Rivaldo Vitor Borba Ferreyra (1972-yil 19-aprelda tugʻilgan), Rivaldo nomi bilan tanilgan (), braziliyalik sobiq futbolchi boʻlib, asosan hujumkor yarim himoyachi, balki ikkinchi hujumchi sifatida ham oʻynagan va baʼzida yarim himoyachi yoki qanot himoyachisi sifatida oʻynagan. Rivaldo barcha davrlarning eng zoʻr oʻyinchilaridan biri va oʻz avlodining eng mohir va ijodkor futbolchilaridan biri hisoblanadi. U oʻzining tezkor zarbalari, fintlar, uzoqdan kuchli zarba berib, gol urish qobiliyati bilan mashhur. 1999-yilda „Oltin toʻp“ni qoʻlga kiritdi va FIFA tomonidan yilning eng yaxshi futbolchisi deb topildi. 2004-yilda Pele tomonidan FIFA 100 roʻyxatiga dunyoning eng zoʻr tirik futbolchilaridan biri sifatida kiritildi.
Rivaldo oʻz faoliyatini 1991-yilda Braziliyaning „Santa Kruz“ klubida boshlagan, „Mogi Mirim“, „Korintians“ va „Palmeyras“da ijarada oʻynagan. 1996-yilda Ispaniyaning „Deportivo“ jamoasi bilan Yevropaga koʻchib oʻtdi. Mavsumidagi oʻyinlari uni 1997-yilda „Barselona“ bilan shartnoma imzolashiga olib keldi. „Barselona“da u gollandiyalik Patrick Kluivert bilan muvaffaqiyatli hamkorlikni yoʻlga qoʻydi va 1998-1999-yillarda ketma-ket La Liga chempionligini, shuningdek, 1998-yilda Ispaniya kubogini qoʻlga kiritdi. Rivaldo 2001-yil iyun oyida „Valencia“ga qarshi oʻyinda xettrik qayd etgan va bu „Barselona“ni 2001—2002-yilgi UEFA Chempionlar Ligasiga yoʻllanmani qoʻlga kiritgan. Besh yillik faoliyati davomida 130 ta gol urib, uni „Barselona“ning barcha davrlardagi eng koʻp gol urgan futbolchilari qatoriga kiritdi.
2002-yilda Rivaldo Italiyaning „Milan“ klubi bilan shartnoma imzoladi. Yagona mavsumida Italiya kubogi va UEFA Chempionlar ligasida gʻalaba qozondi, ammo uning oʻyinlari juda past darajada edi. 2004-yil oxirida „Milan“ bilan shartnomasini bekor qildi. Cruzeiro, Olimpiakos, AEK Afina, Bunyodkor klublarida oʻynadi, San Paulu, Kabuskorp va San Kaetano klublarida ijarada oʻynadi. 2014-yil mart oyida Rivaldo professional futboldagi faoliyatini yakunlaganini eʼlon qildi, ammo 2015-yil iyun oyidan boshlab, Mogi Mirim safida maydonga tushdi va 2015-yil avgustida yana faoliyatini yakunladi.
1993-yildan 2003-yilgacha Rivaldo Braziliya terma jamoasi safida 74 ta oʻyin oʻtkazib, 35 ta gol urgan va mamlakat uchun eng koʻp gol urgan futbolchilar roʻyxatida 7-oʻrinni egallagan. Futbolchi Braziliyaga 1998-yilgi FIFA Jahon kubogi finaliga chiqishga yordam berdi va 1999-yilda Amerika Kubogida gʻolib chiqdi. Turnirning eng yaxshi oʻyinchisi deb topildi. Rivaldo 2002-yilgi Jahon chempionatida gʻolib chiqqan jamoada Ronaldo va Ronaldinho bilan birga hujumkor trioda oʻynagan. Braziliya terma jamoasining ushbu turnirdagi yetti oʻyinidan beshtasida gol urgan Rivaldo, 2002-yilda FIFA Jahon chempionatining yulduzlar jamoasiga kiritilgan. Bundan oldin 1998-yilda ham tanlangan edi. U Braziliya futbol muzeyi shon-shuhrat taxtasiga kiritilgan.
Yoshligi
Braziliyaning Pernambuko shtatidagi Resifi shahrida tugʻilgan Rivaldo shahar favelalarida tarbiya topgan. Uning jismoniy qiyofasi hali ham bolaligida boshdan kechirgan qashshoqlikdan dalolat beradi: toʻyib ovqatlanmasligi tufayli bir nechta tishlarini yoʻqotishiga sabab boʻlgan. Asosan chap oyoqda harakat qiladigan Rivaldo oʻzining professional faoliyatini 16 yoshida, 1989-yilda Paulistano klubi bilan shartnoma imzolaganida boshladi. Murabbiylari uni muvaffaqiyatga erishish uchun jismonan zaif deb hisoblashar edi, Rivaldoning otasi Romildo 1989-yilda yoʻl-transport hodisasida halok boʻlgan, ammo Rivaldo oʻzining birinchi professional shartnomasini oʻsha yilning oxirida imzolagan.
„Santa Kruz“, „Mogi Mirim“ va „Korinfliklar“
1991-yilda Santa Kruz klubida oʻynagan. 1992-yilda janubga, San-Paulu shtatiga koʻchib oʻtdi va Braziliya futbolining ikkinchi bosqichida Mogi Mirim uchun oʻynadi. 1993-yilda birinchi divizionda „Korintians“da ijara asosida oʻynash uchun shtat poytaxtiga koʻchib oʻtdi.
„Palmeyras“
Keyingi yili „Palmeyras“ga oʻtdi, bu klubga 1994-yilda liga chempionligini muvaffaqiyatli himoya qilishda yordam berdi. 1996-yilda Campeonato Paulistada gʻalaba qozondi. 1993—1994-yillarda nufuzli Placar Magazine nashri tomonidan „oʻz pozitsiyasidagi eng yaxshi futbolchi“ nominatsiyasida „Bola de Ouro“ mukofoti bilan taqdirlangan.
1996-yilgi Olimpiada oldidan Parma Rivaldo va uning jamoadoshi Amaralni Palmeyrasdan sotib olganliklarini eʼlon qildi. Olimpiadadan soʻng nizo kelib chiqdi va Rivaldo Italiyadan Ispaniyaga koʻchib oʻtdi. La Liganing Deportivo La Korunya klubiga qoʻshildi. U bor-yoʻgʻi bir mavsum oʻynaganiga qaramay, bu oʻzi uchun ham, klub uchun ham muvaffaqiyatli boʻldi. Rivaldo 41 oʻyinda 21 ta gol urib, mavsumning eng yaxshi toʻpurarlari safida 4-oʻrinni egalladi, Deportivo ligada uchinchi oʻrinni egalladi.
„Barselona“
Rivaldo 1997-yilda „Barselona“ga oʻtgan va „Deportivo“da 4 oʻyinni taʼminlab bergan milliard peseta (taxminan 26 million dollar) narxida transfer qilindi, Ser Bobby Robson „Barselona“dan Rivaldoni Stiv McManamandan oldinroq sotib olishga koʻndirib, Rivaldo jamoasiga koʻplab gollarni kafolatlashini aytdi.
„Barselona“dagi birinchi mavsumida Rivaldo 34 oʻyinda 19 ta gol urib, ikkinchi raqamli toʻpurar boʻldi. „Barselona“ La-Liga va Ispaniya kubogi dublini qoʻlga kiritdi. 1999-yilda „Barselona“ bilan yana bir La-Liga chempionligini qoʻlga kiritdi va yana 24 ta gol bilan liganing toʻpurariga aylandi. 1999-yilda Rivaldo FIFA talqini boʻyicha dunyoning eng yaxshi futbolchisi deb topildi va „Oltin toʻp“ni oldi. „Barselona“ning Chempionlar ligasidagi muvaffaqiyatsiz ishtirokidan soʻng, Rivaldo „Kamp Nou“ni tark etishi mumkin edi. Keyin „Manchester United“ sardori Roy Keane Rivaldoni „shartnoma imzolashni eng koʻp xohlagan futbolchi“ ekanligini aytdi.
„Barselona“dagi uchinchi mavsumida Rivaldo chap qanotda emas, balki pleymeyker sifatida oʻynashni talab qilganida, murabbiy Louis van Gaal bilan kelisha olmadi. Van Gaal bilan munosabatlari keskin boʻlsa ham, Rivaldo mavsum Chempionlar ligasida 10 ta gol urishga muvaffaq boʻldi, klub yarim finalga chiqdi. Van Gaal 2000-yil iyun oyida isteʼfoga chiqarilgan.
Keyingi 2000—2001-yilgi mavsumda Rivaldo yana 23 ta gol bilan liganing eng koʻp gol urgan futbolchisi boʻldi. Mavsumning soʻnggi oʻyinida „Valensiya“ ga qarshi oʻyinda Rivaldo xet-trik qayd etib, oʻyinda 3:2 hisobida gʻalaba qozondi. Koʻpincha tarixdagi eng katta xet-trik deyiladigan uning birinchi goli pastki oʻng burchakka qarata tepilgan egri holdagi jarima zarbasi edi. Ikkinchisida „velosiped zarbasini“ amalga oshirdi, buni faoliyatidagi eng chiroyli gol deb hisoblaydi. Gol nishonlash chogʻida hayajonlangan Rivaldo futbolkasini yirtib tashladi va uni boshi uzra silkita boshladi, „Barselona“ klubi prezidenti Joan Gaspart esa stadionning VIP-lojasida ikki mushti bilan urib, raqib delegatsiyasi yonida xursand boʻlib baqirdi. Ushbu gʻalaba „Barselona“ga „Valensiya“ni ortda qoldirib, 2001-02 yilgi Chempionlar Ligasi yoʻllanmasini qoʻlga kiritishida muhim edi. Oʻyindan soʻng Rivaldo shunday dedi: „Bugun kechqurun sodir boʻlgan voqea aql bovar qilmaydigani boʻldi. Gʻalaba golini butun mavsum davomida qattiq kurashgan barcha futbolchilarga va koʻp azob chekkan barcha muxlislarga bagʻishlayman. Gollarim bilan ularni xursand qilganimdan mamnuman“. Oʻsha mavsumda u jami 36 ta gol urdi. „Barselona“dagi besh yillik faoliyati davomida Rivaldo 130ta gol urib, uni klubning barcha davrlardagi eng koʻp gol urgan futbolchilari qatoriga kiritdi.
„Milan“
Rivaldo 2002-yilda Italiya A seriyasining „Milan“ klubi bilan 3 yillik shartnoma imzolagan. „Milan“ bilan 2002—2003-yilgi mavsumda Italiya kubogi va Chempionlar ligasida gʻolib chiqdi. 2003-yilning avgustida UEFA Superkubogida ham gʻalaba qozondi va oʻsha yilning noyabr oyida „Milan“ bilan shartnomasini bekor qildi. Milanni tark etgach, qisqa muddatga Braziliyaga qaytib, Belu-Orizontida, „Kruzeyro“ jamoasida oʻynadi. 2004-yilda Bolton Wanderers bilan shartnoma imzolashga yaqin keldi, ammo „Bolton“ oxir-oqibat shartnomani bekor qildi. Mavsum davomida yomon oʻyin koʻrsatgani uchun, 2003-yilda A Seriyaning maʼlum bir mavsumdagi eng yomon oʻyinchisiga beriladigan „Bidone d’Oro“ mukofoti bilan taqdirlandi.
„Kruzeyro“
Rivaldo 2004-yilning boshida murabbiy Wanderleigh Luksemburgoni tayinlash orqali Braziliyaga qaytishga qaror qildi va uni klubda oʻynashga ishontirdi. Bu „Kruzeyro“ning Libertadores kubogi uchun asosiy transferiga aylandi. Biroq, uning jamoadagi faoliyati juda qisqa edi. bor-yoʻgʻi 11 oʻyinda 2ta gol urgan. CNN International xabariga koʻra, Rivaldo oʻz faoliyati davomida uning ustozi boʻlgan Luksemburgo ishdan boʻshatilishi sababli, ikki oydan soʻng klubni tark etgan. Rivaldo bu haqda shunday dedi: „U ketganida men ham ketishni afzal koʻrdim. Bu mening qarorim edi, chunki men Luksemburgoni muhim shaxs deb bilaman“.
„Olimpiakos“
2004-yil 22-iyulda Rivaldo Gretsiya Superligasining „Olimpiakos“ jamoasiga qoʻshildi. 2004—2005-yilgi mavsumda bir nechta gollarni urdi. Ulardan biri „Panatinaikos“ga qarshi oʻyinda boʻldi: burchakdan uzatilgan jarima zarbasi „Olimpiakos“ni abadiy raqiblari ustidan gʻalabaga olib chiqdi. Rivaldoning yana bir diqqatga sazovor goli – „Olimpiakos“ning UEFA Chempionlar Ligasi guruh bosqichining 6-turi doirasida „Liverpul“ klubiga qarshi Angliyada boʻlib oʻtgan oʻyinda kiritildi. Jarima zarbasini aniq amalga oshirdi va yunon grandini oldinga olib chiqdi. Biroq, „Liverpul“ning oʻyinchisi Steven Gerrard asosiy vaqt tugashiga 3 daqiqa qolganida, 25 metrdan yoʻllagan zarbasi bilan gol urganidan keyin, „Olimpiakos“ musobaqadan chiqib ketdi. Rivaldoning „Olimpiakos“dagi birinchi mavsumining soʻnggi oʻyinida chempionligini qoʻlga kiritishi uchun klubga gʻalaba kerak edi. Salonikidagi oʻyinda „Olimpiakos“ Rivaldoning goli evaziga „Iraklis“ni 0:1 hisobida magʻlub etdi va chempionlikni qoʻlga kiritdi.
Rivaldo 34 yoshda boʻlishiga qaramay, „Olimpiakos“ bilan shartnomasini uchinchi yilga uzaytirdi. 2006-yil iyul oyida Rivaldo Braziliyaga qaytishdan oldin Olimpiakos bilan 2006—2007-yilgi mavsum uning uchun Yevropadagi oxirgisi boʻlishini eʼlon qildi. Biroq, qarorini tezda oʻzgartirdi va yana bir yil qolishga qaror qildi. 2006—2007-yilgi mavsumda Superliganing 27 ta oʻyinida 17 ta gol urgan. Rivaldo „Olimpiakos“ safida 81 oʻyinda 43 ta gol urgan.
„AEK Afina“
Rivaldo „Olimpiakos“ klubi rahbari Sokratis Kokkalis bilan kelishmovchilikdan soʻng, klubda ishlashni davom ettirmasligini qildi. Oʻsha yoz oxirida 2007-yilning 29-mayida Superliganing boshqa klubi – AEK Afina bilan shartnoma imzoladi. Uning Afina klubi bilan Superligadagi birinchi goli „Panionios“ klubiga qarshi oʻyinda (3:0) penaltidan kiritildi. Rivaldo yana bir ajoyib mavsumni oʻtkazdi. „Olimpiakos“ga qarshi 4:0 hisobida gʻalaba qozonilgan oʻyindan soʻng Rivaldo kameraga toʻrt barmogʻini koʻrsatdi.
Rivaldo agar qaror „Olimpiakos“ foydasiga chiqsa va AEK Afina chempion deb eʼlon qilinmasa, Gretsiyani tark etish niyatini bildirgan edi. U shunday dedi: „Maydonda chempionlikni qoʻlga kirita olmagan jamoa sovringa loyiq emas“.
„Bunyodkor“
Rivaldo 2008-yilning 25-avgust kuni Gretsiyaning Sport radiostantsiyasiga bergan intervyusida oʻz faoliyatini „Bunyodkor“da davom ettirishga rozi boʻlganini eʼlon qildi.
Rivaldo 10,2 million yevro evaziga ikki yillik shartnoma imzoladi va keyinchalik shartnomani 2011-yilgacha uzaytirdi. „Bunyodkor“ safidagi debyutida Rivaldo gʻalaba keltirgan ikkala golini kiritdi. 2009-yilda Rivaldo ketma-ket toʻrtta oʻyinda bir, keyin ikkita, keyin uchta, soʻngra toʻrtta gol urgan dunyodagi birinchi futbolchiga aylandi. Birinchi oʻyinda bitta, ikkinchi oʻyinda „Navbahor“ darvozasiga ikkita gol urdi. 2009-yil 25-iyunda „Metallurg“ klubiga qarshi oʻyinda xet-trik qayd etdi. Toʻrtinchi oʻyinda „Bunyodkor“ „Soʻgʻdiyona-Jizzax“ni 5:0 hisobida magʻlub etdi, Rivaldo esa 17 daqiqada toʻrtta gol urdi. 2009-yilgi mavsum yakunlangach, Rivaldo chempionatda 20 ta gol urib, OʻFFning „eng yaxshi toʻpurar“ sovrinini qoʻlga kiritdi. U klub safida jami 33 ta gol urgan. Rivaldo 2010-yil 11-avgust kuni Twitter’da „Bunyodkor“ bilan shartnomasini bekor qilganini eʼlon qildi.
„Mogi Mirim“
2010-yil 18-noyabrda ijtimoiy tarmoq orqali oʻzining faoliyatini 1990-yillarning boshida boshlagan „Mogi Mirim“ klubiga qaytishini eʼlon qildi va shunday dedi: "Mamlakat tashqarisida koʻp narsalarni hal qilganimdan soʻng, oʻzim rahbar boʻlgan „Mogi Mirim“ uchun „Paulista-2011“da oʻynashga qaror qildim." Biroq, 2011-yilning yanvarida "San-Paulu" klubiga kelib qoʻshildi.
„San-Paulu“
2011-yilning 23-yanvarida Rivaldo „San-Paulu“ga kelib qoʻshildi. U birinchi divizionda „Linense“ klubiga qarshi oʻyinda ajoyib gol urdi. Rivaldo toʻpni nazorat qilib, chap tizzasi yordamida himoyachi ustidan oʻtkazib yubordi va gol urdi. U 2011-yil mart oyining koʻp qismini jarohatlar bilan oʻtkazdi, ammo „Palmeyras“ bilan 1:1 hisobidagi durang va „Korintians“ bilan 2:1 hisobida gʻalabani qayd etdi.
Rivaldo oʻzining Twitter’dagi sahifasida „San-Paulu“ni mavsum yakuniga qadar tark etishini maʼlum qildi: „Barchaga shuni maʼlum qilmoqchimanki, shanba kuni bu mening San-Pauludagi soʻnggi mashgʻulotim boʻladi. Menga klub rasmiysi bu mening bu yerdagi soʻnggi mavsumim boʻlishini aytdi“. U qoʻshimcha qildi: „Men hali futbol bilan xayrlashayotganim yoʻq. Hali koʻp ish qilishim kerak. Men faqat 2012-yil oxirida futbolni tark etishni xohlardim.“
„Kabuscorp“
„San-Caetano“
2013-yilning yanvarida Rivaldo „San Caetano“ klubiga oʻtib, dekabrgacha boʻlgan shartnomani imzoladi. U oʻzining yangi jamoasidagi ilk golini 9-fevral kuni „Sport Club Corinthians Paulista“ga qarshi debyutida kiritdi. Atletiko klubiga qarshi keyingi oʻyinda Rivaldo yana bir bor gol urdi. Ammo jamoasi 2:1 hisobida magʻlub boʻldi. 2013-yilning noyabrida tizzasidagi muammolar tufayli klubni tark etdi.
„Mogi Mirim“
2013-yil dekabr oyida Rivaldo Mogi Mirim sport klubiga qoʻshildi va 2015-yilgacha moʻljallangan shartnoma imzoladi. Rivaldo 2015-yil iyulida faoliyatini yakunlagan paytida klub safida atigi bir marta oʻynagan edi.
Isteʼfosi
2014-yilning mart oyida braziliyalik futbolchi 20 yildan ortiq davom etgan faoliyatidan soʻng rasman futboldan ketdi. Klubni boshqarish va oʻgʻli Rivaldinhoga qarash uchun Mogi Mirim prezidenti sifatida qolishga qaror qildi. Rivaldo oʻz bayonotida shunday dedi: „Mening futbolchilik tarixim yakuniga yetdi. Bugun koʻzimda yosh bilan men Xudoga, oilamga va 24 yil davomida futbolchi sifatidagi faoliyatimda qoʻllab-quvvatlaganlari, mehr berganlari uchun minnatdorchilik bildiraman“. Biroq, 2015-yilning iyun oyida jamoaga qaytdi. 2015-yilning 14-iyulida Rivaldo va Rivaldinho bir oʻyinda birinchi marta gol urishdi, Mogi Mirim „Macae“ klubini 3:1 hisobida magʻlub etdi.
2019-yil 18-yanvarda „SCC Mohammédia“ Rivaldoni keyingi mavsum uchun yangi texnik direktor va murabbiy sifatida eʼlon qildi. Futbolchi kelishuv tuzilganini rad etdi.
Xalqaro karyerasi
Rivaldo Braziliya terma jamoasiga 1998-yilgi FIFA Jahon kubogi uchun qaytib keldi va uchta gol urdi, jumladan, Daniyaga qarshi kechgan 3-2 hisoobidagi chorak finalda ikkita gol urdi. Braziliya finalda mezbon Fransiyadan 3:0 hisobida magʻlub boʻldi va 1994-yilgi chempionlikni himoya qila olmadi. Rivaldo 1997-yilda Copa America turnirida gʻolib chiqqan Braziliya terma jamoasining tarkibida boʻlmagan, lekin 1999-yilgi Amerika Kubogida ushbu unvonni muvaffaqiyatli himoya qilgan. Rivaldo beshta gol bilan turnirni eng yaxshi toʻpurar sifatida yakunladi. Ulardan biri chorak finalda Argentina ustidan 2:1 hisobida jarima zarbasi va finalda Urugvay ustidan 3:0 hisobida gʻalaba qozongan. U turnirning eng qimmat futbolchisi deb topilgan.
Rivaldo 1996-yilgi Olimpiada oʻyinlarida Braziliya terma jamoasi tarkibida gʻalaba qozona olmaganida, tanqid nishoni boʻlgan. 2000-yil noyabrida Kolumbiyaga qarshi oʻyindan soʻng (1:0), oʻz mamlakati uchun oʻynashni tugatishi haqida aytdi.
Rivaldo terma jamoasidagi faoliyatining eng yuqori choʻqqisi va eng past choʻqqisi Janubiy Koreya va Yaponiyada boʻlib oʻtgan 2002-yilgi FIFA Jahon chempionatiga toʻgʻri keldi. Avvalgi Jahon chempionati finalidagi magʻlubiyatdan umidsizlikni oʻchirishga muvaffaq boʻldi va Braziliyaga beshinchi Jahon kubogini yutishiga yordam berdi. Ronaldo va Ronaldinho bilan hujum triosida oʻynagan „uch R“ning biri deb nomlangan Rivaldo dastlabki beshta oʻyinda, Ronaldo esa toʻrtta oʻyinda gol urgan. Turnir muvaffaqiyatli oʻtganiga qaramay, Rivaldo Turkiyaga qarshi bahsli oʻyinda ishtirok etdi. Uchrashuv yakuniga yaqin qolganda, toʻp oʻyindan tashqarida boʻlgan holatida, turkiyalik himoyachi Hakan Unsal burchak bayrogʻida kutib turgan Rivaldo tomon toʻp tepdi. Toʻp uning soniga tegdi, biroq Rivaldo yuzini changallagancha yerga yiqildi. Hakam turkiyalik futbolchini ikkinchi sariq kartochka bilan maydondan chetlatdi. Video koʻrikdan soʻng, FIFA tomonidan Rivaldo 11 670 shveysariya franki miqdorida jarimaga tortildi.
Rivaldoning 2-turda Belgiya darvozasiga kiritgan goli belgiyalik bosh murabbiy Robert Vasegega qattiq turtki boʻldi. Ronaldinho chorak finalda Angliyaga qarshi oʻyinda gol urdi va 2:1 hisobida gʻalaba qozonilishiga sababchi boʻlgan golga mualliflik qildi. Braziliya finalda Germaniya bilan toʻqnash keldi va Ronaldoning ikkita goli bilan 2:0 hisobida gʻalaba qozonib, turnir gʻolibi boʻldi va ikkala golda ham Rivaldo ishtirok etdi. Birinchisi, Rivaldoning zarbasini nemis darvozaboni Oliver Kan qaytarganidan soʻng, Ronaldu toʻpni qaytardi, ikkinchisi esa Rivaldo nemis himoyasini maneka bilan aldab oʻtib, toʻp Ronalduga kelib tushdi. Rivaldo Braziliya terma jamoasi bosh murabbiyi Luiz Felipe Scolari tomonidan turnirning eng yaxshi futbolchisi deb topildi. Ronaldu va Ronaldinyo bilan birga FIFA Jahon chempionatining Yulduzlar jamoasiga kiritildi.
Rivaldo oxirgi marta 2003-yilning 19-noyabrida Kuritibada Urugvay bilan 3:3 hisobida durang oʻynagan. U Luis Fabianoga almashtirilishidan oldin 79 daqiqa oʻynadi. U oʻzining oxirgi golini atigi uch kun oldin Peru bilan 1:1 hisobidagi durang oʻyinda penaltidan kiritgan edi. Rivaldo milliy terma jamoa safida 74 ta oʻyin oʻtkazib, 35 ta gol urgan.
Oʻyin uslubi
Oʻz avlodining eng yaxshi oʻyinchilaridan biri va barcha davrlarning eng zoʻr oʻyinchilaridan biri sifatida eʼtirof etilgan. Rivaldo oʻzining dribling qobiliyati, fintlardan foydalanishi bilan tanilgan mohir va kreativ oʻyinchi edi. Boʻyi balandligi boʻlishi bilan birga, juda chaqqon ham edi. Rivaldo oʻzining jarima zarbalaridan va penaltidan tepishi, shuningdek, kuchli zarbalar bilan uzoqdan gol urish qobiliyati bilan mashhur edi. Velosiped zarbalaridan gol urishga moyilligi bilan ham tanilgan.
Hujumchi boʻlmasa-da, Rivaldo bir qancha hujumkor pozisiyalarda oʻynay oladigan sermahsul toʻpurar edi: faoliyatining eng yuqori choʻqqilarida, „Oltin toʻp“ni qoʻlga kiritgan va FIFA tomonidan „yilning eng yaxshi futbolchisi“ deb topilgan. Toʻp uzatish qobiliyati tufayli hujumkor yarim himoyachi pozitsiyasida oʻynadi, bu esa uni ajoyib assistentga aylantirdi. U hujumchi yoki chap qanot himoyachisi vazifasini ham bajarishi mumkin edi, bu oʻzining tezligi va toʻp uzatish qobiliyati tufayli faoliyatida tez-tez takrorlangan. Chap oyoqda boʻlsa-da, ikkala qanotda ham oʻynashga qodir edi.
2002-yilda The Guardian gazetasi jurnalisti John Karlin Rivaldo „ideal futbolchining ikkita muhim fazilati: artistlik va samaradorlikni birlashtirib, kuchli taʼsir koʻrsatishini“ taʼkidladi. Gollandiya terma jamoasining sobiq futbolchisi Rud Gullit Rivaldoning qobiliyati va fazilatlari koʻpincha eʼtibordan chetda qolar, deb hisoblardi, chunki „u braziliyalik hamkasblari Ronaldu va Ronaldino bilan bir davrda oʻynagan“.
Karyera statistikasi
Manba:
Klub
| Liga | Kubok | Kontinental | Davlat ligasi | Boshqa | Jami | |||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Klub | Mavsum | Divizion | Oʻ | G | Oʻ | G | Oʻ | G | Oʻ | G | Oʻ | G | Oʻ | G |
| Santa Cruz | 1991 | Série B | — | — | — | 18 | 8 | — | 18 | 8 | ||||
| 1992 | Série B | 9 | 1 | — | — | — | — | 9 | 1 | |||||
| Jami | 9 | 1 | — | — | 18 | 8 | — | 27 | 9 | |||||
| Mogi Mirim | 1992 | — | — | — | — | 27 | 9 | 4 | 4 | 31 | 13 | |||
| Corinthians | 1993 | Série A | 8 | 2 | — | — | 14 | 9 | — | 22 | 11 | |||
| 1994 | Série A | — | 1 | 0 | — | — | 1 | 1 | 2 | 1 | ||||
| Jami | 8 | 2 | 1 | 0 | — | 14 | 9 | 1 | 1 | 24 | 12 | |||
| Palmeiras | 1994 | Série A | 29 | 14 | — | — | — | — | 29 | 14 | ||||
| 1995 | Série A | 1 | 0 | — | 9 | 5 | 24 | 19 | — | 34 | 24 | |||
| 1996 | Série A | — | 2 | 0 | — | 32 | 22 | — | 34 | 22 | ||||
| Jami | 30 | 14 | 2 | 0 | 9 | 5 | 56 | 41 | — | 97 | 60 | |||
| Deportivo | 1996–97 | La Liga | 41 | 21 | 5 | 1 | — | — | — | 46 | 22 | |||
| Barcelona | 1997–98 | La Liga | 34 | 19 | 7 | 8 | 6 | 0 | — | 4 | 1 | 51 | 28 | |
| 1998–99 | La Liga | 37 | 24 | 3 | 2 | 6 | 3 | — | 2 | 0 | 48 | 28 | ||
| 1999–2000 | La Liga | 31 | 12 | 5 | 1 | 14 | 10 | — | — | 50 | 23 | |||
| 2000–01 | La Liga | 35 | 23 | 5 | 2 | 13 | 11 | — | — | 53 | 36 | |||
| 2001–02 | La Liga | 20 | 8 | — | 13 | 6 | — | — | 33 | 14 | ||||
| Jami | 157 | 86 | 20 | 13 | 52 | 30 | — | 6 | 1 | 235 | 129 | |||
| Milan | 2002–03 | Serie A | 22 | 5 | 3 | 1 | 13 | 2 | — | — | 38 | 8 | ||
| 2003–04 | Serie A | — | — | 1 | 0 | — | 1 | 0 | 2 | 0 | ||||
| Jami | 22 | 5 | 3 | 1 | 14 | 2 | — | 1 | 0 | 40 | 8 | |||
| Cruzeiro | 2004 | Série A | — | — | 3 | 0 | 7 | 2 | — | 10 | 2 | |||
| Olympiacos | 2004–05 | Super League Greece | 23 | 12 | 2 | 2 | 9 | 1 | — | — | 34 | 15 | ||
| 2005–06 | Super League Greece | 22 | 7 | 2 | 2 | 6 | 2 | — | — | 30 | 11 | |||
| 2006–07 | Super League Greece | 25 | 17 | — | 6 | 0 | — | — | 31 | 17 | ||||
| Jami | 70 | 36 | 4 | 4 | 21 | 3 | — | — | 95 | 43 | ||||
| AEK Athens | 2007–08 | Super League Greece | 35 | 12 | — | 8 | 3 | — | — | 43 | 15 | |||
| 2008–09 | Super League Greece | — | — | 1 | 0 | — | — | 1 | 0 | |||||
| Jami | 35 | 12 | — | 9 | 3 | — | — | 44 | 15 | |||||
| Bunyodkor | 2008 | Oʻzbekiston Superligasi | 12 | 7 | 1 | 0 | 4 | 2 | — | — | 17 | 9 | ||
| 2009 | Oʻzbekiston Superligasi | 30 | 20 | 1 | 1 | 9 | 1 | — | — | 40 | 22 | |||
| 2010 | Oʻzbekiston Superligasi | 11 | 6 | 3 | 3 | 5 | 2 | — | — | 19 | 11 | |||
| Jami | 53 | 33 | 5 | 4 | 18 | 5 | — | — | 76 | 42 | ||||
| São Paulo | 2011 | Série A | 30 | 5 | 4 | 0 | 3 | 1 | 9 | 1 | — | 46 | 7 | |
| Kabuscorp | 2012 | Girabola | 21 | 11 | — | — | — | — | 21 | 11 | ||||
| São Caetano | 2013 | Série B | 7 | 0 | 2 | 0 | — | 10 | 2 | — | 19 | 2 | ||
| Mogi Mirim | 2014 | Série C | 4 | 0 | — | — | 4 | 0 | — | 8 | 0 | |||
| 2015 | Série B | 4 | 1 | — | — | — | — | 4 | 1 | |||||
| Jami | 8 | 1 | — | — | 4 | 0 | — | 12 | 1 | |||||
| Faoliyati davomida jami | 481 | 227 | 46 | 23 | 129 | 49 | 145 | 72 | 12 | 6 | 813 | 377 | ||
Xalqaro
Terma jamoalarda yil boʻyicha ishtirok va gollar
| Milliy terma jamoa | Yil | Ishtirok | Gollar |
|---|---|---|---|
| Braziliya | 1993-yil | 1 | 1 |
| 1994-yil | 1 | 0 | |
| 1995-yil | 5 | 1 | |
| 1996-yil | 2 | 2 | |
| 1997-yil | 4 | 1 | |
| 1998-yil | 12 | 5 | |
| 1999-yil | 13 | 8 | |
| 2000-yil | 11 | 8 | |
| 2001-yil | 8 | 3 | |
| 2002-yil | 10 | 5 | |
| 2003-yil | 7 | 1 | |
| Jami | 74 | 35 | |
Xalqaro gollar
Ballar va natijalar birinchi boʻlib Braziliyaning gollari roʻyxatini koʻrsatadi.
Yutuqlar
Palmeyras
- Braziliya A Seriyasi: 1994-yil
- Kampeonato Paulista: 1996-yil
Barselona
- La Liga: 1997–98, 1998–99
- Qirol kubogi: 1997–98
- UEFA Superkubogi: 1997
Milan
- Italiya kubogi: 2002–03
- UEFA Chempionlar Ligasi: 2002-03
- UEFA Superkubogi: 2003
Kruzeyro
- Kampeonato Mineiro: 2004
Olimpiakos
- Alpha Etniki/Super Liga Gretsiya: 2004–05, 2005–06, 2006–07
- Gretsiya kubogi: 2004–05, 2005–06
Bunyodkor
- Oʻzbekiston Ligasi: 2008, 2009, 2010
- Oʻzbekiston kubogi: 2008, 2010
Braziliya U23
Yozgi Olimpiya oʻyinlari bronza medali sovrindori: 1996
Braziliya
- FIFA Jahon chempionati: 2002; ikkinchi oʻrin: 1998
- Kopa Amerika: 1999
- Konfederatsiyalar kubogi: 1997
- Umbro kubogi: 1995
Individual
- Braziliya futbol muzeyi shon-sharaf zali
- Braziliyalik Bola de Prata (2): 1993, 1994
- La Ligada yilning eng yaxshi xorijlik futbolchisi: 1997–1998
- FIFA Jahon chempionati yulduzlari jamoasi (2 karra): 1998, 2002
- Yilning ESM jamoasi (2): 1998–99, 1999–2000
- Jahonning eng yaxshi futbolchisi: 1999
- „Onze d’Or“: 1999
- „Oltin toʻp“: 1999
- FIFA Jahonning eng yaxshi futbolchisi: 1999
- Copa America Oltin butsa: 1999
- Copa America Oltin toʻp: 1999
- Trofeo EFE: 1999
- UEFA Chempionlar Ligasining eng yaxshi toʻpurari: 1999–2000
- IFFHS dunyoning eng yaxshi gol muallifi: 2000
- FIFA Jahonning eng yaxshi futbolchisi: 2000-yil bronza mukofoti
- FIFA Jahon chempionati kumush krossovkasi: 2002
- FIFA XI: 2002
- FIFA 100
- Gretsiya chempionatining eng yaxshi xorijlik futbolchisi (2 karra): 2006, 2007
- Oʻzbekiston Superligasi eng yaxshi toʻpurari: 2009
