Lew Trocki (ur. jako Lew Dawidowicz Bronsztejn, 1879–1940) był rosyjskim rewolucjonistą, sowieckim politykiem i teoretykiem polityki. Odegrał kluczową rolę w rewolucji 1905 roku, rewolucji październikowej 1917 roku, wojnie domowej w Rosji oraz w powstaniu Związku Sowieckiego. Wraz z Władimirem Leninem uchodził za jedną z dwóch najbardziej znaczących postaci państwa sowieckiego aż do śmierci Lenina w 1924 roku. Jego marksistowskie idee dały początek nurtowi myślowemu znanemu jako trockizm. Na wygnanie wysłano go w 1929 roku, a zamordowano w Meksyku w 1940 roku.
Wczesne życie i wygnanie












Urodzony w żydowskiej rodzinie rolniczej na terenie dzisiejszej Ukrainy, Trocki kształcił się w Odessie i w latach 90. XIX wieku zaangażował się w działalność rewolucyjną. Aresztowany i zesłany na Syberię, uciekł w 1902 roku i poznał Lenina w Londynie. Ponownie trafił na zesłanie po rewolucji 1905 roku, gdy przewodniczył Sowietowi Piotrogrodzkiemu, i mieszkał za granicą aż do rewolucji lutowej 1917 roku.
Rola w państwie sowieckim












Po przystąpieniu do bolszewików Trocki pomógł kierować rewolucją październikową, a jako komisarz spraw zagranicznych negocjował traktat brzeski. Jako komisarz spraw wojskowych w latach 1918–1925 zbudował Armię Czerwoną i poprowadził ją do zwycięstwa w wojnie domowej. Po śmierci Lenina sprzeciwił się Józefowi Stalinowi, został wykluczony z partii, a następnie z Związku Sowieckiego.
Spuścizna












Na wygnaniu Trocki krytykował stalinizm i rozwijał teorię rewolucji permanentnej. W 1938 roku założył Czwartą Internacjonałę. Oficjalna historiografia sowiecka pominęła go później milczeniem, podczas gdy wielu na zachodniej lewicy uważało go za obrońcę demokratycznego socjalizmu. Historycy na ogół wysoko oceniają jego kierownictwo Armii Czerwonej, choć niektóre jego działania w czasie wojny pozostają kontrowersyjne.
