Teosebia była chrześcijańską liderką z Anatolii żyjącą w IV wieku, uznawaną za diakonisę lub potencjalnie prezbiterkę. Choć szczegóły dotyczące jej narodzin pozostają nieznane, była ona znaczącą postacią w kościele w Nyssie. Relacje historyczne, w tym list Grzegorza Nazianzina, sugerują, że pełniła istotną rolę u boku Grzegorza z Nyssy. Ze względu na jej bliskie powiązania z kręgiem kapadockim, uczeni debatują, czy była siostrą, czy żoną Grzegorza z Nyssy, choć jest czczona za swoją duchową wyjątkowość i przywództwo.
Życie historyczne
Mało wiadomo o wczesnych latach życia Teosebii, lecz była ona wpływową członkinią wspólnoty w Nyssie. Grzegorz Nazianzin opisywał ją jako osobę o wielkiej urodzie i współpracowniczkę kapłanów, co skłoniło niektórych badaczy do twierdzenia, że sprawowała urząd prezbiterki. Jej relacja z Grzegorzem z Nyssy jest przedmiotem dyskusji akademickiej, gdyż mogła być jego żoną lub siostrą, co potencjalnie czyniłoby ją rodzeństwem Bazylego Wielkiego.
Kult i dziedzictwo
Teosebia jest czczona jako święta w Kościele Prawosławnym i uważana za błogosławioną w tradycji katolickiej. Jej pamięć nadal wpływa na badania chrześcijańskie, czego dowodem jest St Theosevia Centre for Christian Spirituality w Oksfordzie, które przyjmuje wariant jej imienia, aby uczcić jej dziedzictwo.