factograf
PL
Zaloguj się

dawna zbrojna baskijska organizacja terrorystyczna i separatystyczna (1959–2018)

ETA

  • 1 min czytania
  • W 84 językach
  • 8 obrazów
  • Artykuł autorski Factograf
ETA

ETA, skrót od Euskadi Ta Askatasuna, była zbrojną baskijską organizacją nacjonalistyczną i separatystyczną działającą w Hiszpanii i we Francji w latach 1959–2018. Powstała w czasach hiszpańskiego reżimu frankistowskiego z inicjatywy baskijskich studentów-nacjonalistów, przekształcając się w konspiracyjną grupę paramilitarną, która dokonywała zamachów, zabójstw i porwań, głównie w Hiszpanii. Uważana była za główną organizację baskijskiego ruchu narodowowyzwoleńczego i odgrywała kluczową rolę w konflikcie baskijskim. Grupa ogłosiła definitywne zakończenie działalności zbrojnej w 2011 roku, a w 2018 roku formalnie się rozwiązała.

Organizacja i taktyka

Graffiti w Pasai San Pedro (2003) z napisem "ETA, ludzie są z wami" po lewej stronie, a Batasuna używa kilku nacjonalistycznych symboli, domagając się "Niepodległości!"
Graffiti w Pasai San Pedro (2003) z napisem "ETA, ludzie są z wami" po lewej stronie, a Batasuna używa kilku nacjonalistycznych symboli, domagając się "Niepodległości!"
Federico Krutwig, anarchistyczny teoretyk ETA, który dążył do odsunięcia baskijskiego nacjonalizmu od jego etnicznych i religijnych korzeni
Federico Krutwig, anarchistyczny teoretyk ETA, który dążył do odsunięcia baskijskiego nacjonalizmu od jego etnicznych i religijnych korzeni
Tablica pamiątkowa w miejscu zamachu na admirała Luisa Carrero Blanco
Tablica pamiątkowa w miejscu zamachu na admirała Luisa Carrero Blanco
Transparent wspierający uwięzionych członków ETA, wywieszony przez Zgromadzenia Zarządzające na rzecz Amnestii, Gestoras pro-Amnistía, obecnie nielegalne
Transparent wspierający uwięzionych członków ETA, wywieszony przez Zgromadzenia Zarządzające na rzecz Amnestii, Gestoras pro-Amnistía, obecnie nielegalne
4 obrazy

ETA początkowo miała ściśle hierarchiczną strukturę, z komitetem kierowniczym oraz sekcjami logistyczną, wojskową i polityczną. Później, po aresztowaniach i podejrzeniach o infiltrację przez policję, podzieliła swoją strukturę na jedenaście podstruktur, aby rozproszyć członków i ograniczyć skutki zatrzymań. Operacje zbrojne przeprowadzały niewielkie grupy zwane taldes, zwykle liczące od trzech do pięciu osób, wspierane przez kryjówki i ukryte magazyny zwane zulos. Członkowie różnili się stopniem zagrożenia ze strony policji, a częścią działalności organizacji była także prowadzona przez młodzież kampania przemocy ulicznej, znana jako kale borroka.

Ideologia i zawieszenia broni

Parking lotniska Barajas po zamachu bombowym
Parking lotniska Barajas po zamachu bombowym
Kwiaty i tablica upamiętniająca funkcjonariusza Ertzaina José "Txemę" Agirre, zastrzelonego przez zamachowców ETA w 1997 roku podczas ochrony Muzeum Guggenheima w Bilbao, widocznego w tle
Kwiaty i tablica upamiętniająca funkcjonariusza Ertzaina José "Txemę" Agirre, zastrzelonego przez zamachowców ETA w 1997 roku podczas ochrony Muzeum Guggenheima w Bilbao, widocznego w tle
Naprawy budynku sądu w Balmasedzie po zamachu bombowym w 2006 roku
Naprawy budynku sądu w Balmasedzie po zamachu bombowym w 2006 roku
3 obrazy

ETA nie była na początku grupą marksistowską, lecz później przyjęła socjalizm rewolucyjny oraz odmianę socjalizmu o wyraźnie baskijskim charakterze. Jej głównym postulatem było niepodległe państwo baskijskie, obejmujące obszar od północnej Hiszpanii po południową Francję, łączące nacjonalizm z walką przeciwko kapitalizmowi. Grupa ogłaszała kilkakrotnie zawieszenie broni w latach 1989–2006 i w 2011 roku zapowiedziała definitywne zaprzestanie działalności zbrojnej. W 2017 roku oświadczyła, że przekazała swoją broń i materiały wybuchowe, a w 2018 roku ogłosiła całkowite rozwiązanie organizacji.

W 84 językach

Редакція Factograf · Opublikowano 14 października 2026 · Częściowo na podstawie Wikipedii, CC BY-SA 4.0 · Artykuł źródłowy