Edward Gierek (ur. 1913, zm. 2001) był polskim politykiem komunistycznym, który w latach 1970–1980 faktycznie kierował Polską Rzecząpospolitą Ludową. Zastąpił Władysława Gomułkę na stanowisku pierwszego sekretarza rządzącej Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej (PZPR). Pochodził z rodziny górniczej, większość wczesnej młodości spędził we Francji i Belgii, a znany był z otwartości i umiejętności publicznych wystąpień. Jego rządy rozpoczęły się od poprawy warunków życia i większej swobody kulturalnej, lecz później zostały podważone przez ogromne zadłużenie zagraniczne i stagnację gospodarczą.
Młodość i emigracja




Gierek urodził się w rodzinie górniczej w Porąbce, obecnie części Sosnowca. Po śmierci ojca, który zginął w wypadku w kopalni, matka wyjechała do północnej Francji, gdzie w wieku 13 lat podjął pracę w kopalni węgla. W 1931 roku wstąpił do Francuskiej Partii Komunistycznej, a w 1934 roku został deportowany do Polski za organizowanie strajku. Następnie przeniósł się do Belgii, pracował tamtejszych kopalniach i uczestniczył w komunistycznym ruchu oporu przeciwko nazistom podczas okupacji niemieckiej.
Awans w partii




Gierek wrócił do Polski w 1948 roku i wziął udział w zjeździe założycielskim Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej. W 1952 roku wszedł do Sejmu, a w 1954 roku do Komitetu Centralnego. Po krótkim okresie zasiadania w Biurze Politycznym w 1956 roku został w nim ponownie przywrócony w 1959 roku. Od 1957 roku kierował katowicką organizacją partyjną województwa, budując silną bazę regionalną i opinię pragmatycznego, zorientowanego na gospodarkę menedżera, który utrzymywał dobre stosunki z radzieckim kierownictwem.
Rządy i upadek



Gierek został pierwszym sekretarzem w 1970 roku, po tym, jak brutalne stłumienie protestów pod jego zwierzchnictwem doprowadziło do odsunięcia Gomułki. Jego rząd rozbudowywał budownictwo mieszkaniowe, przemysł i kontakty z zagranicą, opierając się jednak na dużych pożyczkach zagranicznych. Pod koniec lat 70. gospodarka stanęła w miejscu, kraj miał trudności ze spłatą wierzycieli, a wprowadzono kartki na żywność. Po porozumieniach gdańskich z 1980 roku, zawartych z rodzącym się ruchem Solidarność, Gierek został zastąpiony przez Stanisława Kanię, a później wykluczony z partii. Resztę życia spędził na emeryturze.
