factograf
SW

Karolo Mkuu

Karolo Mkuu

Key facts

tarehe ya kuzaliwa2 Aprili 748
tarehe ya kifo28 Januari 814
kazimfalme
Mahali alipofarikiAachen
Urefu1.84m
Karolo Mkuu na Papa Adrian I.
Karolo Mkuu na Papa Adrian I.

Karolo Mkuu (kwa Kilatini: Carolus Magnus; kwa Kijerumani: Karl der Große; kwa Kifaransa: Charlemagne) alizaliwa tarehe 2 Aprili mwaka 742 na kufariki tarehe 28 Januari 814; alikuwa kwanza mfalme wa Wafranki halafu Kaizari wa Dola takatifu la Roma aliloanzisha.

Pengine anaitwa "baba wa Ulaya" kwa kuwa milki yake iliunganisha nchi zilizoanzisha Jumuiya ya Kiuchumi ya Ulaya (chanzo cha Umoja wa Ulaya) katika karne ya 20.

Tangu kale anaheshimiwa na baadhi ya Wakatoliki kama mtakatifu.

Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 28 Januari.

Maisha

Wafranki walikuwa kabila la Kijerumaniki iliyofaulu kuvamia na kutawala sehemu kubwa za Gallia ya Kiroma.

Karolo alikuwa mwana wa mfalme wao Pippin mfupi akarithi nusu ya milki yake. Akaendelea kuunganisha nchi zote za Wafranki katika maeneo ya Ufaransa na Ujerumani ya leo baada ya kifo cha kaka yake kuanzia mwaka 786. Akaendelea tena kuvamia na kuteka nchi ya Wasaksoni kaskazini kwa Ujerumani.

Kwa njia ya ndoa (774) akajipatia pia taji la ufalme wa Lombardia katika Italia ya Kaskazini.

Akiwa na athira kubwa katika Italia pamoja na Ufaransa na Ujerumani akapewa cheo cha Kaizari na Papa Leo III wa Roma. Kwa njia hiyo alianzisha upya cheo cha Kaizari wa Roma katika magharibi.

Mwishoni milki yake iliunganisha maeneo ya Ufaransa, Ujerumani magharibi, Uholanzi, Ubelgiji, Luxemburg na Italia kaskazini ya leo.

Ingawa hakujua hata kusoma na kuandika alipenda elimu akaanzisha shule kadhaa.

Alipokufa mwaka 814 mtoto wake Ludoviko alirithi ufalme kutoka kwake.

Makala hii kuhusu mwanasiasa fulani bado ni mbegu.
Je, unajua kitu kuhusu Karolo Mkuu kama wasifu wake, habari za maisha au kazi yake?
Labda unaona habari katika Wikipedia ya Kiingereza au lugha nyingine zinazofaa kutafsiriwa?
Basi unaweza kuisaidia Wikipedia kwa kuihariri na kuongeza habari.

Read next

In 167 languages

swAfrikaansAlemannischአማርኛaragonésÆngliscअंगिकाالعربيةمصرىঅসমীয়াasturianuKotavaअवधीazərbaycancaتۆرکجهбашҡортсаžemaitėškaBikol Centralбеларуская (тарашкевіца)беларускаяBetawiбългарскиবাংলাbrezhonegbosanskiBatak MandailingбуряадcatalàнохчийнCebuanoکوردیcorsučeštinaчӑвашлаCymraegdanskDeutschZazakiΕλληνικάEnglishEsperantoespañoleestieuskaraestremeñuفارسیsuomivõroføroysktfrançaisarpetanNordfriiskfurlanFryskGaeilge贛語kriyòl gwiyannenGàidhliggalegoAvañe'ẽ𐌲𐌿𐍄𐌹𐍃𐌺GaelgHausaעבריתहिन्दीFiji HindihrvatskiKreyòl ayisyenmagyarհայերենinterlinguaBahasa IndonesiaInterlingueIlokanoIdoíslenskamedžuslovjanskyitaliano日本語PatoisJawaქართულიQaraqalpaqshaKabɩyɛқазақша한국어kurdîkernowekкыргызчаLatinaLëtzebuergeschLingua Franca NovaLimburgsLigureLadinlombardlietuviųlatviešuMadhurâMalagasyмакедонскиമലയാളംмонголमराठीBahasa MelayuMirandésမြန်မာဘာသာNedersaksiesPlattdüütschनेपाल भाषाNederlandsnorsk nynorsknorskNouormandoccitanlivvinkarjalaਪੰਜਾਬੀKapampanganPicardpolskiPiemontèisپنجابیپښتوportuguêsRuna Simirumantschromânăрусскийрусиньскыйसंस्कृतम्саха тылаsicilianuScotsسنڌيsrpskohrvatski / српскохрватскиTaclḥitSimple Englishslovenčinaslovenščinashqipсрпски / srpskisvenskaSakizayaதமிழ்ไทยTagalogtoki ponaTürkçeтатарча / tatarçaтыва дылукраїнськаاردوoʻzbekcha / ўзбекчаvènetovepsän kel’Tiếng ViệtWest-VlamswalonWinaray吴语მარგალურიייִדישYorùbá文言閩南語 / Bân-lâm-gí粵語中文

Text from Wikipedia, CC BY-SA 4.0 · Source article