factograf
PL
Zaloguj się

rosyjski rewolucjonista marksistowski i polityk sowiecki (1879–1940)

Lew Trocki

  • 1 min czytania
  • W 137 językach
  • 37 obrazów
  • Artykuł autorski Factograf
Lew Trocki

Lew Trocki (ur. jako Lew Dawidowicz Bronsztejn, 1879–1940) był rosyjskim rewolucjonistą, sowieckim politykiem i teoretykiem polityki. Odegrał kluczową rolę w rewolucji 1905 roku, rewolucji październikowej 1917 roku, wojnie domowej w Rosji oraz w powstaniu Związku Sowieckiego. Wraz z Władimirem Leninem uchodził za jedną z dwóch najbardziej znaczących postaci państwa sowieckiego aż do śmierci Lenina w 1924 roku. Jego marksistowskie idee dały początek nurtowi myślowemu znanemu jako trockizm. Na wygnanie wysłano go w 1929 roku, a zamordowano w Meksyku w 1940 roku.

Wczesne życie i wygnanie

Lew Trocki, 1918, wykadrowany portret
Lew Trocki, 1918, wykadrowany portret
Lew Trocki, portret z bliska
Lew Trocki, portret z bliska
Trocki w 1888 roku
Trocki w 1888 roku
Trocki w 1897 roku
Trocki w 1897 roku
Pierwsza żona Trockiego, Aleksandra Sokołowska (w środku), z bratem (po lewej), Trocki (po prawej) i dr G. A. Ziw (na dole) w 1897 roku
Pierwsza żona Trockiego, Aleksandra Sokołowska (w środku), z bratem (po lewej), Trocki (po prawej) i dr G. A. Ziw (na dole) w 1897 roku
Trocki w 1902 roku
Trocki w 1902 roku
Policyjne zdjęcia Trockiego z 1905 roku, po aresztowaniu jako przywódcy Sowietu Piotrogrodzkiego
Policyjne zdjęcia Trockiego z 1905 roku, po aresztowaniu jako przywódcy Sowietu Piotrogrodzkiego
Trocki w więzieniu, oczekujący na proces, 1906
Trocki w więzieniu, oczekujący na proces, 1906
Trocki (w środku) z Aleksandrem Parwusem (po lewej) i Leo Deutschem (po prawej) w więzieniu w Twierdzy Pietropawłowskiej w Petersburgu, 1906
Trocki (w środku) z Aleksandrem Parwusem (po lewej) i Leo Deutschem (po prawej) w więzieniu w Twierdzy Pietropawłowskiej w Petersburgu, 1906
Trocki czytający „Prawdę” w Wiedniu, ok. 1910
Trocki czytający „Prawdę” w Wiedniu, ok. 1910
Trocki w Wiedniu, ok. 1907–1914
Trocki w Wiedniu, ok. 1907–1914
Trocki ze swoją córką Niną w 1915 roku
Trocki ze swoją córką Niną w 1915 roku
12 obrazów

Urodzony w żydowskiej rodzinie rolniczej na terenie dzisiejszej Ukrainy, Trocki kształcił się w Odessie i w latach 90. XIX wieku zaangażował się w działalność rewolucyjną. Aresztowany i zesłany na Syberię, uciekł w 1902 roku i poznał Lenina w Londynie. Ponownie trafił na zesłanie po rewolucji 1905 roku, gdy przewodniczył Sowietowi Piotrogrodzkiemu, i mieszkał za granicą aż do rewolucji lutowej 1917 roku.

Rola w państwie sowieckim

Trocki przemawia do żołnierzy podczas wojny polsko-bolszewickiej
Trocki przemawia do żołnierzy podczas wojny polsko-bolszewickiej
Trocki na antysowieckim polskim plakacie zatytułowanym „Bolszewicka wolność”, przedstawiającym go na szczycie stosu czaszek, trzymającego zakrwawiony nóż, podczas wojny polsko-bolszewickiej
Trocki na antysowieckim polskim plakacie zatytułowanym „Bolszewicka wolność”, przedstawiającym go na szczycie stosu czaszek, trzymającego zakrwawiony nóż, podczas wojny polsko-bolszewickiej
Oddziały Armii Czerwonej atakują marynarzy z Kronsztadu w marcu 1921 roku.
Oddziały Armii Czerwonej atakują marynarzy z Kronsztadu w marcu 1921 roku.
Trocki, komisarz ludowy do spraw wojskowych i morskich, jako Gwardia Rewolucji Październikowej, 14 maja 1923
Trocki, komisarz ludowy do spraw wojskowych i morskich, jako Gwardia Rewolucji Październikowej, 14 maja 1923
Trocki z żołnierzami Armii Czerwonej w Moskwie, 1922
Trocki z żołnierzami Armii Czerwonej w Moskwie, 1922
Trocki z Christianem Rakowskim, ok. 1924
Trocki z Christianem Rakowskim, ok. 1924
Portret kubistyczny z 1922 roku autorstwa Jurija Annienkowa. Jedna z wersji pojawiła się na wczesnej okładce „Time”.
Portret kubistyczny z 1922 roku autorstwa Jurija Annienkowa. Jedna z wersji pojawiła się na wczesnej okładce „Time”.
Lew Trocki (w środku po prawej) z sowieckimi przywódcami piszący list protestacyjny do brytyjskiego sekretarza spraw zagranicznych lorda Curzona w 1923 roku. Obraz nieznanego artysty, parodiujący obraz Ilji Riepina „Odpowiedź kozaków zaporoskich”
Lew Trocki (w środku po prawej) z sowieckimi przywódcami piszący list protestacyjny do brytyjskiego sekretarza spraw zagranicznych lorda Curzona w 1923 roku. Obraz nieznanego artysty, parodiujący obraz Ilji Riepina „Odpowiedź kozaków zaporoskich”
Trocki w swoim gabinecie w Moskwie, lata 20. XX wieku
Trocki w swoim gabinecie w Moskwie, lata 20. XX wieku
Andriej Bubnow, Klimient Woroszyłow, Lew Trocki, Michaił Kalinin i Michaił Frunze podczas pochodu z okazji rewolucji październikowej na Placu Czerwonym, 7 listopada 1924 roku
Andriej Bubnow, Klimient Woroszyłow, Lew Trocki, Michaił Kalinin i Michaił Frunze podczas pochodu z okazji rewolucji październikowej na Placu Czerwonym, 7 listopada 1924 roku
Trocki i Leonid Sierebriakow podczas Zjazdu Sowietów Związku Radzieckiego w maju 1925 roku.
Trocki i Leonid Sierebriakow podczas Zjazdu Sowietów Związku Radzieckiego w maju 1925 roku.
Trocki przemawia na zebraniu w Domu Związków Zawodowych w Moskwie, marzec 1926 roku.
Trocki przemawia na zebraniu w Domu Związków Zawodowych w Moskwie, marzec 1926 roku.
12 obrazów

Po przystąpieniu do bolszewików Trocki pomógł kierować rewolucją październikową, a jako komisarz spraw zagranicznych negocjował traktat brzeski. Jako komisarz spraw wojskowych w latach 1918–1925 zbudował Armię Czerwoną i poprowadził ją do zwycięstwa w wojnie domowej. Po śmierci Lenina sprzeciwił się Józefowi Stalinowi, został wykluczony z partii, a następnie z Związku Sowieckiego.

Spuścizna

Trocki (w środku, w okularach i z kozią bródką) przybywa do Meksyku w styczniu 1937 roku wraz z żoną Natalią Sedową (po jego lewej). Za nimi stoi artystka Frida Kahlo (po lewej od Sedowej).
Trocki (w środku, w okularach i z kozią bródką) przybywa do Meksyku w styczniu 1937 roku wraz z żoną Natalią Sedową (po jego lewej). Za nimi stoi artystka Frida Kahlo (po lewej od Sedowej).
Trocki (w środku) z amerykańskimi towarzyszami, w tym Harrym DeBoerem (po lewej), w Meksyku, na krótko przed zamordowaniem, 1940 rok
Trocki (w środku) z amerykańskimi towarzyszami, w tym Harrym DeBoerem (po lewej), w Meksyku, na krótko przed zamordowaniem, 1940 rok
Gabinet w Coyoacán w Meksyku, w którym Lew Trocki został zamordowany czekanem 20 sierpnia 1940 roku
Gabinet w Coyoacán w Meksyku, w którym Lew Trocki został zamordowany czekanem 20 sierpnia 1940 roku
Portret jako komisarza Armii Czerwonej, 1920
Portret jako komisarza Armii Czerwonej, 1920
Trocki z drugą żoną, Natalią Sedową, w 1932 roku
Trocki z drugą żoną, Natalią Sedową, w 1932 roku
Trocki (trzeci od lewej, w tylnym rzędzie) jako komisarz ludowy do spraw zagranicznych z delegacją sowiecką w Brześciu Litewskim, 1917–1918
Trocki (trzeci od lewej, w tylnym rzędzie) jako komisarz ludowy do spraw zagranicznych z delegacją sowiecką w Brześciu Litewskim, 1917–1918
Lenin w 1920 roku, wykadrowany
Lenin w 1920 roku, wykadrowany
Profil Trockiego
Profil Trockiego
Grób Trockiego w Coyoacán w Meksyku, gdzie spoczywa jego prochy.
Grób Trockiego w Coyoacán w Meksyku, gdzie spoczywa jego prochy.
Zachodnioniemieccy studenci z transparentem z wizerunkiem Trockiego podczas protestów w 1968 roku
Zachodnioniemieccy studenci z transparentem z wizerunkiem Trockiego podczas protestów w 1968 roku
Trocki, ok. 1918
Trocki, ok. 1918
Popiersie Trockiego autorstwa Duncana Fergusona w Muzeum Domu Lwa Trockiego w Coyoacán w Meksyku
Popiersie Trockiego autorstwa Duncana Fergusona w Muzeum Domu Lwa Trockiego w Coyoacán w Meksyku
12 obrazów

Na wygnaniu Trocki krytykował stalinizm i rozwijał teorię rewolucji permanentnej. W 1938 roku założył Czwartą Internacjonałę. Oficjalna historiografia sowiecka pominęła go później milczeniem, podczas gdy wielu na zachodniej lewicy uważało go za obrońcę demokratycznego socjalizmu. Historycy na ogół wysoko oceniają jego kierownictwo Armii Czerwonej, choć niektóre jego działania w czasie wojny pozostają kontrowersyjne.

W 137 językach

Редакція Factograf · Opublikowano 14 października 2026 · Częściowo na podstawie Wikipedii, CC BY-SA 4.0 · Artykuł źródłowy