Sirolimus, koroner stentleri kaplamak, organ nakli reddini önlemek, lenfanjiyoleiomyomatozis adı verilen nadir bir akciğer hastalığını tedavi etmek ve perivasküler epiteloid hücre tümörünü tedavi etmek için kullanılan bir makrolid bileşiğidir. İnsanlarda bağışıklık sistemini baskılayıcı işlevlere sahiptir ve özellikle böbrek nakli reddini önlemede yararlıdır. İnterlökin-2'ye (IL-2) duyarlılıklarını azaltarak T hücrelerinin ve B hücrelerinin aktivasyonunu inhibe eden rapamisin kinaz (mTOR) inhibitörünün mekanik bir hedefidir.
Streptomyces hygroscopicus bakterisi tarafından üretilir ve ilk kez 1972 yılında Paskalya Adası'nda bulunan Streptomyces hygroscopicus örneklerinden izole edilmiştir. Bileşik orijinal olarak adanın yerel adı olan Rapa Nui'den sonra rapamisin olarak adlandırılmıştır. Sirolimus başlangıçta bir antifungal ajan olarak geliştirilmiştir. Bununla birlikte, mTOR'u inhibe etme kabiliyeti nedeniyle güçlü immünosupresif ve antiproliferatif özelliklere sahip olduğu keşfedildiğinde bu kullanımdan vazgeçilmiştir. Eylül 1999'da ABD Gıda ve İlaç Dairesi (FDA) tarafından onaylanmıştır.
Kronoloji
- 1964: Rapa Nui (Paskalya Adası) toprak ve bitki örnekleri toplanırken Surendra Nath Sehgal ve Claude Vézina'nın mikrobiyoloji ekibi, S. rapamycinicus tarafından üretilen yeni bir doğal ürün olan rapamisini izole etti.
- 1975: Rapamisin, Candida albicans dahil insan patojenik mayalara karşı güçlü bir aktivite gösterdiği keşfedildi ve adaya atfen "rapamisin" adı verildi. Rapamisinin antifungal etkisi açıklandı.
- 1975 ve 1978: Fermantasyon, izolasyon ve karakterizasyon ve rapamisinin in vivo/in vitro değerlendirmesi ile ilgilenen bir dizi rapor yayımlandı.
- 1975: Rapamisinin US patenti verildi.
- 1999 ve 2000: Rapamisin, ABD ve Avrupa'da immünsupresan olarak onaylandı.
- 2000'ler: Bilim insanları TOR'un omurgasızların yaşam süresi üzerindeki etkisini araştırmaya başladı ve TOR mutasyonlarının Saccharomyces cerevisiae ve Drosophila'nın yaşam süresini uzattığını buldu.
- 2009: Harrison ve arkadaşları, rapamisin beslemesinin farelerin yaşam süresini artırdığını gösterdi. Yaşam süresi uzatma fenomeni, farelerin yaşamlarının görece son dönemlerine (farelerde 600 günlük yaş, insanlarda ~65 yaşına eşdeğer) göre beslendiğinde üç ayrı laboratuvarda gözlendi.
- 2013: Zotarolimus-releasing stent sistemi olan Resolute Integrity koroner stent sistemi, FDA onayını aldı.
- 2020: Rapamisinin nöroproteksiyon/neurojenarasyon ve yaşam süresi uzatma gibi biyolojik aktiviteleri üzerine kapsamlı araştırmalar yürütülüyor.
