Bitwa stalingradzka była największą bitwą na froncie wschodnim II wojny światowej, w której nazistowskie Niemcy i ich sojusznicy z państw Osi walczyły z Związkiem Radzieckim o kontrolę nad miastem Stalingrad (obecnie Wołgograd) w południowej Rosji. Naznaczona zaciekłymi walkami na krótki dystans oraz dużymi stratami wśród ludności cywilnej wskutek bombardowań lotniczych, uważana jest za największą i najbardziej krwawą bitwę miejską w historii wojskowości oraz za najkrwawszą bitwę wojny. Jej zwycięstwo Armii Czerwonej jest powszechnie uznawane za przełomowy punkt teatru działań w Europie.
Tło i motywy












Obie strony uważały Stalingrad za strategicznie ważny, ponieważ był on dużym ośrodkiem przemysłowym i węzłem komunikacyjnym nad Wołgą. Zapasy paliwa w Niemczech kurczyły się po ponad roku walk, dlatego zdobycie radzieckich pól naftowych na Kaukazie wymagało bezpiecznej trasy, którą miasto miało zapewnić, jednocześnie blokując radzieckie transporty wzdłuż Wołgi. Miasto miało również znaczenie symboliczne, gdyż nosiło imię Józefa Stalina, przywódcy Związku Radzieckiego. Hitler w lipcu 1942 roku rozszerzył cele operacji, obejmując zajęcie miasta, co odzwierciedlało niemiecką przesadną pewność siebie i niedocenianie radzieckich rezerw.
Walki uliczne i okrążenie












Niemiecka ofensywa rozpoczęła się 23 sierpnia 1942 roku od silnego bombardowania przez Luftwaffe, które obróciło większość miasta w ruiny. Walki uliczne szybko przerodziły się w walkę o każdy dom, gdyż obie strony stale wprowadzały posiłki. Zima przyniosła brutalne mrozy i wojnę okopową. 19 listopada Armia Czerwona rozpoczęła operację Uran, rozbijając armie rumuńskie osłaniające niemieckie skrzydła i okrążając 6. Armię. Hitler zakazał przebicia się z okrążenia, a próby zaopatrzenia uwięzionej armii drogą powietrzną zakończyły się niepowodzeniem. 2 lutego 1943 roku 6. Armia skapitulowała, jako pierwsza z armii polowych Hitlera.
Dziedzictwo












Klęska zakończyła letnią ofensywę Niemiec z 1942 roku i przekazała inicjatywę strategiczną na froncie wschodnim Związkowi Radzieckiemu. W postsowieckiej Rosji zwycięstwo upamiętnia się wśród Dni Chwały Wojskowej Wielkiej Wojny Ojczyźnianej, a jest ono dobrze znane w wielu państwach alianckich, gdzie stało się częścią kultury popularnej.
