Maksym Sandowicz był prawosławnym kapłanem i męczennikiem, urodzonym w 1888 roku w Zdyni w Galicji. Po opuszczeniu klasztoru bazylianów z powodu różnic ideologicznych z Kościołem greckokatolickim, udał się do Rosji, aby kontynuować studia teologiczne. Dzięki wsparciu arcybiskupa Antoniego Wołyńskiego, został święcimony w 1911 roku, po czym powrócił w rodzinne strony, aby służyć wspólnocie prawosławnej. Jego działalność misyjna oraz sympatie rusofilskie doprowadziły do konfliktu z władzami Austro-Węgier, co w rezultacie skończyło się jego egzekucją w Gorlicach w 1914 roku.
Życie i posługa
Sandowicz dążył do wzmocnienia obecności prawosławia wśród Łemków. Po ukończeniu seminarium w Żytomierzu służył w parafii w Grabach, która przeszła z grekokatolicyzmu na prawosławie. Ponieważ nie posiadał specjalnego zezwolenia od lokalnego metropolity na działalność w Galicji, administracja austro-węgierska uznawała jego aktywność duszpasterską za nielegalną. Napięcie między jego misją religijną a interesami politycznymi imperium ostatecznie doprowadziło do jego aresztowania i śmierci.
Kult i dziedzictwo
Jest uznawany za świętego i protomęczennika Łemków. W tradycji prawosławnej czczony jest jako męczennik, a jego wspomnienie obchodzi się 24 sierpnia. Jego duchowe dziedzictwo pozostaje istotnym punktem odniesienia kulturowego i religijnego dla Kościoła Prawosławnego w Polsce, pomagając zachować historyczną tożsamość i wiarę społeczności rusińskich z Karpat.