Philesiaceae Dumort. – rodzina roślin jednoliściennych zaliczana do rzędu liliowców, obejmująca dwa monotypowe rodzaje, zasiedlające południowy kraniec Ameryki Południowej. Oba gatunki są uprawiane jako ozdobne w klimacie umiarkowanym ciepłym i wilgotnym. Plątawa różowa Lapageria rosea uznana została za narodowy kwiat Chile.
Morfologia
- Pędy
- Rośliny tworzą krótkie, podziemne, drewniejące kłącza. Pędy naziemne silnie rozgałęzione, przeważnie zdrewniałe, wzniesione lub wijące.
- Liście
- Ulistnienie naprzeciwległe, naprzemianległe lub skrętoległe, zwykle ułożone w jednej płaszczyźnie. Liście siedzące lub krótkoogonkowe, u nasady tworzące pochwę liściową. Blaszki liściowe proste, jajowate lub lancetowate, całobrzegie, niekiedy zwinięte na brzegach, ostre lub zaostrzone. Użyłkowanie pierwszorzędowe równoległe, dalsze siatkowate.
- Kwiaty
- Kwiaty obupłciowe, promieniste, zwisające, pojedyncze lub zebrane w kwiatostan, wyrastające wierzchołkowo lub w kątach pędów. Okwiat pojedynczy. Listki okwiatu położone w dwóch okółkach po trzy. Listki wewnętrznego okółka duże, koronopodobne, nachodzące na siebie, dzwonkowate, z miodnikami u nasady, czerwone lub białe, niekiedy biało nakrapiane. Pręciki położone w dwóch okółkach po trzy. Nitki pręcików nitkowate, wolne lub zrośnięte w dolnej połowie. Główki pręcików dwupylnikowe. Słupek zbudowany z trzech zrośniętych owocolistków. Zalążnia górna, jednokomorowa. Szyjka słupka wzniesiona, nitkowata. Znamię słupka główkowate. Zalążki anatropowe lub amfitropowe, powstające w dwóch rzędach ze ściennych łożysk.
Biologia i ekologia
- Rozwój
- Pnące chamefity lub nanofanerofity.
- Siedlisko
- Lasy iglaste i bukanowe.
- Cechy fitochemiczne
- Rośliny zaliczane do tej rodziny zawierają saponiny.
Systematyka
- Pozycja systematyczna według systemu APG V z 2026
| ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
liliowce
- Pozycja rodziny w innych systemach
W systemie Cronquista z roku 1982 rodzaje zaliczone do tej rodziny włączone zostały do rodziny kolcoroślowatych, zaliczonej do rzędu liliowców w podklasie liliowych w ramach jednoliściennych. W systemie Takhtajana z roku 2008 rodzina zaliczona jest do rzędu Smilacales w nadrzędzie liliopodobnych Lilianae, podklasie liliowych w ramach jednoliściennych.
- Podział na rodzaje
Zastosowanie
Rośliny zaliczane do tej rodziny są uprawiane jako rośliny ozdobne. Owoce plątawy różowej są jadalne.
