Taldom

Taldom (ven.: Та́лдом) om Venäman lidn Moskvan agjan pohjoižes. Se om Taldoman lidnümbrikon (edel vn 2018 heinkud — rajonan) administrativižeks keskuseks da palaks.

Istorii

Eländpunkt mainitase ezmäižen kerdan kirjutadud purtkiš vl 1677 kuti Taldom-külä, möhemba žilo. Šingotihe ümbrištonke erazvuiččiden kengiden tehmižel da niiden jarmankoil, sen jäl'ghe joganedal'žel kengiden torgusel. Om kaičenus äi torgovanoiden pertid.

Žilo sai lidnan statusad vn 1918 3. päiväl tal'vkud, udesnimitihe Leninsk:aks. Kätihe Leninskad makundan keskuseks vn 1921 elokus. Lidn nimitase eziauguižikš vn 1931 keväz'kuspäi erištamha rajonad Moskvan agjan toižes rajonaspäi Leninan oiktastuseks. Kengiden pramozl tuli lophu 1930-nzil vozil.

Taldom šingotase sauvondkonstrukcijoiden pästandal (metalližkonstrukcijad, katused i sendvičpanelid), toižed tegimed sijadasoiš lähiženno Severnii-žilonno nelläs kilometras päivnouzmha: nahktegim, kengiden fabrik, radiooigendai keskuz, tehnologižen mašiništon tegim (äižiruižiden pertiden järgenduzkonor'ad elektromašiništonke, konor'ad počtan i elektrolugimiden täht).

Geografijan andmused

2 images

Lidn sijadase ümbrikon keskuzpalas, 140 m ü.m.t. keskmäižel korktusel.

Matkad Tverin agjhasai om kahesa kilometrad lodeheze orhal. Matkad Moskvan röunhasai (Moskvan rengazavtotehesai) om ühesakümne kilometrad suvhe orhal, avtotel vai raudtel. Lähembaižed lidnad oma Dubn kaks'kümne üks' kilometrad päivlaskmha orhal, 36 km avtotedme vai 50 km raudtedme, i Kimri (Tverin agj) 20 km lodeheze orhal vai raudtedme, 27 km avtotedme.

Taldom-Savölovskii-raudtestancii radab lidnan suviröunal vspäi 1901, lühetas Taldom aigplanoiš.

Tobmuz

Taldoman lidnankund oli vll 2005−2018, om kätud ümbrikon territorialižeks palakundaks. Mülüti vit pen't küläd Taldoman ližaks. Sen pind oli 46,77 nellikkilometrad. Lidnankundan jäl'gmäine pämez' oli Jurii Žurkin (2013−2018).

Taldoman territorialižen palakundan pämez' om Viktorija Zaiceva.

Eläjad

Vl 1897 žilon ristitišt oli 1 200 eläjad, vl 1939 lidnan — 9 910 eläjad. Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 13 819 ristitud, rajonan (nüg. lidnümbrik) nelländez, vn 2021 — 17 317 ristitud. Kaik 12 958 eläjad oli lidnas vl 2017. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli enamba 14 tuhad eläjid vll 1989−2001 (14 600 rist. vl 1992) i om nügüd' (vspäi 2021).

Rahvahad (ozutadud rahvahudenke vl 2010): venälaižed — 94,4 %, ukrainalaižed — 1,0 %, toižed rahvahad — 4,6 %.

Ortodoksižen hristanuskondan kaks' pühäpertid oma kaičenus i saudud lidnas: Mikoi-arhangelan jumalanpert' (om saudud vll 1800−1808) i kaumžoman časoun'.

Openduz

Lapsiden opendusen aluzkundad oma severz'-se päivkodid, koume keskškolad (nomer 1, 2, 3), gimnazii — čomamahtoiden škol A.A. Cvetkovan nimed, lapsiden sädamižen pert'. Družba-sportškol («Sebruz») radab Severnii-žilos.

Moskvan gubernijan čomamahtoiden kolledž — Taldoman filial om lidnan professionaližen opendusen aluzkundaks.