factograf
PL
Zaloguj się

polityk komunistyczny, faktyczny przywódca Polski w latach 1970–1980

Edward Gierek

  • 1 min czytania
  • W 12 językach
  • 12 obrazów
  • Artykuł autorski Factograf
Edward Gierek

Edward Gierek (ur. 1913, zm. 2001) był polskim politykiem komunistycznym, który w latach 1970–1980 faktycznie kierował Polską Rzecząpospolitą Ludową. Zastąpił Władysława Gomułkę na stanowisku pierwszego sekretarza rządzącej Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej (PZPR). Pochodził z rodziny górniczej, większość wczesnej młodości spędził we Francji i Belgii, a znany był z otwartości i umiejętności publicznych wystąpień. Jego rządy rozpoczęły się od poprawy warunków życia i większej swobody kulturalnej, lecz później zostały podważone przez ogromne zadłużenie zagraniczne i stagnację gospodarczą.

Młodość i emigracja

Gierek wraz z żoną biorą udział w Dniu Ochotniczej Pracy Partyjnej
Gierek wraz z żoną biorą udział w Dniu Ochotniczej Pracy Partyjnej
Pierwszy sekretarz Edward Gierek (drugi od lewej)
Pierwszy sekretarz Edward Gierek (drugi od lewej)
Gierek uczestniczył w setkach wyjazdów terenowych i wizyt, spotykając się ze zwykłymi ludźmi i zbierając ich opinie
Gierek uczestniczył w setkach wyjazdów terenowych i wizyt, spotykając się ze zwykłymi ludźmi i zbierając ich opinie
Polski Fiat 126p, rocznik 1973
Polski Fiat 126p, rocznik 1973
4 obrazy

Gierek urodził się w rodzinie górniczej w Porąbce, obecnie części Sosnowca. Po śmierci ojca, który zginął w wypadku w kopalni, matka wyjechała do północnej Francji, gdzie w wieku 13 lat podjął pracę w kopalni węgla. W 1931 roku wstąpił do Francuskiej Partii Komunistycznej, a w 1934 roku został deportowany do Polski za organizowanie strajku. Następnie przeniósł się do Belgii, pracował tamtejszych kopalniach i uczestniczył w komunistycznym ruchu oporu przeciwko nazistom podczas okupacji niemieckiej.

Awans w partii

Kartka na cukier na 1 kg, lipiec 1976
Kartka na cukier na 1 kg, lipiec 1976
Huta Katowice, 2008
Huta Katowice, 2008
Edward Gierek osobiście otworzył nowy dworzec kolejowy Warszawa Centralna 5 grudnia 1975 roku.
Edward Gierek osobiście otworzył nowy dworzec kolejowy Warszawa Centralna 5 grudnia 1975 roku.
Gierek z prezydentem Stanów Zjednoczonych Jimmym Carterem w grudniu 1977 roku
Gierek z prezydentem Stanów Zjednoczonych Jimmym Carterem w grudniu 1977 roku
4 obrazy

Gierek wrócił do Polski w 1948 roku i wziął udział w zjeździe założycielskim Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej. W 1952 roku wszedł do Sejmu, a w 1954 roku do Komitetu Centralnego. Po krótkim okresie zasiadania w Biurze Politycznym w 1956 roku został w nim ponownie przywrócony w 1959 roku. Od 1957 roku kierował katowicką organizacją partyjną województwa, budując silną bazę regionalną i opinię pragmatycznego, zorientowanego na gospodarkę menedżera, który utrzymywał dobre stosunki z radzieckim kierownictwem.

Rządy i upadek

Gierek (pierwszy plan, drugi od prawej), Wojciech Jaruzelski (pierwszy plan, czwarty od prawej) i Stanisław Kania (drugi plan, pierwszy od prawej) wśród innych wysokich rangą polityków w 1974 roku
Gierek (pierwszy plan, drugi od prawej), Wojciech Jaruzelski (pierwszy plan, czwarty od prawej) i Stanisław Kania (drugi plan, pierwszy od prawej) wśród innych wysokich rangą polityków w 1974 roku
Gierek z przywódcą NRD Erichem Honeckerem
Gierek z przywódcą NRD Erichem Honeckerem
Grób Edwarda i Stanisławy Gierków w Sosnowcu
Grób Edwarda i Stanisławy Gierków w Sosnowcu
3 obrazy

Gierek został pierwszym sekretarzem w 1970 roku, po tym, jak brutalne stłumienie protestów pod jego zwierzchnictwem doprowadziło do odsunięcia Gomułki. Jego rząd rozbudowywał budownictwo mieszkaniowe, przemysł i kontakty z zagranicą, opierając się jednak na dużych pożyczkach zagranicznych. Pod koniec lat 70. gospodarka stanęła w miejscu, kraj miał trudności ze spłatą wierzycieli, a wprowadzono kartki na żywność. Po porozumieniach gdańskich z 1980 roku, zawartych z rodzącym się ruchem Solidarność, Gierek został zastąpiony przez Stanisława Kanię, a później wykluczony z partii. Resztę życia spędził na emeryturze.

W 12 językach

Редакція Factograf · Opublikowano 14 października 2026 · Częściowo na podstawie Wikipedii, CC BY-SA 4.0 · Artykuł źródłowy