Sun Jat-sen był chińskim lekarzem, rewolucjonistą i filozofem polityki, który założył Republikę Chińską oraz Kuomintang. Przypisuje mu się kierowanie rewolucją 1911 roku, która obaliła dynastię Qing, a w 1912 roku pełnił funkcję pierwszego prezydenta tymczasowego rządu Republiki Chińskiej. Sun jest pamiętany zarówno w Republice Chińskiej, jak i w Chińskiej Republice Ludowej, a jego Trzy Zasady Ludowe miały na celu modernizację Chin poprzez nacjonalizm, demokrację i dobrobyt ludu.
Młodość i wykształcenie












Sun urodził się w 1866 roku w ubogiej rodzinie chłopskiej w Kantonie, w prowincji Guangdong. Kształcił się na Hawajach, gdzie uczył się języka angielskiego, historii i chrześcijaństwa, po czym wrócił do Chin. W 1892 roku ukończył Hongkońską Szkołę Medyczną dla Chińczyków. W 1894 roku przekazał Li Hongzhangowi petycję wzywającą do reformy rządu dynastii Qing, która została odrzucona, po czym udał się na emigrację i za granicą kierował ruchami antymandżurskimi.
Rewolucja i republika












Po rewolucji 1911 roku Sun ogłosił powstanie Republiki Chińskiej, lecz zrzekł się prezydentury na rzecz Yuan Shikaia w zamian za abdykację dworu dynastii Qing. Po zamordowaniu Song Jiaorena w 1913 roku Sun przewodził nieudanej drugiej rewolucji przeciwko Yuanowi i uciekł do Japonii. W latach dwudziestych współpracował z Związkiem Radzieckim i Komunistyczną Partią Chin, a zmarł w Pekinie w 1925 roku.
Dziedzictwo












Sun jest czczony zarówno przez Republikę Chińską, która nazywa go Ojcem Narodu, jak i przez Chińską Republikę Ludową, która oddaje mu hołd jako Prekursorowi Rewolucji. Jego ideologia, Trzy Zasady Ludowe, kształtowała chińską myśl polityczną długo po jego śmierci.
