Pelagius z Novigradu był wczesnochrześcijańskim diakonem, który żył w Istrii w III wieku. Urodzony w zamożnej chrześcijańskiej rodzinie w Panonii, jest pamiętany ze względu na swoją wiarę podczas prześladowań za panowania rzymskiego cesarza Numeriana. Zmarł w 283 roku po poddaniu się dotkliwym torturom. Z powodu swojego męczeństwa jest uznawany za świętego zarówno w tradycji rzymskokatolickiej, jak i wschodnioortodoksyjnej.
Życie i męczeństwo
Mało jest dokumentacji dotyczącej wczesnych lat życia Pelagiusa, choć odnotowuje się jego zamożne wychowanie w Panonii. Jego życie zakończyło się za panowania cesarza Numeriana, kiedy to mierzył się z ciężkimi cierpieniami fizycznymi z powodu swoich przekonań religijnych. Ten okres rzymskich prześladowań doprowadził do jego śmierci w młodym wieku, ustanawiając jego status męczennika.
Kult i patronat
Święty jest czczony corocznie 28 sierpnia. Choć jego kult rozpoczął się w Novigradzie, stał się patronem Konstancji i jej katedry po przeniesieniu tam jego relikwii około 904 roku n.e. W sztuce religijnej jest często przedstawiany bez wyraźnych rysów twarzy. Pozostaje czczony zarówno w kalendarzu katolickim, jak i prawosławnym.