factograf
PL
Zaloguj się

król Prus w latach 1740–1786

Fryderyk II Wielki

  • 1 min czytania
  • W 92 językach
  • 22 obrazy
  • Artykuł autorski Factograf
Fryderyk II Wielki

Fryderyk II (1712–1786), znany jako Fryderyk Wielki, panował w Prusach od 1740 roku aż do śmierci. Był ostatnim monarchą z dynastii Hohenzollernów, który nosił tytuł króla w Prusach, po tym jak w 1772 roku, po zaanektowaniu Prus Królewskich od Rzeczypospolitej Obojga Narodów, ogłosił się królem Prus. Za jego panowania Prusy znacznie powiększyły swoje terytorium i stały się głównym mocarstwem wojskowym w Europie. Pamiętany jest jako wybitny wódz, zwolennik absolutyzmu oświeconego oraz mecenas sztuki i filozofii.

Wczesne życie i młodość

Fryderyk Wielki, obraz Johanna Georga Ziesenisa, wersja przycięta z Google Cultural Institute
Fryderyk Wielki, obraz Johanna Georga Ziesenisa, wersja przycięta z Google Cultural Institute
Fryderyk jako dziecko, przypisywany Antoine’owi Pesne’owi, ok. 1715–1720
Fryderyk jako dziecko, przypisywany Antoine’owi Pesne’owi, ok. 1715–1720
Portret 24-letniego Fryderyka jako następcy tronu pruskiego, autorstwa Antoine’a Pesne’a, 1736, Huis Doorn, Holandia
Portret 24-letniego Fryderyka jako następcy tronu pruskiego, autorstwa Antoine’a Pesne’a, 1736, Huis Doorn, Holandia
Małżeństwo Fryderyka z Elżbietą Krystyną w zamku Salzdahlum, obraz J. G. Schmidta, 1733
Małżeństwo Fryderyka z Elżbietą Krystyną w zamku Salzdahlum, obraz J. G. Schmidta, 1733
Pałac w Rheinsbergu, rezydencja Fryderyka w latach 1736–1740
Pałac w Rheinsbergu, rezydencja Fryderyka w latach 1736–1740
Europa w chwili objęcia przez Fryderyka tronu pruskiego w 1740 roku; Brandenburgia-Prusy zaznaczone kolorem fioletowym
Europa w chwili objęcia przez Fryderyka tronu pruskiego w 1740 roku; Brandenburgia-Prusy zaznaczone kolorem fioletowym
Europa w chwili śmierci Fryderyka w 1786 roku, z terytorium Prus znacznie powiększonym dzięki wojnom śląskim, dziedziczeniu Fryzji Wschodniej i pierwszemu rozbiorowi Polski
Europa w chwili śmierci Fryderyka w 1786 roku, z terytorium Prus znacznie powiększonym dzięki wojnom śląskim, dziedziczeniu Fryzji Wschodniej i pierwszemu rozbiorowi Polski
Atak pruskiej piechoty pod Hohenfriedbergiem, obraz Carla Röchlinga, 1913
Atak pruskiej piechoty pod Hohenfriedbergiem, obraz Carla Röchlinga, 1913
Fryderyk Wielki w bitwie pod Zorndorfem, obraz Carla Röchlinga, 1904
Fryderyk Wielki w bitwie pod Zorndorfem, obraz Carla Röchlinga, 1904
Fryderyk Wielki po klęsce w bitwie pod Hochkirchem, obraz Carla Röchlinga, ok. 1900
Fryderyk Wielki po klęsce w bitwie pod Hochkirchem, obraz Carla Röchlinga, ok. 1900
Portret Fryderyka autorstwa Wilhelma Camphausena, 1870, jeden z wielu wyidealizowanych portretów tego władcy
Portret Fryderyka autorstwa Wilhelma Camphausena, 1870, jeden z wielu wyidealizowanych portretów tego władcy
11 obrazów

Fryderyk był synem przyszłego króla Fryderyka Wilhelma I i Zofii Doroty Hanowerskiej. Jego ojciec, zwany Królem Żołnierzem, rządził z surową władzą i cenił militaryzm, natomiast matka słynęła z wykształcenia i wdzięku. W młodości Fryderyk preferował muzykę, literaturę i kulturę francuską, zainteresowania, które ojciec uważał za zniewieściałe, co prowadziło do częstych konfliktów między nimi. Wykształcenie otrzymał w języku francuskim i niemieckim od nauczycieli, z których kilku było francuskimi kalwinistami, i potajemnie zgromadził pokaźną bibliotekę poezji, klasyki i filozofii.

Panowanie i dziedzictwo

Rzeczpospolita Obojga Narodów po pierwszym rozbiorze w 1772 roku
Rzeczpospolita Obojga Narodów po pierwszym rozbiorze w 1772 roku
Portret Fryderyka autorstwa Anny Doroty Therbusch, 1772, Pałac w Wersalu, Francja
Portret Fryderyka autorstwa Anny Doroty Therbusch, 1772, Pałac w Wersalu, Francja
Grafika przedstawiająca Fryderyka w Waffenrocku, 1873, na podstawie wcześniejszego rysunku Johanna Heinricha Rambergi
Grafika przedstawiająca Fryderyka w Waffenrocku, 1873, na podstawie wcześniejszego rysunku Johanna Heinricha Rambergi
Katedra św. Jadwigi, pierwszy rzymskokatolicki kościół zbudowany w Berlinie od czasów reformacji, wzniesiony za zgodą Fryderyka, który również naszkicował jego projekt
Katedra św. Jadwigi, pierwszy rzymskokatolicki kościół zbudowany w Berlinie od czasów reformacji, wzniesiony za zgodą Fryderyka, który również naszkicował jego projekt
Król wszędzie, obraz Roberta Warthmüllera, 1886, Niemieckie Muzeum Historyczne, Berlin, przedstawiający Fryderyka nadzorującego żniwa ziemniaków
Król wszędzie, obraz Roberta Warthmüllera, 1886, Niemieckie Muzeum Historyczne, Berlin, przedstawiający Fryderyka nadzorującego żniwa ziemniaków
Koncert fletowy w Sanssouci, obraz Adolpha Menzla, 1852, Alte Nationalgalerie, Berlin, przedstawiający Fryderyka grającego na flecie, któremu towarzyszy C. P. E. Bach przy pianinie Gottfrieda Silbermanna
Koncert fletowy w Sanssouci, obraz Adolpha Menzla, 1852, Alte Nationalgalerie, Berlin, przedstawiający Fryderyka grającego na flecie, któremu towarzyszy C. P. E. Bach przy pianinie Gottfrieda Silbermanna
Południowa lub ogrodowa fasada i główny korpus pałacu Sanssouci
Południowa lub ogrodowa fasada i główny korpus pałacu Sanssouci
Okrągły stół króla Fryderyka II w Sanssouci, obraz Adolpha Menzla, 1849, Alte Nationalgalerie, Berlin, przedstawiający Fryderyka z Voltaire’em i innymi gośćmi
Okrągły stół króla Fryderyka II w Sanssouci, obraz Adolpha Menzla, 1849, Alte Nationalgalerie, Berlin, przedstawiający Fryderyka z Voltaire’em i innymi gośćmi
Fryderyk Wielki na polu bitwy, obraz Hugo Ungewittera, 1906
Fryderyk Wielki na polu bitwy, obraz Hugo Ungewittera, 1906
Grób Fryderyka w Sanssouci z ziemniakami, miejsce pochówku po zjednoczeniu Niemiec; chciał spocząć obok swoich psów, jednak początkowo nie spełniono tego życzenia
Grób Fryderyka w Sanssouci z ziemniakami, miejsce pochówku po zjednoczeniu Niemiec; chciał spocząć obok swoich psów, jednak początkowo nie spełniono tego życzenia
10 obrazów

Po objęciu władzy Fryderyk w 1742 roku najechał i zaanektował bogatą austriacką prowincję Śląsk, zyskując uznanie jako wódz. Napisał także wpływowe analizy dotyczące strategii, taktyki, manewrowości i logistyki, oparte na jego doświadczeniach z pola bitwy. Jako władca zmodernizował biurokrację i administrację państwową, zreformował system sądownictwa i zachęcał imigrantów do osiedlania się w kraju. Dopuszczał wolność wyznania i wolność prasy, choć jego polityka nie była wolna od uprzedzeń. Historycy od dawna spierają się o jego reputację, która została wyidealizowana w XIX wieku, a później przywłaszczona przez nazistów, podczas gdy współcześni badacze na ogół postrzegają go jako zdolnego monarchę i wodza.

W 92 językach

Редакція Factograf · Opublikowano 14 października 2026 · Częściowo na podstawie Wikipedii, CC BY-SA 4.0 · Artykuł źródłowy