Wojna zimowa była konfliktem między Związkiem Radzieckim a Finlandią, który rozpoczął się radziecką inwazją 30 listopada 1939 roku, trzy miesiące po wybuchu II wojny światowej. Mimo przewagi w czołgach i samolotach Związek Radziecki poniósł ciężkie straty i na początku osiągał niewielkie postępy, a Liga Narodów uznała atak za bezprawny i wykluczyła ZSRR ze swoich szeregów. Działania wojenne zakończył traktat pokojowy moskiewski z 13 marca 1940 roku, na mocy którego Finlandia oddała około 9% swojego terytorium.
Tło i przyczyny







Finlandia była częścią Imperium Rosyjskiego jako autonomiczne wielkie księstwo, dopóki w grudniu 1917 roku nie ogłosiła niepodległości, którą rząd radziecki wkrótce uznał. Stosunki między oboma państwami pozostawały napięte przez lata dwudzieste i trzydzieste XX wieku, czemu towarzyszyły najazdy na granicy oraz traktat z Tartu z 1920 roku. Przed wojną Związek Radziecki zażądał, by Finlandia oddała terytoria przygraniczne w zamian za ziemię w innym miejscu, powołując się na obronę Leningradu, położonego około 32 km od granicy. Finlandia odmówiła, po czym Sowieci dokonali inwazji. Historycy spierają się co do tego, czy celem Związku Radzieckiego był podbój całej Finlandii.
Przebieg walk







Fińskie siły odpierały radzieckie ataki przez ponad dwa miesiące i zadawały znaczne straty, przy temperaturach spadających do −43 °C. Główne bitwy toczyły się na Przesmyku Karelskim, pod Kollaa i na drodze Raate, a dalsze walki prowadzono na Laponii i w Karelii Północnej. Po wczesnych niepowodzeniach Sowieci ograniczyli swoje cele, zakończyli działanie marionetkowego fińskiego rządu komunistycznego, zreorganizowali armię i w lutym 1940 roku wznowili ofensywę, przełamując fińskie umocnienia na Przesmyku Karelskim.
Wynik i znaczenie






Gdy fińska armia znalazła się blisko granicy wytrzymałości, naczelny dowódca Carl Gustaf Emil Mannerheim nalegał na zawarcie porozumienia pokojowego, które podpisano w marcu 1940 roku. Związek Radziecki zyskał terytorium wykraczające poza jego przedwojenne żądania, podczas gdy Finlandia zachowała suwerenność i zyskała międzynarodowy szacunek. Słabe wyniki Armii Czerwonej wpłynęły na przekonanie Adolfa Hitlera, że atak na Związek Radziecki się powiedzie, a po około 15-miesięcznym tymczasowym pokoju w czerwcu 1941 roku rozpoczęła się wojna kontynuacyjna.
