factograf
SCN

finòminu chi pirmetti a n'urganìsimu di stràjiri energìa di l'ammienti pû fari riprudùciri

Vita

Vita


A vita è nu cuncettu principarmenti biuloggicu ca nun havi na difinizzioni semprici.

Quarchi "cosa" si rici ca eni "viva" se almenu na vota duranti a so isistenza:

  • Crisci
  • Pigghia mangiari, usa lu mangiari ppi enirgia, e approduci matiriali di rifiutu. (Viri mitabbulismu).
  • Si movi, o muviennusi idda stissa o chi ci avi u muvimentu intra di idda.
  • S'arriproduci, criannu all'incirca copii d'idda stissa
  • Riaggisci alli condizzioni ca a circonnanu

Nta ogni casu, ci su na puca di eccizziona ca cunfermanu a regula. Chissu picchini a difinizzioni nun eni isatta, si putissi diri ca:

  • Lu focu eni vivu (fa tuttu chiddu ca fu scrittu supra)
  • Li mula nun si ponu arriprodurri comu tutti l'armali uttinuti ncurciannu dui speci diversi.
  • Li virus si riproducunu ma nun hannu nu veru e propriu metabbolismu

Nutati ca ci su nu munzieddu di organisma nun sunu capaci d'arriproducirisi e intantu su giniralmenti cunzidirati di ssiri "viva"; virri mulu e furmicula p'a isempiu.

Nta ogni ccasu, sti iccizziona poni siri cuperti addifiniennu vita a nu livellu di n'intera speci o di gena individuali.

Lu sturiu dâ vita eni ciamata bioluggìa e li pirsuni ca sturiunu a vita sunu ciamatu bioluggi.

Attuarmenti, lu pianita Terra parissi ssiri lu sulu pianita di l'universu canusciutu di l'essiri umani ca jeni capaci di sustiniri a vita.

A quistioni si a vita isisti a quarchi autra bbanna eni na cosa ca si sta cuntinannu a discurriri.

Ci fuorru na serii di farsi nutizzi supra a vita ca isistìa a quarchi autra bbanna nta l'universu, ma nuda di sti scuperti apparenti fuorru cunfirmati astura.

Attuarmenti parissi ca a cosa cchiu vicina â vita ca li scenziati truvarru fora ra a Terra a statu a pussibbili ividenza di vita batterica supra a lu pianita Marti.

Read next

In 181 languages

scnаԥсшәаAfrikaansAlemannischአማርኛaragonésÆngliscالعربيةالدارجةمصرىঅসমীয়াasturianuAymar aruazərbaycancaتۆرکجهбашҡортсаžemaitėškaBatak TobaBikol Centralбеларуская (тарашкевіца)беларускаябългарскиभोजपुरीবাংলাབོད་ཡིགbrezhonegbosanskiBatak MandailingBasa Ugiбуряадcatalà閩東語 / Mìng-dĕ̤ng-ngṳ̄нохчийнCebuanoکوردیčeštinaCymraegdanskdagbanliDeutschΕλληνικάEnglishEsperantoespañoleestieuskaraestremeñuفارسیsuomiNa Vosa VakavitifrançaisNordfriiskFryskGaeilgekriyòl gwiyannenGàidhliggalegoAvañe'ẽ客家語 / Hak-kâ-ngîעבריתहिन्दीFiji HindihrvatskiKreyòl ayisyenmagyarհայերենinterlinguaJaku IbanBahasa IndonesiaInterlingueIlokanoгӀалгӀайIdoíslenskaitaliano日本語Patoisla .lojban.JawaქართულიJjuадыгэбзэқазақшаಕನ್ನಡYerwa Kanuri한국어къарачай-малкъарکٲشُرkurdîkernowekкыргызчаLatinaLingua Franca NovaLimburgsLigurelombardlingálaລາວlietuviųlatviešuMadhurâमगहीMalagasyMinangkabauмакедонскиമലയാളംмонголဘာသာမန်मराठीBahasa MelayuMaltiMirandésမြန်မာဘာသာمازِرونیPlattdüütschनेपालीNederlandsnorsk nynorsknorskoccitanਪੰਜਾਬੀPapiamentuNaijápolskiPiemontèisپنجابیپښتوportuguêsRuna SimiromânăрусскийрусиньскыйIkinyarwandaсаха тылаᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤScotsسنڌيsrpskohrvatski / српскохрватскиසිංහලSimple EnglishslovenčinaسرائیکیslovenščinachiShonaSoomaaligashqipсрпски / srpskiSundasvenskaKiswahiliślůnskiSakizayaதமிழ்తెలుగుтоҷикӣไทยTürkmençeTagaloglea faka-Tongatoki ponaTürkçeXitsongaтатарча / tatarçaукраїнськаاردوoʻzbekcha / ўзбекчаvènetovepsän kel’Tiếng ViệtVolapükwalonWinaray吴语isiXhosaმარგალურიייִדישVahcuengh閩南語 / Bân-lâm-gí粵語中文isiZulu

Text from Wikipedia, CC BY-SA 4.0 · Source article