Порт-Судон (ба арабӣ: بور سودان, Būr Sūdān) — шаҳр ва маркази бандари бузургтарини Судон дар канори Баҳри Сурх, пойтахти вилояти Баҳри Сурх. Аҳолии шаҳр тахминан 490 ҳазор нафар буда, бандари Порт-Судон асосии дарвозаи баҳрии содиротии кишвар — нафту газ, гумми арабӣ, кунҷид, чорпо — ба ҳисоб меравад. Аз вайрон шудани Хартум дар ҷанги 2023 шаҳр маркази муваққатии маъмурии давлатӣ гардид.
Таърих
Порт-Судон соли 1905 аз тарафи маъмурияти кондоминиуми англо-мисрии Судон ҳамчун навбандари замонавии Баҳри Сурх — алтернатива ба бандари кӯҳнаи Суакин, ки барои киштиҳои замонавӣ камчуқур шудан — бунёд карда шуд. Соли 1906 ба ин бандари нав роҳи оҳани Хартум–Порт-Судон (787 км) кушода шуд, ки ҷонаи иқтисодии кишварро ташкил дод.
Бандар то ҳол асосии содирот ва воридоти кишвар аст. Аз апрели 2023 ҷанги Судон ба Хартум шаҳри Порт-Судон ҳам ба маркази муваққатии ҳукумати федералӣ (ҳамчун пойтахти амалии муваққатӣ) ва ҳам ба нуқтаи кӯҷидани миллионҳо паноҳҷӯён табдил ёфт.
Ҷуғрофия ва иқлим
Порт-Судон дар канори Баҳри Сурх, дар маҳалле ки ҷазираҳои марҷонии Шуъаби Рамӣ онро аз мавҷҳои сахти баҳр муҳофизат мекунанд, воқеъ аст; иқлими он баҳрии биёбонии тропикии гарм буда, тобистон бузургтарин гарм ва зимистон муътадил мебошад. Ҳарорати об дар Баҳри Сурх тамоми сол хеле гарм аст.
Аҳолӣ
Аҳолии шаҳри Порт-Судон тахминан 490 ҳазор нафар буда, асосан арабҳои судонӣ ва беҷа (мардуми маҳаллии соҳилӣ) ҳастанд; ҷамоаҳои хадрамӣ (аз Яман), ҳабашӣ (эфиопӣ, эритреагӣ) ва бошанда низ зиндагӣ мекунанд.
Иқтисод
Бандари Порт-Судон дарвозаи асосии баҳрии Судон буда, зиёда аз 90% содирот ва воридоти кишвар тариқи он мегузарад. Бандари нафтии Башоиар (соли 1999 кушода шуд) барои содироти нафти Судон сохта шудааст. Дар наздикии шаҳр майдонҳои саноатии озоди коркарди газу нафт ва моҳигирӣ воқеъанд.
Нақлиёт
Дар Порт-Судон Фурудгоҳи байналмилалии Порт-Судон (баъд аз вайрон шудани фурудгоҳи Хартум — асосии кишвар), бандари Порт-Судон ва бандари нафти Башоиар, истгоҳи ниҳоии роҳи оҳан Хартум–Порт-Судон ва шоҳроҳе, ки ба Хартум, Кассала ва Атбара мепайвандад, амал мекунанд.
Фарҳанг ва маориф
Дар Порт-Судон бозори моҳии Сук-уш-Шаъбӣ, масҷиди ҷомеи шаҳр ва дайри суфии тариқати Хатмия маъруфанд; шаҳр аз сайёҳии ғаввосии Баҳри Сурх (Шуъаби Сангони ва Шуъаби Дондола) бо оламияти ҷаҳон шинохта мешавад. Дар наздикии шаҳр харобаҳои бандари таърихии Суакин (асрҳои XII–XX) воқеъанд.
