Czang Kaj-szek był chińskim dowódcą wojskowym, rewolucjonistą i mężem stanu, który kierował rządem nacjonalistycznym w latach 1925–1948 i pełnił funkcję prezydenta Republiki Chińskiej od 1948 roku aż do śmierci w 1975 roku. Jako de facto przywódca Republiki Chińskiej rządził krajem w czasie II wojny światowej i nadzorował przeniesienie rządu na Tajwan po klęsce w wojnie domowej w Chinach. Pozostaje postacią niezwykle kontrowersyjną, chwaloną przez zwolenników i krytykowaną przez przeciwników.
Dojście do władzy












Urodzony w Zhejiangu Czang odbył szkolenie wojskowe w Chinach i Japonii, a następnie dołączył do rewolucyjnego ruchu Sun Jat-sena. Po śmierci Suna przejął kontrolę nad partią oraz Narodową Armią Rewolucyjną, a następnie poprowadził wyprawę północną, która w znacznej mierze zjednoczyła Chiny pod rządem nacjonalistów z siedzibą w Nankinie. Zerwał sojusz z Komunistyczną Partią Chin, co wywołało wojnę domową w Chinach.
Wojna i klęska












Czang kierował Chinami w drugiej wojnie chińsko-japońskiej w latach 1937–1945, przebywając głównie w czasie wojny w stolicy Chongqing. Po wojnie wojna domowa wznowiła się, a w 1949 roku jego siły zostały pokonane przez komunistów pod wodzą Mao Zedonga i wycofały się na Tajwan. Tam przez dziesiątki lat rządził w stanie wojennym, a przez Wieczysty Parlament był wybierany na prezydenta aż do śmierci.
Dziedzictwo












Zwolennicy przypisują Czangowi zjednoczenie narodu, opór wobec Japonii oraz wspieranie rozwoju gospodarczego. Krytycy wskazują na jego wczesną politykę ustępstw wobec Japonii, korupcję związaną z potężnymi rodami oraz autorytarne rządy zarówno na kontynencie, jak i na Tajwanie. Republika Chińska zajmowała chińskie miejsce w Organizacji Narodów Zjednoczonych do 1971 roku, kiedy to przeszło ono na Chińską Republikę Ludową.
