factograf
PL
Zaloguj się

królowa małżonka i regentka Francji (1519–1589)

Katarzyna Medycejska

  • 1 min czytania
  • W 78 językach
  • 20 obrazów
  • Artykuł autorski Factograf
Katarzyna Medycejska

Katarzyna Medycejska (1519–1589) była królową Francji w latach 1547–1559 dzięki małżeństwu z królem Henrykiem II. Była matką trzech francuskich królów: Franciszka II, Karola IX i Henryka III, i sprawowała znaczny wpływ na życie polityczne Francji w czasie ich panowania, okres ten bywa nazywany epoką Katarzyny Medycejskiej. Urodzona w florenckim rodzie Medyceuszów, wychowywała się w czasach zmiennych losów politycznych tej rodziny, a w 1533 roku weszła w skład francuskiej dynastii królewskiej, zawierając małżeństwo.

Młodość

Katarzyna Medycejska, w otoczeniu Françoisa Clouet
Katarzyna Medycejska, w otoczeniu Françoisa Clouet
Giulio di Giuliano de' Medici, papież Klemens VII, obraz Sebastiana del Piombo, ok. 1531. Klemens nazwał zaręczyny Katarzyny z Henrykiem Orleańskim „najlepszym małżeństwem na świecie”.
Giulio di Giuliano de' Medici, papież Klemens VII, obraz Sebastiana del Piombo, ok. 1531. Klemens nazwał zaręczyny Katarzyny z Henrykiem Orleańskim „najlepszym małżeństwem na świecie”.
Małżeństwo Katarzyny i Henryka, namalowane siedemnaście lat po tym wydarzeniu
Małżeństwo Katarzyny i Henryka, namalowane siedemnaście lat po tym wydarzeniu
Henryk, książę Orleanu, obraz Corneille de Lyon. Jako dziecko Henryk spędził prawie cztery i pół roku jako zakładnik w Hiszpanii, co doświadczenie uczyniło go introwertykiem i ponurym.
Henryk, książę Orleanu, obraz Corneille de Lyon. Jako dziecko Henryk spędził prawie cztery i pół roku jako zakładnik w Hiszpanii, co doświadczenie uczyniło go introwertykiem i ponurym.
Katarzyna Medycejska w latach trzydziestych jako królowa małżonka Francji, lata 50. XVI wieku. Portret w Galerii Uffizi. Wenecki wysłannik opisał ją, gdy zbliżała się do czterdziestki, jako osobę o dystyngowanym wyglądzie, zgrabnej sylwetce i pięknej skórze.
Katarzyna Medycejska w latach trzydziestych jako królowa małżonka Francji, lata 50. XVI wieku. Portret w Galerii Uffizi. Wenecki wysłannik opisał ją, gdy zbliżała się do czterdziestki, jako osobę o dystyngowanym wyglądzie, zgrabnej sylwetce i pięknej skórze.
Srebrny żeton Katarzyny Medycejskiej
Srebrny żeton Katarzyny Medycejskiej
„Brazylijski bal” dla Henryka II i Katarzyny Medycejskiej w Rouen, 1 października 1550, zapowiedź powstania France Antarctique w Brazylii
„Brazylijski bal” dla Henryka II i Katarzyny Medycejskiej w Rouen, 1 października 1550, zapowiedź powstania France Antarctique w Brazylii
7 obrazów

Katarzyna urodziła się we Florencji w 1519 roku jako córka Lorenza Medyceusza, księcia Urbino, i Magdaleny de La Tour d'Auvergne, jednak oboje rodzice zmarli w ciągu kilku tygodni od jej narodzin. Jej prawo do Księstwa Urbino nie zostało uznane, a wychowywali ją krewni, pozostając pod opieką papieża Klemensa VII. Kiedy w 1527 roku Florencja powstała przeciwko Medyceuszom, przez kilka lat przebywała w klasztorach, a podczas późniejszego oblężenia jej bezpieczeństwo było zagrożone. Miasto skapitulowało w 1530 roku, po czym Klemens zaczął aranżować jej małżeństwo.

Małżeństwo i panowanie

Franciszek II, król Francji, obraz François Clouet, 1560. Podczas koronacji Franciszek uznał koronę za tak ciężką, że czterej szlachcice musieli ją przytrzymywać, gdy wchodził po schodach na tron.
Franciszek II, król Francji, obraz François Clouet, 1560. Podczas koronacji Franciszek uznał koronę za tak ciężką, że czterej szlachcice musieli ją przytrzymywać, gdy wchodził po schodach na tron.
Karol IX, król Francji, wedle François Clouet, ok. 1565. Wenecki ambasador Giovanni Michiel opisał Karola jako godnego podziwu chłopca o pięknych oczach i pełnych wdzięku ruchach, choć nie silnego i skłonnego do ćwiczeń zbyt forsownych jak na swoje zdrowie.
Karol IX, król Francji, wedle François Clouet, ok. 1565. Wenecki ambasador Giovanni Michiel opisał Karola jako godnego podziwu chłopca o pięknych oczach i pełnych wdzięku ruchach, choć nie silnego i skłonnego do ćwiczeń zbyt forsownych jak na swoje zdrowie.
Joanna d'Albret, królowa Nawarry, obraz François Clouet, 1570. W 1572 roku napisała do syna Henryka, że Katarzyna z niej drwi i innym mówi coś przeciwnego do tego, co sama powiedziała.
Joanna d'Albret, królowa Nawarry, obraz François Clouet, 1570. W 1572 roku napisała do syna Henryka, że Katarzyna z niej drwi i innym mówi coś przeciwnego do tego, co sama powiedziała.
Szczegół przedstawiający Katarzynę oglądającą zwłoki, gdy hugenotów mordowano przed Luwrem, na obrazie Masakra w dzień św. Bartłomieja François Dubois (zm. 1584). Dubois był hugenotem, który uciekł z Francji po masakrze, choć nie wiadomo, czy był jej świadkiem.
Szczegół przedstawiający Katarzynę oglądającą zwłoki, gdy hugenotów mordowano przed Luwrem, na obrazie Masakra w dzień św. Bartłomieja François Dubois (zm. 1584). Dubois był hugenotem, który uciekł z Francji po masakrze, choć nie wiadomo, czy był jej…
Henryk, książę Anjou, obraz Jean de Court, ok. 1573. Jako Henryk III często wykazywał większe zainteresowanie pobożnymi praktykami niż rządzeniem.
Henryk, książę Anjou, obraz Jean de Court, ok. 1573. Jako Henryk III często wykazywał większe zainteresowanie pobożnymi praktykami niż rządzeniem.
Najmłodszy syn Katarzyny, Franciszek, książę Alençon, obraz Nicholasa Hilliarda, ok. 1577. Elżbieta I Angielska nazywała go „swoją żabką”, ale stwierdziła, że nie jest tak zniekształcony, jak się spodziewała.
Najmłodszy syn Katarzyny, Franciszek, książę Alençon, obraz Nicholasa Hilliarda, ok. 1577. Elżbieta I Angielska nazywała go „swoją żabką”, ale stwierdziła, że nie jest tak zniekształcony, jak się spodziewała.
6 obrazów

Katarzyna poślubiła w 1533 roku w Marsylii, mając czternaście lat, Henryka, drugiego syna króla Franciszka I. Henryk został później delfinem po śmierci swojego starszego brata. Jako królowa Katarzyna była w dużej mierze wykluczona z spraw państwowych przez męża, który faworyzował swoją główną kochankę, Dianę de Poitiers. Nagła śmierć Henryka w 1559 roku sprawiła, że Katarzyna weszła do polityki jako matka jego słabowitego młodego syna Franciszka II, a po śmierci Franciszka w roku następnym została regentką za swojego drugiego syna, Karola IX.

Wojny religijne

Henryk, książę Guise, obraz Pierre Dumoûtier. Ujęty słodyczą Katarzyny podczas negocjacji w Épernay w 1585 roku, Guise ze łzami w oczach zapewniał, że jego intencje zostały źle zrozumiane.
Henryk, książę Guise, obraz Pierre Dumoûtier. Ujęty słodyczą Katarzyny podczas negocjacji w Épernay w 1585 roku, Guise ze łzami w oczach zapewniał, że jego intencje zostały źle zrozumiane.
Nagrobki Katarzyny Medycejskiej i Henryka II autorstwa Germaina Pilona (1583), bazylika Saint-Denis
Nagrobki Katarzyny Medycejskiej i Henryka II autorstwa Germaina Pilona (1583), bazylika Saint-Denis
Triumf Zimy, obraz Antoine Caron, ok. 1568
Triumf Zimy, obraz Antoine Caron, ok. 1568
Balet komiczny królowej, z ryciny Jacques'a Patina z 1582 roku
Balet komiczny królowej, z ryciny Jacques'a Patina z 1582 roku
Portret rodzinny Henryka i Katarzyny
Portret rodzinny Henryka i Katarzyny
Ludwik, Wiktoria i Joanna, troje dzieci, które zmarły w niemowlęctwie, przedstawione w książce godzinek Katarzyny
Ludwik, Wiktoria i Joanna, troje dzieci, które zmarły w niemowlęctwie, przedstawione w książce godzinek Katarzyny
6 obrazów

Synowie Katarzyny panowali w okresie niemal nieustannych konfliktów religijnych i wojen domowych między katolikami a kalwińskimi hugenotami. Najpierw szła na ustępstwa wobec hugenotów, później przyjęła surowszą politykę, która zadowoliła także twardą frakcję katolicką. Powszechnie obwiniano ją za prześladowania za panowania jej synów, zwłaszcza za masakrę w dzień św. Bartłomieja w 1572 roku, w której zginęły tysiące hugenotów. Historycy wciąż debatują nad tym, jaką odpowiedzialność ponosiła za te decyzje.

W 78 językach

Редакція Factograf · Opublikowano 14 października 2026 · Częściowo na podstawie Wikipedii, CC BY-SA 4.0 · Artykuł źródłowy