factograf
PL
Zaloguj się

dynastia mandżurska rządząca chinami (1644–1912)

Dynastia Qing

  • 1 min czytania
  • W 143 językach
  • 25 obrazów
  • Artykuł autorski Factograf
Dynastia Qing

Dynastia Qing była mandżurską dynastią cesarską w Chinach oraz imperium wczesnonowożytnym w Azji Wschodniej, istniejącym od 1636 lub 1644 do 1912 roku. Była ostatnią dynastią cesarską w historii Chin, poprzedzoną przez dynastię Ming i zastąpioną przez Republikę Chińską. W okresie swojego największego rozkwitu imperium rozciągało się od Morza Japońskiego po Pamir oraz od Płaskowyżu Mongolskiego po Morze Południowochińskie. Dynastia kontrolowała większe terytorium niż jakakolwiek wcześniejsza chińska dynastia i ukształtowała terytorialne podstawy współczesnych Chin.

Początki i podbój

Mandżurska kawaleria szarżująca na piechotę Ming w bitwie pod Sarhū w 1619 roku
Mandżurska kawaleria szarżująca na piechotę Ming w bitwie pod Sarhū w 1619 roku
Monety Hong Taijiego z napisami w piśmie mandżurskim
Monety Hong Taijiego z napisami w piśmie mandżurskim
Dorgon (1612–1650)
Dorgon (1612–1650)
Ekspansja i podbój państwa Ming przez Qing
Ekspansja i podbój państwa Ming przez Qing
Cesarz Kangxi (panował 1661–1722)
Cesarz Kangxi (panował 1661–1722)
Armia Qing w Khalsze (1688)
Armia Qing w Khalsze (1688)
Świątynia Putuo Zongcheng w Chengde, zbudowana za czasów cesarza Qianlonga na wzór Pałacu Potala w Lhasie
Świątynia Putuo Zongcheng w Chengde, zbudowana za czasów cesarza Qianlonga na wzór Pałacu Potala w Lhasie
Kampania przeciwko chanatowi Dzungarów podczas podboju Xinjiangu przez Qing (1755–1758)
Kampania przeciwko chanatowi Dzungarów podczas podboju Xinjiangu przez Qing (1755–1758)
Lord Macartney oddający honory cesarzowi Qianlongowi
Lord Macartney oddający honory cesarzowi Qianlongowi
Kwitnące Suzhou (1759) autorstwa Xu Yanga
Kwitnące Suzhou (1759) autorstwa Xu Yanga
Brytyjski parowiec niszczący chińskie dżonki wojenne (E. Duncan; 1843)
Brytyjski parowiec niszczący chińskie dżonki wojenne (E. Duncan; 1843)
Widok na rzekę Kanton z Trzynastoma Faktoriami w tle (1850–1855)
Widok na rzekę Kanton z Trzynastoma Faktoriami w tle (1850–1855)
12 obrazów

Nurhaczi, przywódca plemion Dżurdżenów, który był jednocześnie wasalem dynastii Ming, zjednoczył klany dżurdżeńskie, późniejszych Mandżurów, i w 1616 roku założył dynastię Późniejszych Jin. Jego syn Hong Taiji ogłosił w 1636 roku powstanie Wielkiego Qing. Po zdobyciu Pekinu przez powstańców chłopskich w 1644 roku generał Ming Wu Sangui otworzył armii Qing przełęcz Shanhai, co pozwoliło jej pokonać powstańców i przejąć władzę. Opór pozostałości reżimów Ming oraz powstanie Trzech Feudatariuszy opóźniły pełny podbój kraju do 1683 roku.

Szczyt i upadek

Zacięta bitwa między armiami cesarskimi a rewolucyjnymi w 1911 roku
Zacięta bitwa między armiami cesarskimi a rewolucyjnymi w 1911 roku
Mandaryn z czasów dynastii Qing
Mandaryn z czasów dynastii Qing
Cesarz Chin na ilustracji z The Universal Traveller
Cesarz Chin na ilustracji z The Universal Traveller
Banknot 2000 cash Wielkiego Skarbu Qing z 1859 roku
Banknot 2000 cash Wielkiego Skarbu Qing z 1859 roku
Japońskie wojska pokonujące wojska Qing w Korei w 1895 roku
Japońskie wojska pokonujące wojska Qing w Korei w 1895 roku
Nowa Armia
Nowa Armia
Osiemnaście prowincji Chin właściwych w 1875 roku
Osiemnaście prowincji Chin właściwych w 1875 roku
Chiny Qing w 1832 roku
Chiny Qing w 1832 roku
Terytorium Qing ok. 1820 roku: prowincje na żółto, gubernatorstwa wojskowe i protektoraty na jasnożółto, państwa trybutarne na pomarańczowo
Terytorium Qing ok. 1820 roku: prowincje na żółto, gubernatorstwa wojskowe i protektoraty na jasnożółto, państwa trybutarne na pomarańczowo
Pojemnik na pędzle, symbol kultury ziemiaństwa w epoce Qing
Pojemnik na pędzle, symbol kultury ziemiaństwa w epoce Qing
Sala przodków rodu Chen, zbudowana w 1894 roku
Sala przodków rodu Chen, zbudowana w 1894 roku
Tablica w języku mandżurskim, chińskim, tybetańskim i mongolskim przy klasztorze Yonghe w Pekinie
Tablica w języku mandżurskim, chińskim, tybetańskim i mongolskim przy klasztorze Yonghe w Pekinie
12 obrazów

Cesarz Kangxi umocnił kontrolę państwa i wspierał naukę oraz wzrost liczby ludności i gospodarki, natomiast cesarz Qianlong doprowadził dynastię do największego zasięgu terytorialnego. Później wewnętrzne powstania, korupcja urzędnicza, słabość finansów oraz presja obcych mocarstw osłabiły państwo. Porażka w wojnach opiumowych zmusiła Chiny do podpisania nierównych traktatów, a powstanie tajpingów pochłonęło życie ponad 20 milionów ludzi. Podjęte reformy nie uratowały dynastii, która upadła po rewolucji Xinhai w 1911 roku.

W 143 językach

PolskiČeštinaDeutschEnglishEspañolFrançaisItaliano日本語PortuguêsРусскийУкраїнська中文AfrikaansShqipSouthern AltaiአማርኛAngikaAragoneseالعربيةEgyptian ArabicAsturianuঅসমীয়াAzbAzərbaycanBalinesebat-smgБашҡортBikolБеларускаяБългарскиবাংলাབོད་སྐད་BrezhonegBosanskiБуряадCatalàCdoНохчийнکوردیی ناوەندیCrimean TatarЧӑваш чӗлхиCymraegDanskΕλληνικάEsperantoEestiEuskaraفارسیfiu-vroSuomiNorthern FrisianFurlanGan ChineseGalegoGuaraniHakka ChineseעבריתFiji Hindiहिन्दीHrvatskiHaitian CreoleMagyarՀայերենBahasa IndonesiaIgboIlokoIdoIsvÍslenskaJawaJjuქართულიKbpҚазақшаខ្មែរ한국어Karachay-BalkarکٲشُرKurdî (kurmancî)KernewekКыргызчаLatinLingua Franca NovaLldLombardລາວLietuviųLatviešuМакедонскиമലയാളംমৈতৈলোন্МонголमराठीMelayuမြန်မာمازرونیNeddersass’schनेपालीNewariNederlandsNorsk nynorskNovialNorskOccitanਪੰਜਾਬੀPiemontèisWestern PanjabiپښتوRomânăRusynСаха тылаسنڌيSrpski (latinica)සිංහලSlovenčinaSlovenščinaShqipСрпскиBasa SundaSvenskaKiswahiliŚlōnskiதமிழ்తెలుగుไทยTürkmen diliFilipinoToki ponaTürkçeTsongaТатарТываئۇيغۇرچەاردوO‘zbekVenetoTiếng ViệtWarayWu ChineseMingrelianייִדישVahcuenghzh-yue

Редакція Factograf · Opublikowano 14 października 2026 · Częściowo na podstawie Wikipedii, CC BY-SA 4.0 · Artykuł źródłowy