Syndrome K (pierwotnie Morbo di K) była fikcyjną chorobą wymyśloną w szpitalu Fatebenefratelli na Wyspie Tyberyjskiej w Rzymie w 1943 roku. Opisywano ją jako śmiertelną i wysoce zakaźną, a wykorzystano jako przykrywkę do ukrycia Żydów uciekających przed nazistowskimi łapankami w mieście 16 października 1943 roku. Chorobę wymyślił lekarz szpitalny Giovanni Borromeo, a od tamtej pory powstało kilka filmów dokumentalnych o tym wydarzeniu.
Tło dziejów szpitala
Szpital Fatebenefratelli na Wyspie Tyberyjskiej był szpitalem i hospicjum, zanim w 1934 roku przekształcono go w nowoczesną placówkę medyczną. Włochy wprowadziły ustawy antysemickie w 1938 roku, jednak szpital pozwolił żydowskiemu lekarzowi Vittorio Emanuele Sacerdoti pracować tam na fałszywych dokumentach i pod zmyślonym nazwiskiem. Po niemieckiej okupacji Włoch we wrześniu 1943 roku Sacerdoti, za zgodą kilku członków personelu, przeniósł pacjentów z żydowskiego szpitala do Fatebenefratelli, aby zapewnić im opiekę.
Wymyślona choroba
Gdy siły niemieckie przeprowadziły łapankę w rzymskim getcie żydowskim 16 października 1943 roku, uciekinierzy szukali schronienia w szpitalu, a Borromeo i Adriano Ossicini ogłosili, że są to pacjenci z zakaźną, śmiertelną chorobą zwaną Il Morbo di K. Literę K, zaproponowaną przez Ossiciniego, wybrano po to, by odróżnić uchodźców od prawdziwych pacjentów, a także by nawiązać do niemieckich oficerów w Rzymie. Podobno naziści unikali przeszukiwania szpitala, obawiając się zakażenia, a uchodźcom radzono kaszleć i sprawiać wrażenie chorych.
Dalsze wydarzenia i dziedzictwo
W maju 1944 roku szpital został najechany i zatrzymano pięciu Żydów z Polski, mimo to podstęp uratował około 100 uchodźców. Po wojnie Borromeo został uhonorowany przez rząd włoski, a Yad Vashem uznał go za Sprawiedliwego wśród Narodów Świata. Film z 2021 roku zatytułowany Syndrome K udokumentował to wydarzenie za pomocą inscenizacji, materiałów archiwalnych i wywiadów.