factograf
TL

Bansa sa Gitnang Asya

Kasakistan

Kasakistan

Key facts

populasyon20,139,914
labuwad2,724,900km²
ay halimbawa ngsoberanong estado, Unitaryong estado
bansaKazakhstan
kabiseraAstana
araw ng pagtatag1991
puno ng estadoKassym-Jomart Tokayev
puno ng pamahalaanOlzhas Bektenov
kontinenteEuropa
opisyal na wikaWikang Kasaho
All data from the card 40
Kabisera
Astana51°10′N 71°26′E / 51.167°N 71.433°E
Pinakamalaking lungsod
Almaty43°16′39″N 76°53′45″E / 43.27750°N 76.89583°E
Wikang opisyal
KasahoRuso (ko-opisyal)
Katawagan
Kasaho • Kasako
Pamahalaan
Unitaryong republikang semi-presidensyal
• Pangulo
Kassym-Jomart Tokayev
• Punong Ministro
Olzhas Bektenov
Lehislatura
Parlamento
• Mataas na Kapulungan
Senado
• Mababang Kapulungan
Asembleya
• Kazakh Khanate
1465
• Alash Autonomy
13 December 1917
• Kirghiz ASSR
26 August 1920
• Kazakh ASSR
19 June 1925
• Kazakh SSR
5 December 1936
• Declaration of Sovereignty
25 October 1990
• Reconstituted as the Republic of Kazakhstan
10 December 1991
• Independence from USSR
16 December 1991
• CIS Accession
21 December 1991
• Recognised
26 December 1991
• Admitted to the UN
2 March 1992
• Current constitution
30 August 1995
• Kabuuan
2,724,900 km2 (1,052,100 mi kuw) (ika-9)
• Katubigan (%)
1.7
• Pagtataya sa 2022
19,122,423 (ika-64)
• Densidad
7/km2 (18.1/mi kuw) (ika-236)
KDP (PLP)
Pagtataya sa 2020
• Kabuuan
$569.813 bilyon (ika-41)
• Bawat kapita
$30,178 (ika-53)
KDP (nominal)
Pagtataya sa 2020
• Kabuuan
$179.332 bilyon (ika-55)
• Bawat kapita
$9,686 (ika-69)
Gini (2017)
27.5mababa
TKP (2019)
0.825napakataas · ika-51
Salapi
Tenge (₸) (KZT)
Sona ng oras
UTC+5 / +6 (West / East)
Ayos ng petsa
yyyy.dd.mmdd.mm.yyyy (Ruso)
Gilid ng pagmamaneho
kanan
Kodigong pantelepono
+7-6xx, +7-7xx
Internet TLD
.kz.қаз

Ang Kasakistan (Kasaho: Қазақстан, tr. Qazaqstan), opisyal na Republika ng Kasakistan, ay bansang transkontinental na pangunahing matatagpuan sa Gitnang Asya at bahagya sa Silangang Europa. Hinahangganan ito ng Rusya sa hilaga at kanluran, Tsina sa silangan, Usbekistan sa timog, Kirgistan sa timog-silangan, at Turkmenistan sa timog-kanluran; mayroon din ito ng baybayin sa Dagat Kaspiyo. Sumasaklaw ng mahigit 2,724,900 km2 at may 19 milyong residente, ito ang ikasiyam na pinakamalaking bansa sa mundo ngunit isa sa may pinakamababang pampopulasyong densidad, na mas mababa sa 6 na tao bawat kilometrong kuwadrado. Ang kabisera nito'y Astana at ang pinakamalaking lungsod nito'y Alma Ata.

Sa malaking bahagi ng moderno nitong kasaysayan, iba't-ibang tribong lagalag ang nanirahan sa teritoryong nasasakupan ng Kazakhstan. Noong ika-16 na siglo, nanaig ang mga Kazakh bilang isang natatanging pangkat, na nahahati sa tatlong Juz. Nagsimulang dumating ang mga Russian sa mga kaparangan ng Kasakistan noong ika-18 siglo, at noong kalagitnaan ng ika-19 na siglo ang kabuuan ng bansa ay naging bahagi na ng Imperyong Ruso. Pagkaraan ng Rebolusyon sa Russia noong 1917 at ang sumunod pang digmaang-sibil, ilang-ulit na isinaayos ang teritoryo ng Kasakistan bago ito naging Kazakh Soviet Socialist Republic noong 1936, na bahagi ng USSR.

Ang Kasakistan ang huli sa mga republikang Sobyet na nagpahayag ng kasarinlan nito noong 16 Disyembre 1991. Si Nursultan Nazarbayev ang lider nito noong kapanuhunan ng komunismo, ang naging una at hanggang sa ngayo'y pangulo ng bansa. Pinananatili ni Nazarbayev ang mahigpit na kontrol sa politika ng bansa. Mula noong kasarinlan, nagsulong ang Kasakistan ng balanseng polisiyang panlabas at nagsasagawa ng paraan upang mapaunlad ang ekonomiya, lalo na ang industriya ng hydrocarbon. Matapos ang panahong Sobyet, nakakitaan ng aktibong pakikilahok ang bansa sa mga samahang internasyonal, kasama na rito ang United Nations, Euro-Atlantic Partnership Council, Commonwealth of Independent States at Shanghai Cooperation Organisation. Isa ang Kasakistan sa anim na mga bansang dating bahagi ng USSR na may ugnayan sa NATO na nagpapatupad ng Individual Partnership Action Plan.

Dahil na rin sa malawakang pagpapatapon sa Kasakistan ng iba't-ibang grupong etniko noong pamumuno ni Stalin, naghalo-halo ang iba't-ibang kultura at etniko sa bansa. Ang 16.6 milyong populasyon nito ay may 131 etnisidad, kasama rito ang Kazakh, Russian, Uyghur, Ukrainian, Uzbek, Tatar, at German. Nasa 63 porsiyento ng populasyon ang Kazakh. Pinahihintulutan sa Kasakistan ang kalayaan sa pananampalataya at maraming relihiyon ang matatagpuan sa bansa. Islam ang pangunahing panampalataya sa Kasakistan ng 70 porsiyento ng mamamayan nito, habang malaking bahagi naman ng natitira ay Kristiyanismo. Ang wikang Kasaho ay ang wikang pambansa, samantala opisyal na wika rin ang Ruso na kapantay ng Kasaho sa mga pampublikong institusyon.

Mga teritoryong pampangasiwaan

  1. Astana
  2. Almaty
  3. Akmola Region
  4. Aktobe Region
  5. Almaty Region
  6. Atyrau Region
  7. East Kazakhstan Region
  8. Jambyl Region
  9. Karaganda Region
  10. Kostanay Region
  11. Kyzylorda Region
  12. Mangystau Region
  13. North Kazakhstan Region
  14. Pavlodar Region
  15. West Kazakhstan Region
  16. Turkistan Region
  17. Шымкент (18 Hunyo 2018)
  18. Baikonur

Read next

In 285 languages

tlаԥсшәаAcèhадыгабзэAfrikaansAlemannischалтай тилአማርኛPangcaharagonésÆngliscअंगिकाالعربيةܐܪܡܝܐالدارجةمصرىঅসমীয়াasturianuаварअवधीAymar aruazərbaycancaتۆرکجهбашҡортсаBasa BaliBoarischžemaitėškaBatak TobaBikol Centralбеларуская (тарашкевіца)беларускаяBetawiбългарскиभोजपुरीBislamaBanjarবাংলাབོད་ཡིགবিষ্ণুপ্রিয়া মণিপুরীbrezhonegbosanskiBasa UgiбуряадcatalàChavacano de Zamboanga閩東語 / Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄нохчийнCebuanoᏣᎳᎩکوردیcorsuqırımtatarcačeštinakaszëbscziсловѣньскъ / ⰔⰎⰑⰂⰡⰐⰠⰔⰍⰟчӑвашлаCymraegdanskdagbanliDeutschZazakidolnoserbskiKadazandusunडोटेलीދިވެހިބަސްཇོང་ཁeʋegbeΕλληνικάEnglishEsperantoespañoleestieuskaraestremeñuفارسیFulfuldesuomivõroføroysktfrançaisarpetanNordfriiskfurlanFryskGaeilgeGagauzkriyòl gwiyannenGàidhliggalegoگیلکیAvañe'ẽगोंयची कोंकणी / Gõychi KonknniBahasa HulontaloગુજરાતીGaelgHausa客家語 / Hak-kâ-ngîHawaiʻiעבריתहिन्दीFiji HindihrvatskihornjoserbsceKreyòl ayisyenmagyarհայերենԱրեւմտահայերէնinterlinguaJaku IbanBahasa IndonesiaInterlingueIgboIlokanoгӀалгӀайIdoíslenskamedžuslovjanskyitalianoᐃᓄᒃᑎᑐᑦ / inuktitut日本語Patoisla .lojban.JawaქართულიQaraqalpaqshaTaqbaylitадыгэбзэKabɩyɛKongoKumoringқазақшаភាសាខ្មែរಕನ್ನಡYerwa Kanuri한국어перем комикъарачай-малкъарکٲشُرkurdîкомиkernowekкыргызчаLatinaLadinoLëtzebuergeschлаккулезгиLingua Franca NovaLimburgsLigureLadinlombardlingálaລາວlietuviųlatgaļulatviešuMadhurâमगहीमैथिलीBasa BanyumasanмокшеньMalagasyолык марийMāoriMinangkabauмакедонскиമലയാളംмонголꯃꯤꯇꯩ ꯂꯣꯟमराठीBahasa MelayuMaltiMirandésမြန်မာဘာသာэрзяньمازِرونیNedersaksiesPlattdüütschनेपालीनेपाल भाषाNederlandsnorsk nynorsknorskNovialSesotho sa LeboaNupeDiné bizaadoccitanlivvinkarjalaOromooଓଡ଼ିଆиронਪੰਜਾਬੀPangasinanKapampanganPapiamentuPicardDeitschpolskiPiemontèisپنجابیΠοντιακάپښتوportuguêsRuna Simiရခိုင်rumantschromânăarmãneashtitarandíneрусскийрусиньскыйIkinyarwandaसंस्कृतम्саха тылаᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤsardusicilianuScotsسنڌيdavvisámegiellasrpskohrvatski / српскохрватскиတႆးසිංහලSimple EnglishslovenčinaسرائیکیslovenščinaGagana SamoaanarâškielâchiShonaSoomaaligashqipсрпски / srpskiSranantongoSiSwatiSesothoSeelterskSundasvenskaKiswahiliślůnskiSakizayaதமிழ்TayalತುಳುతెలుగుtetunтоҷикӣไทยTürkmençetolışilea faka-Tongatoki ponaTürkçeSeediqXitsongaтатарча / tatarçachiTumbukaтыва дылудмуртئۇيغۇرچە / Uyghurcheукраїнськаاردوoʻzbekcha / ўзбекчаvènetovepsän kel’Tiếng ViệtWest-VlamsVolapükwalonWinarayWolof吴语isiXhosaმარგალურიייִדישYorùbáVahcuenghZeêuws文言閩南語 / Bân-lâm-gí粵語中文

Text from Wikipedia, CC BY-SA 4.0 · Source article