factograf
CY
Sign in

Geneteg

Geneteg

Key facts

dechreuwyd1900
enghraifft o'r canlynolgwyddoniaeth, cangen o fywydeg, disgyblaeth academaidd
sylfaenyddGregor Mendel
DNA, etifeddiaeth drwy drefn foleciwlar. Mae pob edefyn o DNA yn gadwyn o niwcleotidau, yn cydweddu a'i gilydd yn y canol i ffurfio grisiau neu stepiau ar ysgol nadreddog.
DNA, etifeddiaeth drwy drefn foleciwlar. Mae pob edefyn o DNA yn gadwyn o niwcleotidau, yn cydweddu a'i gilydd yn y canol i ffurfio grisiau neu stepiau ar ysgol nadreddog.

Disgyblaeth fiolegol ydyw geneteg, sef yr wyddor o etifeddiaeth ac amrywiaeth mewn organebau byw. Daw'r gair 'genyn' o'r gair Hen Roeg (γενετικός genetikos, “genidol” a hwnnw allan o'r gair γένεσις genesis, “creu”); yr un gair â 'geni' mewn gwirionedd. Ers oesoedd cynhanes, er mwyn gwella'r cnydau ac anifeiliaid fe ddefnyddiwyd y wybodaeth fod pethau byw yn etifeddu nodweddion eu rhieni. Drwy fridio yn ddethol a gofalus, roedd yr hen ffermwyr, fel ffermwyr heddiw, hefyd yn gwella eu stoc a'u planhigion.

Ond mae geneteg fodern yn cychwyn gyda gwaith un gwyddonydd, sef Gregor Mendel (1822 - 1884) a sylweddolodd fod nodweddion a etifeddwyd yn dilyn rheolau llym; erbyn heddiw gelwir y rheolau hyn yn Rheolau Mendel. Ond yn yr 20ed Ganrif y sylweddolwyd pwysigrwydd ei waith. Arweiniodd hyn at yr hyn a wyddom ni heddiw am geneteg. Rydym ni heddiw'n galw celloedd sy'n cario'r nodweddion hyn yn genynnau.

Eginyn erthygl sydd uchod am fioleg. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato.

Read next

In 140 languages

cyAfrikaansAlemannischአማርኛaragonésالعربيةasturianuаварKotavaazərbaycancaتۆرکجهбашҡортсаBasa Baliбеларуская (тарашкевіца)беларускаябългарскиবাংলাbrezhonegbosanskicatalàнохчийнᏣᎳᎩکوردیčeštinaчӑвашлаdanskDeutschZazakiΕλληνικάEnglishEsperantoespañoleestieuskaraestremeñuفارسیsuomifrançaisFryskGaeilgekriyòl gwiyannenGàidhliggalegoBahasa HulontaloHausaעבריתहिन्दीhrvatskiKreyòl ayisyenmagyarհայերենinterlinguaBahasa IndonesiaInterlingueIdoíslenskaitaliano日本語Patoisla .lojban.JawaქართულიTaqbaylitGĩkũyũқазақшаភាសាខ្មែរಕನ್ನಡ한국어kurdîкыргызчаLatinaLëtzebuergeschLingua Franca NovaLugandaLadinລາວlietuviųlatviešuMadhurâмокшеньолык марийMinangkabauмакедонскиമലയാളംмонголဘာသာမန်Bahasa Melayuမြန်မာဘာသာनेपाल भाषाNederlandsnorsk nynorsknorskNovialoccitanOromooиронPapiamentupolskiپنجابیپښتوportuguêsRuna Simiromânăрусскийрусиньскыйсаха тылаScotsسنڌيsrpskohrvatski / српскохрватскиසිංහලSimple EnglishslovenčinaslovenščinachiShonaSoomaaligashqipсрпски / srpskiSundasvenskaKiswahiliதமிழ்తెలుగుтоҷикӣไทยTagalogTürkçeтатарча / tatarçaтыва дылукраїнськаاردوoʻzbekcha / ўзбекчаTiếng ViệtWinaray吴语მარგალურიייִדישYorùbá閩南語 / Bân-lâm-gí粵語中文

Text from Wikipedia, CC BY-SA 4.0 · Source article