Ως Δυναστεία των Κατζάρων (περσικά: سلسله قاجار Selsele-ye Qazar, αζερικά: قاجارلار Qacarlar) αναφέρεται η τουρκικής καταγωγής βασιλική δυναστεία που κυβέρνησε την περσική αυτοκρατορία από το 1794 έως το 1925.
Το κράτος που κυβερνήθηκε από τη δυναστεία ήταν επίσημα γνωστό ως Θείο Κράτος του Ιράν (Περσικά: دولت علیه ایران Dowlat-e Elliye ye Iran). Οι Κατζάροι ανέλαβαν τον πλήρη έλεγχο της αυτοκρατορίας το 1794, με την καθαίρεση του Αλί Χαν, του τελευταίου της δυναστείας Ζαντ. Επεβαλε την ιρανική κυριαρχία σε μεγάλα τμήματα του Καυκάσου και της Κεντρικής Ασίας. Το 1796, ο Μοχάμαντ Χαν Κατζάρ κατέλαβε τη Μασχάντ, θέτοντας τέλος στη δυναστεία των Αφσαριδών και στέφθηκε επίσημα σάχης μετά την τιμωρητική εκστρατεία του εναντίον των γεωργιανών επαρχιών του Ιράν.
Στην περιοχή του Καυκάσου, η Δυναστεία των Κατζάρων έχασε αμετάκλητα πολλές από τις περιοχές της αυτοκρατορίας από τη ρωσική αυτοκρατορία κατά τη διάρκεια του 19ου αιώνα.
Σάχηδες της δυναστείας 1794–1925
| Όνομα | Πορτραίτο | Τίτλος | Γέννηση-Θάνατος | Ανάρρηση | Εκθρόνιση | |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 | Μοχάμεντ Χαν Κατζάρ | Σαχανσάχ | 1742–1797 | 20 Μαρτίου 1794 | 17 Ιουνίου 1797 | |
| 2 | Φαθ Αλί Σαχ Κατζάρ | Σαχανσάχ | 1772–1834 | 17 Ιουνίου 1797 | 23 Οκτωβρίου 1834 | |
| 3 | Μοχάμαντ Σαχ Κατζάρ | Σαχ | 1808–1848 | 23 Οκτωβρίου 1834 | 5 Σεπτεμβρίου 1848 | |
| 4 | Νασέρ αλ-Ντιν Σαχ Κατζάρ | Σαχανσάχ | 1831–1896 | 5 Σεπτεμβρίου 1848 | 1 Μαΐου 1896 | |
| 5 | Μοζαφάρ αντ-Ντιν Σαχ Κατζάρ | Σαχανσάχ και σουλτάνος | 1853–1907 | 1 Μαΐου 1896 | 3 Ιανουαρίου 1907 | |
| 6 | Μοχάμαντ Αλί Σαχ Κατζάρ | Σαχανσάχ | 1872–1925 | 3 Ιανουαρίου 1907 | 16 Ιουλίου 1909 | |
| 7 | Αχμάντ Σαχ Κατζάρ | Σουλτάνος | 1898–1930 | 16 Ιουλίου 1909 | 15 Δεκεμβρίου 1925 | |
Γενεαλογία των Κατζάρ σαχών τού Ιράν
| Φαθ-Αλί Χαν φύλαρχος ΟΙΚΟΣ ΚΑΤΖΑΡ | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Μοχάμαντ Χασάν Χαν φύλαρχος | Μπεγκούμ ∞ Καρίμ Χαν Ζαντ βακιλ-έ ρααγιά | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Αγκά Μοχάμαντ Χαν ευνούχος | Χοσεΐν Κολί Χαν | Μορτεζά Κολί Χαν | Αμπάς Κολί Χαν | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Φαθ-Αλί Σαχ | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Ντοβλατσάχ | Αμπάς Μιρζά | Χοσεΐν Αλί Μιρζά | Μοχάμαντ Τακί Μιρζά | Αμπντολάχ Μιρζά | Μαχμούτ Μιρζά | Σαΐφ ολ-Ντοβλέ | Αλικολί Μιρζά | Τζαλάλ αλ-Ντιν Μιρζά | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Μοχάμαντ Σαχ | Μπαχράμ Μιρζά | Ντζαχανγκίρ Μιρζά | Μπαχμάν Μιρζά | Φερεϊντούν Μιρζά | Εσκαντάρ Μιρζά | Χοσρόβ Μιρζά | Αρντασίρ Μιρζά | Νοσράτ-οντ-Ντοβλέ Φιρούζ Μιρζά | Χανλάρ Μιρζά | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Νασέρ αλ-Ντιν Σαχ | Μοχάμαντ Τακί Μιρζά Ρον εν-Ντοβλέ | Αμπολ-σαμάντ Μιρζά Εζ εντ-Ντοβλέ Σαλόρ | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Μασούντ Μιρζά Ζελ-έ Σολτάν | Μοζαφάρ αντ-Ντιν Σαχ | Καμράν Μιρζά Ναγιέμπ εσ-Σαλτανέ | Νοσράτ αλ-Ντιν Μιρζά Σαλάρ εσ-Σαλτανέ | Αχμάντ Μιρζά Αζντ εσ-Σαλτανέ | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Μπαχράμ Μιρζά Σαρντάρ Μασούντ | Ακμπάρ Μασούντ | Εσμαΐλ Μασούντ | Μοχάμαντ Αλί Σαχ | Μαλέκ Μανσούρ Μιρζά Σοά Ο-Σαλτανέ | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Αχμάντ Σαχ | Μοχάμαντ Χασάν Μιρζά Α΄ | Σολτάν Ματζίντ Μιρζά | Μαχμούντ Μιρζά | ΚΛΑΔΟΣ ΜΑΛΕΚ-ΜΑΝΣΟΥΡ | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Φερεϊντούν Μιρζά | Χαμίντ Μιρζά | Αλί Μιρζά | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Μοχάμαντ Χασάν Μιρζά Β΄ | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Πηγές
- Atabaki, Touraj (2006). Iran and the First World War: Battleground of the Great Powers. I.B.Tauris. ISBN 978-1860649646.
- Amanat, Abbas (1997). Pivot of the Universe: Nasir Al-Din Shah Qajar and the Iranian Monarchy, 1831-1896. I.B.Tauris. ISBN 9781860640971.
- Fisher, William Bayne· Avery, P.· Hambly, G. R. G· Melville, C. (1991). The Cambridge History of Iran. 7. Cambridge: Cambridge University Press. ISBN 0521200954.
- Holt, P.M.· Lambton, Ann K.S.· Lewis, Bernard (1977). The Cambridge History of Islam. Cambridge: Cambridge University Press. ISBN 978-0521291361.
- Kohn, George C. (2006). Dictionary of Wars. Infobase Publishing. ISBN 978-1438129167.
- Mikaberidze, Alexander (2011). Conflict and Conquest in the Islamic World: A Historical Encyclopedia. 1. ABC-CLIO. ISBN 1598843362.
- Gvosdev, Nikolas K.: Imperial policies and perspectives towards Georgia: 1760–1819, Macmillan, Basingstoke 2000, ISBN 0-312-22990-9
- Lang, David M.: The last years of the Georgian Monarchy: 1658–1832, Columbia University Press, New York 1957
- Paidar, Parvin (1997). Women and the Political Process in Twentieth-Century Iran. Cambridge: Cambridge University Press. ISBN 9780521595728.
