factograf
SHI

Yugurtn

Yugurtn

Key facts

asakud n tlalit160 BC
assf n tmttant104 BC
tawuri d mad isalaAnbbaḍ
Ida n tlalitSirta
Ida n tmttantRoma
All data from the card 18
Anaw nɣ asrtu
awtm
Tamazirt n tɣlant
Numidya
Ism s tutlayt taymmat
ⵢⵓⴳ·ⵔⵜⵏ
Ism amzwaru
Jugurtha
Asakud n tlalit
160 av. J.⁠-⁠C.
Ida n tlalit
Sirta
Assf n tmttant
104 av. J.⁠-⁠C.
Ida n tmttant
Roma
Tamntilt n tmttant
peine de mort
Ma s immut
sous-alimentation
Babas
Mastanabal
Aytmas d isttmas
Gauda
Asmun niɣ d Tasmunt
Bocchus' daughter
Arraw
Oxyntas
Igmamn n twja
Bocchus, Micipsa
Tawuri d mad isala
chef militaire, Anbbaḍ
Fonction
roi de Numidie
Lieu important
Numidie
Idrimn irumaniyn gisn Sylla aṛumi d ddawas Yugurtn ittukraf
Idrimn irumaniyn gisn Sylla aṛumi d ddawas Yugurtn ittukraf
yugrta numidya
yugrta numidya
2 images
Amnni ad iga amud, imẓẓiy sul. Aws i Wikipidya s usnfl nns, tssimɣurt t.


Yugurtn iga yan ugllid amaziɣ n Numidya. Yumẓ adɣar n babas Misipsa lliɣ immut ɣ -118, ntta d aytmas Hiyampsal d Ɛazarbaɛl. Lliɣ immut Ɛazarbaɛl, ibda uqryan ayugurtin ngr ṛuma d Numidya. Ɣ usmmud n uqryan ad ittyumẓ Yugurtn ɣ -105. Iɣama ɣ ṛuma aylliɣ immut.

asisn n yugrtn:

agllid yugrtn iga agllid n numidya, numidya nttat tga ism n tagldit tamaziɣt lli wrrɛ g agafay n ifriqya, d nttat tumẓ tuns, d dzayr, d libya, gd lmɣrib, d tga sg tglditin lli yburzn g izmzn iqburn d ikcm g  imnɣi d tɣrma tarumanit.

ilul yugrtn g usggʷs n 160 dat tlalit n lmasiḥ g tɣrmt n sirta (asqsiṭn n lzayr), tga tamqqurn/amnru n numidya lli iskr ugllid masinissa, yugrṭa iga aytma n ugllid masinissa nna ur igin azrfan s usmɣr nns.

iga yugrtan yan sg imẓẓyann ur illin n ugllid masinissa, ur ittussan, maca yuwy-t babas ɣr tɣrmt d imẓẓyann yaḍn.

ittwassn yugrta s targztnns d  tikist nns, d ikka d amfulls g tizuṛiwin n tiɣilt d tanaka d uḥrric, yuzn t id babas amqran afad ad yaws g unɣlaf skibyu afriqi g uḥrric n tgldit n numansya, illan g ṣbanya n assa.

tifrkiwin n uzray ɣ tudrt n yugrtan:

tkatin numidy tlla afrru n ṛuma, maca tktin tmmun g tusut n ibḍi n ugllid masinissa,maca alliɣ immut ugllid ismd abṭḍa afrra ns gr yugrta, d himbsal, d ɛarzbul.

ira yugrta ad ismun ɛarzbal maca iguf, dffir ad irur ɛazrzbal ɣr ṛuma, ira ad yaws.

tbḍa ṛuma tagldit n numidya s sin, yumẓ yugrtaa agzzum n tiḍḍ n  n unẓaṛ n numidya, d yumẓ ɣazrbal agzzum n unẓul, igan agzzum axatar.

ira yugraṭa ad ismun numidya di tikklt yaḍn, imnɣi mgal nns d ṛuma iḍfṛ sa n isggwasn, d tyafut n imnɣi ad tga tassast n yugraṭa, acku yuwi tt bab n tawja nns, d yuwi t i ugllid n ṛuma marius sula.[1]

tamttant n ugllid yugrta:

mzaraynt tallasin n imzruyn xf tamttant ugllid yugrta g 106 dat tlalit n ɛisa. d tga kalati:

  • amzruy amzwaru g uzmz n tudrt nns imḥḍaṛn ḥuma ad ṭṭfn as ɣr tlggwit, rẓmn i wudmawn nns ḥma ad rẓmn idurar nns, ittyafa immut g tɣrast nns s tjṛṛumin.
  • tssn tnfust tiss snat mas ittuḍṛ sg uẓṛu n ṭaṛbaɛan ɣr wasif n tibir dffir lliɣ ittuḍfṛ s uẓṛu.
  • tanfust tiss kṛaḍt tnna is ittusras sg yan uɣrrabu, ur igi sg yan ugafa.


Izdayn ibṛṛaniyn

  • Livius.org: Yugrtn
  • Penelope.UChicago.edu: The War with Jugurtha


Read next

In 46 languages

Text from Wikipedia, CC BY-SA 4.0 · Source article