factograf
TO
Sign in

Kola

Kola
Puleʻanga:ʻakau
Vahe:ʻakau matala
Haʻa:lautengaʻiua
Haʻa siʻi:rosidae
Holongā:sapindales
Kāinga:RUTACEAE
Kāinga ofi:Citrus
Faʻahinga:aurantium

Kola Fakafaʻafaʻahinga fakasaienisi Hingoa kakato lōua Citrus aurantium L.
Hingoa lea fakapilitānia: Sour/bitter orange, Seville orange

Vakai ki he tala fakalahi:
Commons & Wikispecies


Puleʻanga:ʻakau
Vahe:ʻakau matala
Haʻa:lautengaʻitaha
Holongā:poales
Kāinga:mohuku
Kāinga ofi:Sorghum
Faʻahinga:halepense

Kola Fakafaʻafaʻahinga fakasaienisi Hingoa kakato lōua Sorghum halepense (L.) Pers.
Hingoa lea fakapilitānia: Johnson grass

Vakai ki he tala fakalahi:
Wikispecies

ʻOku ua ʻa e ngaahi ʻakau ʻoku ui ko e kola ʻi Tongá ni.

  • Ko e fuʻu ʻakau lahi ia, ʻoku tatau mo e Citrus vulgaris, mo e hono foʻi fua, ʻoku meimei tatau mo e ngaahi moli kae siʻi ange mo e mahi ange.
  • Ko e faʻahinga mohuku, ʻoku tui ʻe he kau saienisi ʻe taha ko e Sorghum sudanense ia, pea ʻikai ko e S. halepense. Ko hono ʻuhinga tatau ko e Andropogon halepensis. ʻOku ngāueʻaki foki maʻa e Sorghum bicolor, ko e faʻahinga kehe (pe tatau ?), ka meimei tatau ʻene ʻasi. Taimi ʻe niʻihi ʻoku ui foki ko hana, kā ko e mohuku kehe ia.

Ko e mohuku ko e ʻakau vaoa taʻefiemaʻu ʻaupito ia. ʻOku ui ko e ʻakau kovi ʻoku mafola mo tupu vao ʻe he palemia ʻi 1927 (lao fakalahi 1988, vahe 128) maʻa Haʻapai mo Vavaʻu, pea ʻi 1929 maʻa Niuatoputapu mo Tafahi.

Hingoa ʻi he ngaahi lea kehe

Toe meʻa kehe

Tokua naʻe ʻomi ʻa e ngaahi tenga ʻo e kola mohuku ki Tongá ni ʻi he kola hoosi.

Tataku

  • https://web.archive.org/web/20070907125948/http://www.hear.org/pier/species/sorghum_halepense.htm
  • Hokohoko ngaahi ʻakau; Vaʻa fekumi ngoue Vainī
  • Tongan dictionary; C.M. Churchward
  • Multipurpose trees for agroforestry in the Pacific islands; R.R. Thaman, C.R. Elevitch, K.M. Wilkinson
Ko e kupu ʻeni ko e potuʻi ia (stub). ʻIo, ko koe, kātaki tokoni mai ʻi hono ngāue fatu fakalahi.

Read next

In 83 languages

Text from Wikipedia, CC BY-SA 4.0 · Source article