Święty Roman z Nepi był biskupem i męczennikiem żyjącym w III wieku w regionie Etrurii. Podczas prześladowń prowadzonych przez cesarza Klaudiusza Gotyckiego, on oraz jego współbiskup, Ptolemeusz, zostali uznani za przywódców lokalnej wspólnoty chrześcijańskiej. Gdy urzędnicy cesarscy nakazali im złożenie ofiary bogom rzymskim, obaj biskupi odmówili. W rezultacie zostali ścięci na forum w Nepi, w pobliżu bramy cesarskiej.
Życie i śmierć


Według dokumentu z XI wieku, męczeństwo Romana i Ptolemeusza nastąpiło po tym, jak pogańscy kapłani złożyli skargę cesarzowi na rosnącą liczbę nawróconych. Po odmowie wyrzeczenia się wiary przez biskupów, zostali oni zabici. Według przekazów kobieta imieniem Savinilla pochowała ich szczątki w jaskini, umieszczając Romana wewnątrz groty.
Kult i dziedzictwo


Roman jest współpatronem Nepi, gdzie jest czczony wraz z Ptolemeuszem. W Katowicach Panewnikach w Polsce święci są czczeni w bazylice franciszkańskiej, w której znajdują się ich relikwie sprowadzone tam w 1913 roku. Lokalna tradycja w Nepi historycznie obejmowała trzydniowe uroczystości z procesjami, natomiast artystyczne przedstawienia męczennika można odnaleźć w lokalnych katedrach i sanktuariach.
