factograf
PL
Zaloguj się

angielski aktor i reżyser filmowy (1889–1977)

Charlie Chaplin

  • 1 min czytania
  • W 202 językach
  • 30 obrazów
  • Artykuł autorski Factograf
Charlie Chaplin

Charlie Chaplin (1889–1977) był angielskim aktorem komediowym, reżyserem filmowym, śpiewakiem, montażystą i kompozytorem, który zdobył sławę w epoce kina niemego. Stał się światową ikoną dzięki swojej kreacji ekranowej, Włóczęgi, i uważany jest za jedną z najważniejszych postaci przemysłu filmowego. Jego kariera trwała ponad 75 lat, od dzieciństwa w epoce wiktoriańskiej aż do roku przed jego śmiercią.

Dzieciństwo i początki na scenie

Siedmioletni Chaplin (w środku, z lekko przechyloną głową) w Central London District School dla ubogich, 1897
Siedmioletni Chaplin (w środku, z lekko przechyloną głową) w Central London District School dla ubogich, 1897
Nastoletni Chaplin w sztuce Sherlock Holmes
Nastoletni Chaplin w sztuce Sherlock Holmes
Reklama amerykańskiego tournée Chaplina z trupą komediową Freda Karno, 1913
Reklama amerykańskiego tournée Chaplina z trupą komediową Freda Karno, 1913
Chaplin w filmie Making a Living, wersja 2
Chaplin w filmie Making a Living, wersja 2
Chaplin w filmie Kid Auto Races
Chaplin w filmie Kid Auto Races
Chaplin i Edna Purviance, jego stała partnerka z głównej roli, w filmie Praca (1915)
Chaplin i Edna Purviance, jego stała partnerka z głównej roli, w filmie Praca (1915)
Chaplin w kostiumie Włóczęgi
Chaplin w kostiumie Włóczęgi
Chaplin jako Włóczęga idzie przygnębiony drogą w ostatniej scenie filmu Włóczęga (1915), nakręconego w Niles Canyon w Kalifornii
Chaplin jako Włóczęga idzie przygnębiony drogą w ostatniej scenie filmu Włóczęga (1915), nakręconego w Niles Canyon w Kalifornii
Do 1916 roku Chaplin był globalnym fenomenem, tu z częścią swoich produktów, ok. 1918
Do 1916 roku Chaplin był globalnym fenomenem, tu z częścią swoich produktów, ok. 1918
Dog’s Life (1918), film z czasu, gdy Chaplin zaczął kreować Włóczęgę jako smutnego klauna
Dog’s Life (1918), film z czasu, gdy Chaplin zaczął kreować Włóczęgę jako smutnego klauna
10 obrazów

Chaplin dorastał w Londynie w nędzy i trudnych warunkach. Ojciec był nieobecny, a matka borykała się z problemami finansowymi, dlatego przed ukończeniem dziewiątego roku życia dwukrotnie trafił do przytułku. Gdy w wieku 14 lat jego matka została umieszczona w szpitalu psychiatrycznym, pracował w salach muzycznych, a później jako aktor sceniczny i komik. W wieku 19 lat dołączył do trupy komediowej Freda Karno, która zabrała go do Stanów Zjednoczonych, gdzie rozpoczęła się jego kariera filmowa.

Światowa sława

Dziecko (1921) z Jackiem Cooganem łączyło komedię z dramatem i był to pierwszy film Chaplina dłuższy niż godzina
Dziecko (1921) z Jackiem Cooganem łączyło komedię z dramatem i był to pierwszy film Chaplina dłuższy niż godzina
Włóczęga zjadający swój but w filmie Gorączka złota (1925)
Włóczęga zjadający swój but w filmie Gorączka złota (1925)
Lita Grey, której gorzki rozwód z Chaplinem wywołał skandal
Lita Grey, której gorzki rozwód z Chaplinem wywołał skandal
Światła wielkiego miasta (1931) uważane są za jedno z najlepszych dzieł Chaplina
Światła wielkiego miasta (1931) uważane są za jedno z najlepszych dzieł Chaplina
Czasy nowoczesne (1936), określane przez Jérôme’a Larchera jako „ponura refleksja nad automatyzacją jednostki”
Czasy nowoczesne (1936), określane przez Jérôme’a Larchera jako „ponura refleksja nad automatyzacją jednostki”
Chaplin zakpił z Adolfa Hitlera w filmie Wielki dyktator (1940)
Chaplin zakpił z Adolfa Hitlera w filmie Wielki dyktator (1940)
Czwarta żona i wdowa Chaplina, Oona
Czwarta żona i wdowa Chaplina, Oona
Monsieur Verdoux (1947), czarna komedia o seryjnym mordercy, oznaczała znaczący zwrot w twórczości Chaplina
Monsieur Verdoux (1947), czarna komedia o seryjnym mordercy, oznaczała znaczący zwrot w twórczości Chaplina
Reflektory (1952), poważny i autobiograficzny film, w którym Chaplin gra Calverą, byłą gwiazdę sal muzycznych tracącą popularność
Reflektory (1952), poważny i autobiograficzny film, w którym Chaplin gra Calverą, byłą gwiazdę sal muzycznych tracącą popularność
Chaplin z żoną Ooną i sześciorgiem z ich ośmiorga dzieci (nieobecni Jane i Christopher) w 1961 roku
Chaplin z żoną Ooną i sześciorgiem z ich ośmiorga dzieci (nieobecni Jane i Christopher) w 1961 roku
10 obrazów

W 1914 roku Chaplin zyskał szeroką popularność dzięki pracy w wytwórni Keystone Studios, gdzie przyjął postać Włóczęgi jako swoją kreację ekranową. Reżyserował własne filmy i przeszedł do innych wytwórni, a Włóczęga stawał się coraz bardziej emocjonalnie pogłębiony. W 1918 roku był jedną z najlepiej opłacanych i najbardziej rozpoznawalnych postaci na świecie. W 1919 roku współzałożył firmę dystrybucyjną United Artists, która dała mu pełną kontrolę nad jego filmami.

Późniejsza kariera i dziedzictwo

Chaplin (z prawej) odbiera Honorowego Oscara z rąk Jacka Lemmona w 1972 roku, podczas swojej pierwszej wizyty w Stanach Zjednoczonych od 20 lat
Chaplin (z prawej) odbiera Honorowego Oscara z rąk Jacka Lemmona w 1972 roku, podczas swojej pierwszej wizyty w Stanach Zjednoczonych od 20 lat
Grób Chaplina w Corsier-sur-Vevey w Szwajcarii
Grób Chaplina w Corsier-sur-Vevey w Szwajcarii
Charlie Chaplin Studios w 1922 roku, gdzie powstały wszystkie filmy Chaplina w latach 1918–1952
Charlie Chaplin Studios w 1922 roku, gdzie powstały wszystkie filmy Chaplina w latach 1918–1952
Chaplin grający na wiolonczeli w 1915 roku
Chaplin grający na wiolonczeli w 1915 roku
Gwiazda w Alei Sław Hollywood przy 6755 Hollywood Boulevard
Gwiazda w Alei Sław Hollywood przy 6755 Hollywood Boulevard
Chaplin jako Włóczęga, „najbardziej uniwersalna ikona” kina, w 1915 roku
Chaplin jako Włóczęga, „najbardziej uniwersalna ikona” kina, w 1915 roku
Naśladowca Chaplina i jego publiczność w San Sebastián w Hiszpanii, 1919
Naśladowca Chaplina i jego publiczność w San Sebastián w Hiszpanii, 1919
Tablica pamiątkowa Chaplina w kościele St Paul’s w Covent Garden w Londynie
Tablica pamiątkowa Chaplina w kościele St Paul’s w Covent Garden w Londynie
Pomniki Chaplina
Pomniki Chaplina
9 obrazów

Chaplin początkowo opierał się filmom dźwiękowym, realizując Światła wielkiego miasta i Czasy nowoczesne bez dialogów, a jego pierwszy film dźwiękowy, Wielki dyktator, był satyrą na Adolfa Hitlera. Jego popularność spadła w latach 40. w atmosferze kontrowersji, a w 1952 roku opuścił Stany Zjednoczone, by osiąść w Szwajcarii. W 1972 roku otrzymał Honorowego Oscara, a jego filmy, łączące farsę z patosem i motywami społecznymi, nadal są wysoko cenione.

W 202 językach

PolskiČeštinaDeutschEnglishEspañolFrançaisItaliano日本語PortuguêsРусскийУкраїнська中文AbkhazianAfrikaansShqipአማርኛAragoneseالعربيةMoroccan ArabicEgyptian ArabicAsturianuঅসমীয়াAymaraAzbAzərbaycanBalineseBavarianbat-smgБашҡортBikolБеларускаяBetawiБългарскиBhojpuriBislamaবাংলাབོད་སྐད་BishnupriyaBrezhonegBosanskiBtmБуряадCatalàНохчийнکوردیی ناوەندیCorsicanCrimean TatarЧӑваш чӗлхиCymraegDanskZazaDtyΕλληνικάEmlEsperantoEestiEuskaraExtremaduranفارسیSuomiFøroysktArpitanNorthern FrisianFurlanFryskGaeilgeGàidhligGalegoGuaraniकोंकणीGorontaloGothicગુજરાતીGaelgHausaעבריתFiji Hindiहिन्दीHrvatskiHaitian CreoleMagyarՀայերենInterlinguaBahasa IndonesiaIlokoIdoIsvÍslenskaJawaKara-KalpakJjuქართულიKabardianKbpҚазақшаខ្មែរKanuriಕನ್ನಡ한국어Karachay-BalkarKölschKurdî (kurmancî)KernewekКыргызчаLatinLëtzebuergeschLezghianLimburgishLombardLingálaລາວLietuviųLatviešuMadureseमैथिलीMalagasyMariMinangkabauМакедонскиമലയാളംМонголWestern MariमराठीMelayuErzyaမြန်မာمازرونیNahNeapolitanNeddersass’schनेपालीNewariNederlandsNorsk nynorskNovialNorskNupOccitanOloOromooଓଡ଼ିଆPampangaPapiamentoਪੰਜਾਬੀPicardPennsylvania GermanPalatine GermanPiemontèisWestern PanjabiPonticپښتوRunasimiRomanyRoa (Tara)RomânăRusynСаха тылаᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤसंस्कृत भाषाSicilianuScotsSarduسنڌيDavvisámegiellaSrpski (latinica)සිංහලSlovenčinaSlovenščinaSoomaaliShqipSranan TongoСрпскиSaterland FrisianBasa SundaSvenskaKiswahiliŚlōnskiதமிழ்తెలుగుТоҷикӣไทยTürkmen diliFilipinoTalyshToki ponaTürkçeТатарТываئۇيغۇرچەاردوO‘zbekVenetoVepsTiếng ViệtVolapükWarayWalloonWu ChineseMingrelianייִדישⵜⴰⵎⴰⵣⵉⵖⵜzh-yue

Редакція Factograf · Opublikowano 14 października 2026 · Częściowo na podstawie Wikipedii, CC BY-SA 4.0 · Artykuł źródłowy