Petseri

Petseri vai Pečori (ven.: Печо́ры) om Venäman lidn Pskovan agjan päivlaskmas. Se om lidnankundan i Petserin rajonan administrativine keskuz.

Istorii

Eländpunktan aluz om pandud vl 1472 kut mez'jumalankodi čurukivižes kukhas da külä-posad läz sidä. Ümbärtihe seinäl jumalankodid vl 1565, kävutihe Petserin lidnuseks vhesai 1721. Petseri sai makundan lidnan statusad vl 1782. Vozil 1920−1944 lidn oli mülünu Estinmaha Petseri-nimenke (ven.: Пе́тсери), nece-žo nimi om varanus vepsäks-ki.

Petserin ižandusen päsarak om sauvondmaterialiden tehmine: keramine apakut, jauh mouckivespäi.

Geografijan andmused

Lidn om röunanverine, om üks' kilometr matkad Estinman röunhasai pohjoižhe i kaks' kilometrad päivlaskmha, no tulend om joudai kaikile tahtnikoile vspäi 2007. Petseri sijadase rajonan lodehliženno röunanno, penen Pačkovk-jogen randoil (Peipusjärven bassein), 85 m ü.m.t. keskmäižel korktusel.

Matkad Pskovhasai om nell'kümne kaks' kilometrad päivnouzmha orhal vai 50 km avtotedme Izborskan kal't. Om kaht röunpäličmänendtahod, sidä kesken avtoiden täht: «Šumilkino — Luhamaa» i «Kuničinan mägi — Koidul». Estin Virun makundan Meremäen volost' sijadase röunan taga. Lähembaine Venäman lidn om Pskov, Estinman — Viru koumekümnes kudes kilometras päivlaskmha orhal i raudtedme vai 67 km avtotedme, Pilv 42 km lodeheze orhal i raudtedme vai 57 km avtotedme, Räpin 33 km pohjoižhe vai 39 km avtotedme.

Tobmuz

Kaik 174 küläd mülüdas lidnankundha Petseri-lidnan ližaks (edel vn 2015 sulakud — 42 küläd).

Lidnankundan tobmuden pämez' om sen Deputatoiden nevondkundan ezimez'. Edeline nevondkundan ezimez' om Stanislav Tatarinovič (reduku 2015 — reduku 2020). Lidnankundan Administracijan pämez' om Jekaterina Morozova vn 2016 keväz'kuspäi.

Eläjad

Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 11,195 ristitud, rajonan ristitišton pol', vn 2021 — 10,247 ristitud. Vl 2017 kaik 10,034 ristitud elihe lidnas i 13,825 ristitud kaikes lidnankundas. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 14,100 eläjad vl 1998. Äjad eläjad ostiba Estinman-ki pasportad ičeze aigan.

Rahvahad (enamba 0,4 % vl 2021): venälaižed — 89,75 %, ukrainalaižed — 1,02 %, uzbekad — 0,89 %, estilaižed — 0,65 %, vaugedvenälaižed — 0,53 %, toižed rahvahad — 2,83 %, rahvahuden ozutandata — 4,33 %.

Ortodoksižen hristanuskondan Pskovan i Petserin Pühän Emäganpäivän mez'jumalankodi pühäpertidenke (kaks' päjumalanpertid, kahesa jumalanpertid, koume časounäd) da seinänke sijadase ani suvhe lidnan keskusespäi, pol'millionad turistoid oleleb siš joga vot. Sen ližaks, ortodoksižen hristanuskondan nell' jumalanpertid, kuz' časounäd i lüteranižen jumalankodikundan Ph. Pedroin pühäpert' (kirh, 1926) oma väges lidnas.

Openduz

Lapsiden opendusen aluzkundad oma nell' päivkodid, kaks' gimnazijad (muite i lingvistine), keskškol nomer 3, škol-internat, lapsiden sädamižen pert', čomamahtoiden škol, rajonan lapsiden da norišton sportškol.

Lähembaižed Venäman professionaližen opendusen aluzkundad ratas Pskovas.