factograf
PL
Zaloguj się

ukraiński przywódca nacjonalistyczny (1909–1959)

Stepan Bandera

  • 1 min czytania
  • W 12 językach
  • 14 obrazów
  • Artykuł autorski Factograf
Stepan Bandera

Stepan Bandera (1909–1959) był ukraińskim skrajnie prawicowym przywódcą radykalnego, militarnego skrzydła Organizacji Ukraińskich Nacjonalistów, znanego jako OUN-B. Urodzony w Galicji, regionie Austro-Węgier, awansował w organizacjach nacjonalistycznych w okresie międzywojennym i opowiadał się za niepodległym państwem ukraińskim. Jest postacią niezwykle kontrowersyjną, wspominaną bardzo odmiennie na Ukrainie, w Rosji i w Polsce, a jego spuścizna zyskała na znaczeniu po 2022 roku.

Młodość i działalność

Młody Bandera w mundurze Plastu, 1923
Młody Bandera w mundurze Plastu, 1923
Bandera w folklorystycznym stroju kozackim
Bandera w folklorystycznym stroju kozackim
Relacja prasowa z procesu Bandery i jego współpracowników za zabójstwo polskiego ministra Bronisława Pierackiego, 20 listopada 1935
Relacja prasowa z procesu Bandery i jego współpracowników za zabójstwo polskiego ministra Bronisława Pierackiego, 20 listopada 1935
Deklaracja państwa ukraińskiego, 30 czerwca 1941
Deklaracja państwa ukraińskiego, 30 czerwca 1941
Kreittmayrstraße 7 w Monachium, gdzie Bandera mieszkał w chwili zamachu
Kreittmayrstraße 7 w Monachium, gdzie Bandera mieszkał w chwili zamachu
5 obrazów

Bandera urodził się w 1909 roku w rodzinie ukraińskiego duchownego greckokatolickiego w Galicji, regionie, który po I wojnie światowej znalazł się w granicach Polski. Wychowany w patriotycznym i religijnym domu, w 1924 roku wstąpił do Ukraińskiej Organizacji Wojskowej, a w 1929 roku do Organizacji Ukraińskich Nacjonalistów. Szybko awansował w strukturach OUN, w 1931 roku został kierownikiem jej propagandy, a w 1932 roku kierownikiem jej polskiego oddziału. W 1934 roku zorganizował zamach na polskiego ministra spraw wewnętrznych Bronisława Pierackiego, za co został skazany na karę śmierci, którą później zamieniono na dożywotnie więzienie.

Rola w czasie wojny i śmierć

Grób Bandery w Monachium, lipiec 2022
Grób Bandery w Monachium, lipiec 2022
Ukraiński znaczek pocztowy upamiętniający stulecie urodzin Bandery
Ukraiński znaczek pocztowy upamiętniający stulecie urodzin Bandery
Ukraińscy nacjonaliści maszerujący przez Kijów z transparentem z portretem Bandery oraz flagami Prawego Sektora i Swobody
Ukraińscy nacjonaliści maszerujący przez Kijów z transparentem z portretem Bandery oraz flagami Prawego Sektora i Swobody
Marsz z pochodniami z okazji 106. rocznicy urodzin Stepana Bandery, Kijów, 1 stycznia 2015
Marsz z pochodniami z okazji 106. rocznicy urodzin Stepana Bandery, Kijów, 1 stycznia 2015
4 obrazy

Gdy Niemcy napadły na Związek Radziecki w 1941 roku, frakcja Bandery ogłosiła we Lwowie państwo ukraińskie, deklarując jednocześnie współpracę z nazistowskimi Niemcami. Niemcy odrzuciły tę proklamację, a Bandera w 1942 roku został wysłany do obozu koncentracyjnego Sachsenhausen, skąd zwolniono go w 1944 roku. Po wojnie osiadł w Niemczech Zachodnich, gdzie w 1959 roku w Monachium został zamordowany przez agenta KGB. W Związku Radzieckim określenie „banderowcy” stało się powszechnym obelżywym określeniem ukraińskich nacjonalistów.

Dziedzictwo i kontrowersje

Pomnik Bandery w Tarnopolu
Pomnik Bandery w Tarnopolu
Odznaczenie Bohatera Ukrainy
Odznaczenie Bohatera Ukrainy
Siedziba Euromajdanu, Kijów, styczeń 2014. Przy głównym wejściu znajduje się portret Bandery.
Siedziba Euromajdanu, Kijów, styczeń 2014. Przy głównym wejściu znajduje się portret Bandery.
Kibice FC Lwów podczas meczu z FC Szachtar Donieck. Ukraiński transparent głosi: „Bandera – nasz bohater”.
Kibice FC Lwów podczas meczu z FC Szachtar Donieck. Ukraiński transparent głosi: „Bandera – nasz bohater”.
4 obrazy

Spuścizna Bandery pozostaje głęboko sporna. W 2010 roku prezydent Ukrainy Wiktor Juszczenko pośmiertnie nadał mu tytuł Bohatera Ukrainy, co spotkało się z potępieniem na arenie międzynarodowej i zostało unieważnione w 2011 roku. Jego nazwisko zyskało dodatkowy rozgłos po pełnoskalowej inwazji Rosji na Ukrainę w 2022 roku, kiedy sondaże opinii wskazały wzrost przychylnych opinii o nim na Ukrainie.

W 12 językach

Редакція Factograf · Opublikowano 14 października 2026 · Częściowo na podstawie Wikipedii, CC BY-SA 4.0 · Artykuł źródłowy