Metal

	Vos an lenga piemontèisa
	Për amprende a dovré 'l sistema dle parlà locaj ch'a varda sì.

	Aiuto per la lettura
	Ayuda para la lectura
	Help for Reading
	Rintré ant la Piòla
	Contaté j'Aministrator
	Lìber për Amprende
	Coression ortogràfica
	Tastadura piemontèisa
	Portaj e Proget
	Agiut pr'ij Contributor
	Travajòt sempi

Ij metaj a son dij sòlid ëd granda amportansa pràtica e teòrica. A son d'element ch'a l'han d'energìe ëd jonisassion relativaman cite e dont j'àtom a l'han mach chèich eletron gropà ëd fasson débol an soa greuja incompleta pi esterna. Costi eletron pòch lijà as lìbero con l'energìa arlassà cand ël cristal a l'é formà. Donca un metal a l'ha na reitin-a regolar ëd jon positiv con simetrìa sférica ch'a resta cand j'eletron pi estern a son liberà. A travers costa strutura a-i é na sòrt ëd gas eletrònich formà da j'eletron responsàbij dle liure. Costi eletron a bogio, ëd fasson pi o men lìbera, a travers la reitin-a cristalin-a e donca a son nen localisà.

Ij sòlid metàlich a smon-o na condutività tèrmica e elétrica ecelenta, dont j'eletron lìber a son ij prinsipaj responsàbij, dagià che a peulo facilman surbì qualsëssìa energìa, bele che cita, da la radiassion eletromagnética o da le vibrassion dla reitin-a e donca aumenté soa energìa cinética e soa mobilità. Për sòn, ij metaj a son ëdcò opach, përchè j'eletron lìber a peulo surbì ij foton ant la region dël visìbil.

J'eletron lìber a son ëdcò prinsipalman a l'adoss ëd n'àutra caraterìstica dij metaj: sò àut coefissient d'arflession për j'onde eletromagnétiche, dzortut ant le region dle frequense radio e dl'anfraross.