Rodzina Soprano (ang. The Sopranos) to amerykański serial kryminalny stworzony przez Davida Chase’a dla telewizji HBO, emitowany od 1999 do 2007 roku, w sześciu sezonach i 86 odcinkach. Opowiada o Tonym Sopranie, szefie mafii z New Jersey granym przez Jamesa Gandolfiniego, który stara się pogodzić karierę przestępczą z życiem rodzinnym. Po serii ataków paniki rozpoczyna terapię u psychiatry, dr Jennifer Melfi, a sesje te stają się jednym z głównych wątków serialu. Uznawany za jeden z największych seriali telewizyjnych w historii, przyczynił się do rozpoczęcia nowej ery serialowych dramatów.
Geneza i powstanie



David Chase pracował jako scenarzysta i producent telewizyjny przez ponad dwie dekady, zanim stworzył serial. Pomysł zrodził się jako projekt filmu fabularnego o gangsterze na terapii, lecz Chase przekształcił go w serial telewizyjny za radą swojego menedżera. Czerpał z własnego wychowania w italoamerykańskiej rodzinie w New Jersey oraz z zainteresowania przestępczością zorganizowaną, częściowo inspirowanego prawdziwą rodziną przestępczą z tego stanu. Stacja HBO zamówiła serial pod koniec 1997 roku, po tym jak pilotażowy odcinek został nakręcony, a następnie wstrzymany na kilka miesięcy.
Nagrody i dziedzictwo



Serial zdobył nagrody Peabody za dwa pierwsze sezony, 21 nagród Primetime Emmy oraz 5 Złotych Globów. Jest szeroko analizowany pod kątem przedstawienia przestępczości zorganizowanej i tożsamości italoamerykańskiej, a także zainspirował parodie, gadżety i inne produkcje medialne. Kilku członków obsady było mało znanych w chwili premiery, lecz wielu z nich później otrzymało znaczące nominacje do nagród lub zagrało w znanych filmach i serialach. Prequel filmowy, The Many Saints of Newark, wszedł na ekrany w 2021 roku.}
