Maria Nowa była pobożną kobietą pochodzenia ormiańskiego, która żyła w Cesarstwie Bizantyjskim pod koniec IX wieku. Urodzona w rodzinie, która przeniosła się do Konstantynopola za panowania Bazylego I, wyszła za mąż za dowódcę wojskowego imieniem Nikifor. Znana ze swojej głębokiej pobożności i szerokiej działalności charytatywnej, traktowała swoich służących z rodzinną życzliwością i wykorzystywała swój majątek, aby pomagać ubogim oraz więźniom. Jej życie zakończyło się tragicznie w 903 roku po tym, jak została niesłusznie oskarżona przez teściów o niewłaściwe postępowanie, co doprowadziło do śmiertelnej konfrontacji z mężem.
Życie i śmierć
Po oddelegowaniu męża do misji wojskowej w Wizji w Tracji, Maria kontynuowała swoją działalność charytatywną. Z pokorą i modlitwą znosiła stratę dwóch młodych synów, a później została pobłogosławiona bliźniakami, z których jeden stał się świętym. Po niesłusznym oskarżeniu o roztrwonienie majątku rodzinnego, jej mąż Nikifor uwięził ją w jej pokoju. Podczas gwałtownego incydentu wywołanego przez fałszywe plotki, Maria doznała urazu głowy i zmarła kilka dni później.
Kult i cuda
Po jej śmierci doniesienia o słodkiej woni wydobywającej się z jej ciała oraz uzdrowieniach przy jej grobie doprowadziły do jej uznania za świętą. Choć lokalny duchowieństwo początkowo było sceptyczne, późniejsze cuda przekonały wspólnotę o jej świętości. Jej mąż ostatecznie pokutował i zbudował kościół ku jej czci. Jej szczątki zostały później przeniesione w to nowe miejsce, a jej synowie przekazali fundusze na założenie klasztoru przy poświęconym jej kościele.