Marcjan z Syrakuz był biskupem i męczennikiem żyjącym w I wieku, tradycyjnie utożsamianym z uczniem apostoła Piotra. Urodzony w Antiochii, miał udać się na Sycylię, gdzie sprawował urząd pierwszego biskupa Syrakuz. Podczas gdy tradycje hagiograficzne z epoki bizantyjskiej opisują go jako postać fundacyjną dla Kościoła zachodniego, współcześni uczeni debatują nad jego dokładną chronologią historyczną ze względu na późne datowanie zachowanych relacji pisanych. Jest czczony jako święty zarówno w tradycji katolickiej, jak i prawosławnej.
Relacje historyczne
Większość zachowanych zapisów dotyczących jego życia, takich jak siedmiowieczny Kontakion i Enkomion, została spisana wieki po jego śmierci. Teksty te często łączą fakty biograficzne z elementami legendarnymi, co utrudnia precyzyjne datowanie. Niektórzy badacze sugerują, że mógł żyć później niż w epoce apostolskiej, wskazując na anachronizmy w wczesnych greckich pismach. Pomimo tych debat, pozostaje on centralną postacią w historii religijnej Sycylii.
Kult i relikwie
Marcjan jest wspominany 30 października. Choć tradycja wskazuje bizantyjską bazylikę w Syrakuzach jako jego dawny dom i miejsce pochówku, jego szczątki nie znajdują się w tym miejscu. Zamiast tego, jego relikwie są przechowywane w miastach Mesyna i Gaeta. Jego wizerunek został utrwalony w różnych dziełach artystycznych, w tym w fresku z VIII wieku odnalezionym w katakumbach św. Łucji.