Derfel był walijskim mnichem chrześcijańskim i świętym żyjącym w VI wieku. Według lokalnych legend był potężnym wojownikiem, który służył u boku króla Artura i przeżył bitwę pod Camlan dzięki własnej sile fizycznej. Po zakończeniu życia żołnierskiego przeszedł do służby religijnej, gdzie miał pełnić funkcję opata na wyspie Bardsey. Jest również łączony z założeniem Llandderfel, miejsca nazwanego na jego cześć.
Życie i legenda
Walijskie tradycje sugerują, że Derfel był synem legendarnego króla Hywela. Po okresie służby jako wojownik żył jako pustelnik, zanim wstąpił do klasztoru w Llantwit. Ostatecznie zastąpił swojego kuzyna, świętego Cadfana, jako przywódcę wspólnoty na Ynys Enlli. Mówi się, że zmarł na wyspie Bardsey w 660 roku.
Kult
Tradycyjnie był czczony w kilku miejscach, w tym w Llandderfel, gdzie niegdyś stał jego drewniany posąg. Przedstawiano go na nim często jako wojownika na koniu w zbroi, a nie jako mnicha. Podczas angielskiej reformacji posąg został rozebrany na rozkaz Thomasa Cromwella, choć do dziś zachował się jego fragment przedstawiający konia.