ETA, skrót od Euskadi Ta Askatasuna, była zbrojną baskijską organizacją nacjonalistyczną i separatystyczną działającą w Hiszpanii i we Francji w latach 1959–2018. Powstała w czasach hiszpańskiego reżimu frankistowskiego z inicjatywy baskijskich studentów-nacjonalistów, przekształcając się w konspiracyjną grupę paramilitarną, która dokonywała zamachów, zabójstw i porwań, głównie w Hiszpanii. Uważana była za główną organizację baskijskiego ruchu narodowowyzwoleńczego i odgrywała kluczową rolę w konflikcie baskijskim. Grupa ogłosiła definitywne zakończenie działalności zbrojnej w 2011 roku, a w 2018 roku formalnie się rozwiązała.
Organizacja i taktyka




ETA początkowo miała ściśle hierarchiczną strukturę, z komitetem kierowniczym oraz sekcjami logistyczną, wojskową i polityczną. Później, po aresztowaniach i podejrzeniach o infiltrację przez policję, podzieliła swoją strukturę na jedenaście podstruktur, aby rozproszyć członków i ograniczyć skutki zatrzymań. Operacje zbrojne przeprowadzały niewielkie grupy zwane taldes, zwykle liczące od trzech do pięciu osób, wspierane przez kryjówki i ukryte magazyny zwane zulos. Członkowie różnili się stopniem zagrożenia ze strony policji, a częścią działalności organizacji była także prowadzona przez młodzież kampania przemocy ulicznej, znana jako kale borroka.
Ideologia i zawieszenia broni



ETA nie była na początku grupą marksistowską, lecz później przyjęła socjalizm rewolucyjny oraz odmianę socjalizmu o wyraźnie baskijskim charakterze. Jej głównym postulatem było niepodległe państwo baskijskie, obejmujące obszar od północnej Hiszpanii po południową Francję, łączące nacjonalizm z walką przeciwko kapitalizmowi. Grupa ogłaszała kilkakrotnie zawieszenie broni w latach 1989–2006 i w 2011 roku zapowiedziała definitywne zaprzestanie działalności zbrojnej. W 2017 roku oświadczyła, że przekazała swoją broń i materiały wybuchowe, a w 2018 roku ogłosiła całkowite rozwiązanie organizacji.
