factograf
SQ

Shtetet Papale

Shtetet Papale

Key facts

sipërfaqja41 407km²
fillimi754
shtetiShtetet Papale
kryeqytetRomë
themeluesPapa Stefani II
kontinentEvropë
All data from the card 20
Kryeqyteti
Roma41°54′00″N 12°29′15″E / 41.90000°N 12.48750°E
Common languages
Latinisht, Italisht, Oksitanisht
Feja
Kisha Katolike Romake (Feja shtetërore)
Qeverisja
Monarki absolute zgjedhore teokratike feudale(756–1798; 1800–1809)Monarki absolute zgjedhore teokratike unitare(1814–1848; 1850–1870)Monarki gjysmëkushtetuese zgjedhore teokratike unitare(1848)
• 756–757 (first)
Stefani II
• 1846–1870 (i fundit)
Piu IX
• 1551–1555 (i pari)
Girolamo Dandini
• 1848–1870 (i fundit)
Giacomo Antonelli
• 1847–1848 (i pari)
Gabriele Ferretti
• 1848–1849 (i fundit)
C. E. Muzzarelli
Legjislatura
Parlamenti (1848)
• Dhurim i Pepinit
754
• Kodifikim
781
• Shpërbërja e 1-rë
18 shkurt 1798
• Deklaratat e Pallatit Schönbrunn
17 maj 1809
• Shpërbërja e dytë
20 shtator 1870
• Qyteti i Vatikanit
11 shkurt 1929
• 1853
3,124,668
Monedha
Papal States scudo (deri më 1866) Lira papale (1866–1870)
Today part of
Italia Franca Qyteti i Vatikanit

Shtetet Papale (italisht: Stato Pontificio; latinisht: Dicio Pontificia), zyrtarisht Shteti i Kishës (italisht: Stato della Chiesa ; latinisht: Status Ecclesiasticus), ishin një seri territoresh në Gadishullin Italian nën sundimin e drejtpërdrejtë sovran të Papës nga viti 756 deri më 1870. Ata ishin ndër shtetet kryesore të Italisë nga shekulli i 8-të deri në bashkimin e Italisë, midis viteve 1859 dhe 1870.

Shteti e kishte prejardhjen në ngritjen e krishterimit në të gjithë Italinë, dhe bashkë me të ndikimin në rritje të Kishës së Krishterë. Nga mesi i shekullit të 8-të, me rënien e Perandorisë Bizantine në Itali, Papati u bë efektivisht sovran. Disa sundimtarë të krishterë, duke përfshirë mbretërit frankë Karli i Madh dhe Pepin i Shkurti, dhuruan më tej toka për t'u qeverisur nga Kisha. Gjatë Rilindjes, territori papal u zgjerua shumë dhe Papa u bë një nga sundimtarët laikë më të rëndësishëm të Italisë, si dhe kreu i Kishës. Në kulmin e tyre, Shtetet Papale mbuluan shumicën e rajoneve moderne italiane të Lazios (që përfshin Romën), Marche, Umbria dhe Romagna, dhe pjesë të Emilia. Këto zotërime konsideroheshin si një manifestim i fuqisë së përkohshme të papës, në kundërshtim me primatin e tij kishtar.

Deri në vitin 1861, pjesa më e madhe e territorit të Shteteve Papale ishte pushtuar nga Mbretëria e Italisë. Vetëm Lazio, përfshirë Romën, mbeti nën kontrollin e përkohshëm të Papës. Në vitin 1870, Papa humbi Lazion dhe Romën dhe nuk kishte fare territor fizik, përveç Qyteti Lenonine të Romës, të cilin shteti i ri italian nuk e pushtoi ushtarakisht, pavarësisht aneksimit të Lacios. Në vitin 1929, udhëheqësi fashist italian Benito Musolini, kreu i qeverisë italiane, i dha fund problemit "I burgosuri në Vatikan" që përfshin një Itali të bashkuar dhe Selinë e Shenjtë duke negociuar Traktatin Lateran, të nënshkruar nga të dy palët. Ky traktat njohu sovranitetin e Selisë së Shenjtë mbi një entitet territorial ndërkombëtar të sapokrijuar, një qytet-shtet brenda Romës i kufizuar në një territor simbolik që u bë Qyteti i Vatikanit.

Read next

In 89 languages

Text from Wikipedia, CC BY-SA 4.0 · Source article