Cellach z Armagh był irlandzkim prelatem z XII wieku, który sprawował urząd arcybiskupa Armagh. Urodzony w klanie Clann Sínaig, rodzinie sprawującej urząd opatów Armagh przez pokolenia, złamał tradycję, przyjmując święcenia kapłańskie zamiast pozostać świeckim. Ten znaczący krok pomógł w przejściu irlandzkiego Kościoła z systemu monastycznego w stronę struktury diecezjalnej. Po synodzie w Rathbreasail został pierwszym metropolitą Irlandii, umacniając autorytet Armagh nad nowo zorganizowanymi prowincjami kościelnymi.
Kariera kościelna
Po objęciu urzędu opata Armagh w 1105 roku, Cellach został konsekrwowany na biskupa w 1106 roku. Dążył do zjednoczenia funkcji opata i biskupa, skutecznie kończąc długi okres, w którym głową Kościoła był świecki. Jako przywódca odbywał liczne podróże przez prowincje takie jak Munster i Connacht, aby przeprowadzać oficjalne wizytacje i negocjować pokój między rywalizującymi władcami świeckimi.
Reforma Kościoła
Cellach odegrał kluczową rolę podczas synodu w Rathbreasail w 1111 roku, który zreorganizował irlandzki Kościół w terytorialne diecezje. Dążył również do rozszerzenia wpływów Armagh na Dublin, ostatecznie przejmując kontrolę nad tą stolicą biskupią dzięki wsparciu lokalnemu. Jego wysiłki były częścią szerszego ruchu mającego na celu ustanowienie formalnej hierarchii diecezjalnej na całej wyspie.
Śmierć i kult
Zmarł w 1129 roku podczas wizyty w Munster i poprosił o pochowanie w Lismore. Jest pamiętany jako święty w Kościele rzymskokatolickim i jest wspominany 1 kwietnia. Relacje historyczne, takie jak Visio Tnugdali, opisują go jako dobrego człowieka, który czynił wielkie dzieła dla Pana.