Salvador Allende był chilijskim politykiem socjalistycznym, który sprawował urząd prezydenta Chile od 1970 roku do swojej śmierci w 1973 roku. Określa się go mianem pierwszego marksisty wybranego na prezydenta w liberalnej demokracji w Ameryce Łacińskiej. Przez blisko czterdzieści lat działalności politycznej, na różnych stanowiskach, w tym senatora, posła i ministra w rządzie, pozostawał członkiem Socjalistycznej Partii Chile. Jego przywiązanie do demokracji w dążeniu do socjalizmu oraz okoliczności jego śmierci sprawiły, że jest czczony przez wielu socjalistów na całym świecie.
Młodość i kariera








Allende urodził się w 1908 roku w Santiago w rodzinie z wyższej klasy średniej, z długą tradycją postępowego i liberalnego zaangażowania politycznego. Jako student działał w polityce uniwersyteckiej, a następnie pracował jako lekarz, jednocześnie stając się przywódcą związkowym wśród lekarzy. W 1933 roku pomógł założyć oddział Partii Socjalistycznej w Valparaíso. Później pełnił funkcję ministra zdrowia w rządzie Frontu Ludowego, gdzie popierał postępowe rozwiązania, takie jak ustawy o bezpieczeństwie pracowników, wyższe renty wdowie, opiekę położniczą oraz programy obiadów szkolnych.
Prezydentura i zamach stanu








Allende bezskutecznie ubiegał się o prezydenturę w 1952, 1958 i 1964 roku, a w 1970 roku zwyciężył jako kandydat koalicji Jedności Ludowej, przy czym wynik został rozstrzygnięty przez Kongres. Realizował program, który nazwał „Chilijską drogą do socjalizmu”, dążąc do upaństwowienia najważniejszych gałęzi przemysłu i rozszerzenia edukacji. Pozostawał w konflikcie z prawicowymi partiami oraz wymiarem sprawiedliwości. 11 września 1973 roku wojsko obaliło jego rząd w zamachu stanu wspieranym przez CIA. Allende zmarł tego dnia w swoim gabinecie, a dokładne okoliczności jego śmierci pozostają przedmiotem sporów. Wojskowa dyktatura generała Augusta Pinocheta zakończyła się dopiero po referendum w 1989 roku, które doprowadziło do pokojowego przejścia do demokracji.
