegiak, 3 harategiak, 1 arropa denda zen, 1 drogeria zen eta 1 lore-denda zen.
2000. urtean Arles-sur-Tech udalerrian 13 nekazaritza-ustiategi zeuden.
Hezkuntza eta osasun ekipamenduak
2009an iraupen erdiko (jarraipen eta errehabilitazio) tratamenduetarako ospitale 1 eta botika 1 bat zegoen.
2009an haur-eskola 1 eta lehen-hezkuntzako eskola 1 zegoen. Arles-sur-Tech udalerrian Bigarren Hezkuntzako ikastetxe bat zegoen 338 ikaslekin.
