factograf
PL

Kemetyzm

Kemetyzm
Oko Horusa (udżat) przez kemetystów jest uważany za jeden z symboli religijnych.
Oko Horusa (udżat) przez kemetystów jest uważany za jeden z symboli religijnych.

Kemetyzm – religia politeistyczna będąca współczesną formą wierzeń starożytnego Egiptu. Termin ten pochodzi od egipskiego słowa kmt, zwykle wymawianego jako kemet, oznaczającego dosłownie czarna ziemia i będącego staroegipską nazwą Egiptu.

Istnieje kilka głównych nurtów, z których każdy ma inne podejście do swoich przekonań, od eklektycznych po rekonstrukcyjne.

Wierzenia

Główna kaplica Kemetyzmu
Główna kaplica Kemetyzmu

Zważywszy na wyparcie rdzennych wierzeń egipskich, początkowo przez chrześcijaństwo, a następnie przez islam; współcześni kemetyści decydują się na przyjęcie mniej lub bardziej zreformowanego zespołu wierzeń i praktyk sakralnych, często uzupełniając braki w wiedzy metodologią gnostyczną. Wyznawcy kemetyzmu skupiają się w swojej religii na oddawaniu czci starożytnym egipskich bogom i honorowaniu swoich bliskich zmarłych; nazywanych przez nich Akh. Praktyka tych wierzeń na ogół przybiera formę; życia w zgodzie z Maat, składania ofiar dla bogów i zmarłych, odmawiania modlitw i tworzenia ołtarzy, ale nie ma dokładnych i ścisłych wytycznych dotyczących kultu. Ołtarze mogą zawierać przedmioty, takie jak: świece, idole i naczynia ofiarne. Kemetyzm wśród jego wyznawców jest uznawany za religię natury, traktującą bogów jako władców sił występujących w przyrodzie i objawiających się nieustannie w świecie nas otaczającym.

Etyka

Podstawowymi źródłami etyki kemetyzmu są różne wersje 42 zaprzeczeń, które często spisane były w egipskich księgach umarłych. Ze względu na brak jednej, ogólnie przyjętej wersji tego tekstu, nie ma wśród kemetystów dokładnie określonych i przyjętych przez ogół zasad postępowania. By ocenić słuszność swoich decyzji, kemetyści odwołują się do starożytnych tekstów w poszukiwaniu rad, a nie ściśle wytyczonych nakazów i zakazów. Pisma takie jak: maksymy Ptahhotepa, i nauki dla króla Merikare; także są wykorzystywane.

Heka

Jednym z bardziej kontrowersyjnych terminów pośród kemetystów jest „heka”, która często definiowana jest jako egipska magia. Współcześni egipscy poganie jednak nie oddzielają jej od swojej standardowej działalności religijnej, zacierając tym samym w swoich wierzeniach różnice pomiędzy praktyką zaklęć mających przynieść odpowiednią korzyść a ceremoniami o charakterze sakralnym.

Kalendarz liturgiczny

Kemetyczny kalendarz opiera się w głównej mierze na obserwacji zjawisk astronomicznych, takich jak fazy księżyca, czy heliakalny wschód Syriusza (mający wyznaczać w niektórych denominacjach początek roku liturgicznego). Liczba obchodzonych świąt w ciągu roku różni się w zależności od określonego nurtu i tradycji, wybranych przez jednostkę. Każde ze świąt honorować ma ważne wydarzenia mitologiczne lub szczególne bóstwo.

Dualizm Maat i Isfet

Bardzo istotną rolę w religii kemetystycznej gra dualizm pomiędzy Maat oraz Isfet. Słowo Maat odnosi się zarówno do bogini Maat, jak i do konceptu szeroko rozumianego porządku. Wyraz ten w języku staro-egipskim ma wiele znaczeń; m.in.: dobroczynienie, piękno, równowaga, kreacja. Isfet natomiast odnosi się wyłącznie do konceptu szeroko pojętego chaosu. Isfet tłumaczyć można jako: złoczynienie, nieczystość i zniszczenie. Kemetyści wierzą w nieskończoną i cykliczną walkę dobra ze złem. Przykładem jej, jest mit o podróży boga słońca przez świat umarłych. Bóg Ra każdej nocy żegluje do świata podziemnego, gdzie zawsze czeka tam na niego zły demon Apophis, który stara się połknąć jego barkę. Zawsze jednak Apophis jest powstrzymywany przez bogów wspierających.

Starożytni Egipcjanie wyrażali w swoim piśmie wiarę w to, że każde bóstwo żyje w Maat i ludzie stworzeni zostali do tego samego. W religii ich nie istniało pojęcie pierwotnego grzechu i każdy człowiek mógł wybrać, czy zachowywać się zgodnie z wolą bogów i unikać zła, czy być jej nieposłusznym i stale praktykować złoczynienie. Koncept ten wyraża m.in. poniższy fragment Tekstów Sarkofagów:

,,Stworzyłem każdego jako podobnego drugiemu. Nie nakazałem im czynić zła (isfet), to ich serca zniszczyły to, co ustanowiłem." (Teksty Sarkofagów, zaklęcie 1130)

Społeczność

Wyznawcy kemetyzmu skupiają się czasem w organizacjach powiązanych z tą religią, o zróżnicowanych formach praktyk. Wielu kemetystów praktykuje też indywidualnie, bez przynależności do wspomnianych organizacji - z powodu preferencji takiej praktyki lub trudności w odnalezieniu grup w swoim regionie albo ich braku. Niektórzy wyznawcy łączą kemetyzm z innymi formami neopoganizmu. Znane są koweny Wicca włączające kemetystyczny panteon do swojej praktyki.

W 1988 r. Tamara Siuda stworzyła ruch kemetyzmu ortodoksyjnego. W tym ujęciu kemetyzm jest porównywany do rodzimych religii afrykańskiej diaspory czy np. voodoo, Candomblé i Lukumi. Dodano także praktykę monolatrii, tłumaczoną jako "miękki" politeizm i mającą związek z rozumieniem bogów jako zarówno odrębnych bytów, aspektów innych bóstw lub, poprzez synkretyzm, jednego bóstwa stworzonego z wielu. Ortodoksyjny kemetyzm ujmuje praktykę religijną w trzy formy: praktykę formalną i zrytualizowaną, osobistą oraz kult przodków.

Istnieje też nurt kemetyzmu reformowanego - nie opierającego się na motywach ściśle rekonstrukcyjnych, opartego bardziej na dostosowywaniu historycznych form praktyki do współczesnych potrzeb. Kemetyzm reformowany odrzuca (jak większość współczesnych grup) ideę faraona jako swoistego przywódcy religijnego, a ponadto dostosowuje religię do współczesnych norm związanych z równouprawnieniem płci czy odmiennych warunków praktyki, dostępności materiałów używanych w niej; opowiada się za jednym kalendarzem religijnym dla wszystkich współczesnych kemetystów. Kemetyzm reformowany nie usiłuje przenosić starożytnych egipskich norm kulturowych na grunt społeczności, które praktykują religię.

Współcześni kemetyści tworzą własne społeczności internetowe, np. na portalu Reddit, forach dedykowanych praktyce neopoganizmu i grupach w mediach społecznościowych. Pierwszym polskim portalem poświęconym w całości tej religii jest Kemetyzm.pl. Z uwagi na rozproszenie wyznawców i różny stan rozwoju społeczności w różnych państwach, wielu kemetystów szuka kontaktu ze sobą w internecie, tam też szuka informacji o praktyce lub publikuje własne treści.

Sharon Freeman LaBorde opublikowała książkę Following the Sun: A Practical Guide to Egyptian Religion (Lulu Press, 2010). Oprócz tego i innych dzieł na temat kemetyzmu, prowadzi także kanał w serwisie YouTube o nazwie KemeticIndependent.

Kemetyzm i inspirowane nim praktyki bywają też wykorzystywane jako lub forma łączenia i inspirowania społeczności pochodzenia afrykańskiego lub element afrocentryzmu. Przykładem stowarzyszenia łączącego kemetyzm z duchowością afrykańską jest Temple of Anu.

Istnieją (głównie w Stanach Zjednoczonych) współczesne świątynie kemetystyczne. Należą do nich Temple of Sekhmet w Indian Springs (Nevada) czy Tawy House w Joliet (Illinois).

Czytaj dalej

W 30 językach

Tekst z Wikipedii, CC BY-SA 4.0 · Artykuł źródłowy