factograf
RM

Refurmaziun

Refurmaziun
Questa pagina è scritta en puter.

Refurmaziun (derivand dal latin reformatio = renovaziun, retuorn al origen; per puter e vallader es pel solit in üsaunza la noziun refuorma) significha üna refurma da la baselgia cristiauna occidentela al cumanzamaint dal 16evel tschientiner.

Cumanzamaint

Ils refurmatuors da la prüma generaziun d'eiran Martin Luther in Germania e Huldrych Zwingli in Svizra tudas-cha. Els mettaivan la basa pel movimaint dal protestantissem.

Princips

La refuorma as basaiva sün princips marcants chi dessan der in ögl e sun formulos in latin:

  • Sola scriptura (= sulettamaing tres la Scrittüra): La Sencha scrittüra as declera svessa; a nu douvra üngüna instanza superiura scu il papa chi l'interpretescha.
  • Solo Christo (= sulettamaing tres Gesu Crist): L'unic salveder es Gesu Crist; a nu douvra üngüns senchs per sustgnair l'ouvra da salvamaint.
  • Sola gratia (= sulettamaing tres la grazcha): Dieu salva e güstifichescha a l'umaun be in vigur da sia grazcha; ils merits umauns nu valan in fatscha a Dieu.
  • Sola fide (= sulettamaing tres la cretta): La cretta clappa las impromischiuns divinas ed artschaiva telmaing tschertezza da salvamaint; las bunas ouvras chattan lur dretta plazza illa relaziun cul prossem in bsögn.

Consequenzas in l'Engiadina

Territoris refurmos dvantaivan illa Rumantschia l'Engiadin'Ota e l'Engiadina Bassa. Las translaziuns da bibgias protestantas da la refurmaziun haun furmo il fundamaint per la litteratura rumantscha dal Grischun. Jachiam Bifrun ho tradüt "l'g Nuof Sainct Testamaint" in puter per l'Engadin'Ota e Durich Chiampel il "Cudesch da Psalms" in vallader per l'Engiadina bassa.

Litteratura

  • Kaufmann, Thomas: Geschichte der Reformation (= Istorgia da la refuorma). Suhrkamp, Frankfurt am Main 2009. ISBN 978-3-458-71024-0
  • Koch, Ernst: Das konfessionelle Zeitalter – Katholizismus, Luthertum, Calvinismus (1563–1675) (= Epoca confessiunela - catolicissem, luteranissem, calvinissem). Leipzig 2000, ISBN 3-374-01719-3 (Kirchengeschichte in Einzeldarstellungen (= Istorgia da la baselgia in preschantaziuns singulas), II/8)
  • Moeller, B.: Deutschland im Zeitalter der Reformation (= Germania in l'epoca da la refuorma) (Deutsche Geschichte 4 = Istorgia tudas-cha 4), 1999, ISBN 3-525-33462-1

Colliaziuns

  • Introducziun ill'istorgia da las baselgias refurmedas

Read next

In 141 languages

rmAfrikaansAlemannischaragonésÆngliscअंगिकाالعربيةمصرىঅসমীয়াasturianuаварazərbaycancaбашҡортсаžemaitėškaбеларуская (тарашкевіца)беларускаябългарскиবাংলাbrezhonegbosanskiбуряадcatalàнохчийнکوردیčeštinaCymraegdanskDeutschZazakiΕλληνικάEnglishEsperantoespañoleestieuskaraفارسیsuomivõrofrançaisfurlanFryskGaeilgekriyòl gwiyannenGàidhliggalegoAvañe'ẽHausa客家語 / Hak-kâ-ngîעבריתहिन्दीFiji HindihrvatskihornjoserbscemagyarհայերենinterlinguaBahasa IndonesiaIlokanoIdoíslenskamedžuslovjanskyitaliano日本語PatoisქართულიJjuKabɩyɛқазақша한국어kernowekкыргызчаLatinaLadinoLëtzebuergeschLingua Franca NovaLimburgsLigureLadinlombardlietuviųlatviešuмокшеньMalagasyмакедонскиമലയാളംмонголमराठीBahasa MelayuMaltiMirandésNedersaksiesPlattdüütschNederlandsnorsk nynorsknorskNouormandoccitanਪੰਜਾਬੀPicardpolskiPiemontèisپنجابیportuguêsromânăрусскийрусиньскыйсаха тылаsicilianuScotsسنڌيsrpskohrvatski / српскохрватскиසිංහලSimple Englishslovenčinaslovenščinashqipсрпски / srpskiSeelterskSundasvenskaKiswahiliதமிழ்тоҷикӣไทยTürkmençeTagalogTürkçeтатарча / tatarçaукраїнськаاردوoʻzbekcha / ўзбекчаvènetoTiếng ViệtwalonWinaray吴语მარგალურიייִדיש閩南語 / Bân-lâm-gí粵語中文

Text from Wikipedia, CC BY-SA 4.0 · Source article